Siết phòng chống rửa tiền tài sản mã hóa, nhiều công ty chứng khoán chuẩn bị nhập cuộc

Chiều 24/8, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng, với 473/476 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật có hiệu lực từ ngày 1/12/2026.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo theo Luật Phòng, chống rửa tiền, đồng thời lần đầu luật hóa 15 dấu hiệu đáng ngờ riêng đối với lĩnh vực này.

Theo Điều 33a, nhóm dấu hiệu đầu tiên liên quan đến những giao dịch có quy mô hoặc tần suất bất thường. Trong đó, việc chia nhỏ giao dịch thành nhiều khoản có giá trị thấp nhằm né ngưỡng nhận biết khách hàng hoặc báo cáo; thực hiện nhiều giao dịch lớn trong thời gian ngắn nhưng không có mục đích kinh doanh rõ ràng có thể bị đưa vào diện đáng ngờ.

Các trường hợp nạp, giao dịch và rút tài sản mã hóa liên tục ngay sau khi mở tài khoản; nạp lần đầu với giá trị lớn; hoặc một tài khoản đã lâu không hoạt động bất ngờ phát sinh giao dịch lớn, tần suất cao nhưng không phù hợp với hồ sơ khách hàng cũng thuộc nhóm cần theo dõi.

Cơ quan quản lý cũng tập trung vào cách tài sản được luân chuyển. Chẳng hạn, khách hàng liên tục chuyển đổi giữa nhiều loại tài sản mã hóa mà không có mục đích đầu tư hợp lý, hoặc đổi sang tiền pháp định dù phải chấp nhận mức giá bất lợi, thua lỗ hay chi phí giao dịch cao bất thường.

Tương tự, việc nhiều tài khoản hoặc ví không có quan hệ rõ ràng đồng loạt chuyển tài sản về một địa chỉ, hay một tài khoản liên tục phân tán lượng tài sản tương đương sang nhiều ví khác nhau trong thời gian ngắn cũng là dấu hiệu cần lưu ý.

Các kỹ thuật nhằm tăng tính ẩn danh của dòng tiền được giám sát chặt hơn. Luật đề cập việc sử dụng tài sản mã hóa có tính năng tăng cường ẩn danh, dịch vụ trộn giao dịch, công cụ che giấu dấu vết hay cầu nối liên chuỗi có mức độ rủi ro cao. Những hành vi chuyển đổi liên tục nhằm cắt đứt khả năng truy vết nguồn gốc tài sản cũng có thể được nhận diện là đáng ngờ.

Ngoài hành vi trên chuỗi, thông tin khách hàng cũng là một cơ sở để nhận diện rủi ro. Những trường hợp từ chối hoặc trì hoãn cung cấp thông tin nhận biết khách hàng, không giải trình được nguồn gốc tài sản, cung cấp thông tin thiếu nhất quán hoặc có dấu hiệu giả mạo đều nằm trong diện cần giám sát. Việc sử dụng công cụ che giấu danh tính hoặc địa chỉ IP không phù hợp với vị trí địa lý đã được xác minh cũng có thể phát tín hiệu cảnh báo.

Luật đồng thời hướng tới các giao dịch xuyên biên giới có mức độ rủi ro cao, như chuyển tài sản tới các quốc gia, vùng lãnh thổ nằm trong danh sách cảnh báo của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF), nơi có khuôn khổ phòng chống rửa tiền yếu hoặc chưa có khung quản lý phù hợp. Giao dịch với nền tảng chưa đăng ký, chưa được cấp phép hay tài sản phát sinh từ các đợt ICO thiếu minh bạch, có dấu hiệu gian lận cũng thuộc nhóm được lưu ý.

Việc luật hóa các dấu hiệu trên diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP.

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp muốn được cấp phép tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa phải có vốn điều lệ đã góp tối thiểu 10.000 tỷ đồng. Ít nhất 65% vốn phải do các tổ chức góp, trong đó trên 35% vốn đến từ tối thiểu hai tổ chức thuộc nhóm ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, doanh nghiệp bảo hiểm hoặc doanh nghiệp công nghệ. Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước lựa chọn tối đa 5 tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa.

Trước khi khuôn khổ pháp lý hoàn thiện, một loạt công ty chứng khoán đã chuẩn bị tham gia lĩnh vực mới này.

Trong đó, Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS, HoSE: TCX) là cổ đông sáng lập CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX). Đến tháng 3/2026, hồ sơ TCEX đã được Bộ Tài chính đánh giá đầy đủ, hợp lệ ở giai đoạn đầu và chuyển tới Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước để phối hợp thẩm định.

Doanh nghiệp sau đó cho biết đã chuẩn bị về nhân sự, công nghệ và quy trình vận hành, đồng thời các cổ đông cam kết bổ sung vốn để đáp ứng yêu cầu 10.000 tỷ đồng.

Chứng khoán VIX (HoSE: VIX) cũng góp 15% vốn thành lập CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIEX), trong khi VPBankS (HoSE: VPX) góp 11% vốn tại CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX). Chứng khoán HD (HDBS) góp vốn thành lập HDEX, còn SSI đã có SSI Digital và nhiều hoạt động liên quan đến blockchain, fintech và tài sản số.

Ngoài ra, Chứng khoán LPBank (LPBS, HoSE: LPS) hồi tháng 5 đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với CTCP Sàn giao dịch Tài sản Mã hóa Sacom (SCEX), hướng tới kết nối thị trường tài chính truyền thống với lĩnh vực tài sản số.

Như vậy, cùng với quá trình hình thành các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, khuôn khổ phòng, chống rửa tiền cũng đang được hoàn thiện song song.

Việc bổ sung bộ dấu hiệu giao dịch đáng ngờ tạo cơ sở để các đơn vị tham gia thị trường xây dựng hệ thống nhận biết khách hàng, giám sát và báo cáo các giao dịch có rủi ro khi thị trường chính thức đi vào vận hành.