‘Thần đồng’ Toán học 6 tuổi học xong Tiểu học, ‘vượt mặt’ nhiều anh lớn, hiện ở tuổi 42 đang làm công việc gì sau lần ‘trượt dài’?

Phó Vân Hạo, sinh năm 1985 tại Bắc Kinh, anh lớn lên trong một gia đình trí thức, nơi việc học và tư duy khoa học được đặc biệt coi trọng. Cha là giáo viên sinh học, còn mẹ giảng dạy Toán học. Môi trường này tạo nền tảng để Vân Hạo sớm bộc lộ năng khiếu khác biệt với bạn bè đồng trang lứa.

Từ nhỏ, Vân Hạo đã đặc biệt yêu thích những con số. Khi nhiều đứa trẻ cùng tuổi còn đang tập nói, cậu đã tự mày mò thực hiện các phép tính cơ bản bằng cách quan sát và thử nghiệm. Khả năng tự học nổi bật khiến cha mẹ sớm nhận ra năng khiếu đặc biệt của con trai.

Nhận thấy năng khiếu toán học nổi trội, gia đình định hướng Vân Hạo theo con đường chuyên sâu. Chưa đầy 6 tuổi, cậu đã hoàn thành chương trình Toán tiểu học và được tuyển thẳng vào lớp dành cho học sinh năng khiếu, vốn thường dành cho học sinh từ lớp 4 trở lên.

Trong môi trường học tập vượt xa lứa tuổi, Vân Hạo nhanh chóng tạo dấu ấn. Khi học lớp 2, cậu tham gia cuộc thi “Toán mùa xuân” cùng nhiều thí sinh lớn tuổi hơn. Dù không giành giải Nhất, cậu chỉ kém người đứng đầu một khoảng rất nhỏ và được ban tổ chức trao giải Đặc biệt.

Những năm sau đó, Vân Hạo liên tục tham gia các cuộc thi Toán học. Tuy nhiên, khi còn nhỏ, khả năng xử lý những bài toán có lời văn phức tạp chưa hoàn thiện khiến cậu nhiều lần chưa thể giành vị trí cao nhất.

Bước ngoặt đến khi Vân Hạo học lớp 6. Khả năng tư duy ngày càng toàn diện giúp cậu lần đầu giành giải Nhất ở cả nội dung cá nhân và đồng đội. Sau đó, thành tích của Vân Hạo tiếp tục được nối dài. Trong khoảng thời gian này, cậu tham gia gần 40 cuộc thi Toán học và theo nội dung được chia sẻ, chưa từng đứng ở vị trí thứ hai.

Đến lớp 11, Vân Hạo được chọn vào đội tuyển Trung Quốc tham dự Olympic Toán học quốc tế (IMO). Tại kỳ thi tổ chức ở Anh, cậu giành huy chương vàng với số điểm tuyệt đối. Một năm sau, tại Nhật Bản, Vân Hạo tiếp tục giành huy chương vàng. Hai lần liên tiếp đạt thành tích cao nhất tại IMO đưa tên tuổi của chàng trai trẻ trở thành một trong những gương mặt nổi bật của Toán học Trung Quốc thời điểm đó.

Năm 2003, với thành tích nổi bật, Vân Hạo được tuyển thẳng vào Học viện Khoa học Toán học thuộc Đại học Bắc Kinh. Tại đây, cậu tiếp tục được đánh giá cao, được giao nhiệm vụ lớp trưởng và dẫn chương trình tại một số hoạt động dành cho sinh viên mới.

Từ đỉnh cao đến cú trượt ở đại học

Bước vào đại học, Vân Hạo lần đầu đối diện với một môi trường hoàn toàn khác. Cùng với sự tự do của đời sống sinh viên, trò chơi điện tử bắt đầu trở thành một thú vui mà anh khó kiểm soát.

Từ chỗ chỉ chơi để giải trí, Vân Hạo dần dành nhiều thời gian cho các trò chơi điện tử, thậm chí có những đêm thức khuya để chơi và sao nhãng việc học. Kết quả học tập nhanh chóng bị ảnh hưởng. Anh trượt môn Lý luận quân sự, sau đó không đạt ở một số môn như tiếng Anh, Vật lý và Chính trị, với tổng cộng 10 tín chỉ không hoàn thành.

Theo quy định của Đại học Bắc Kinh thời điểm đó, sinh viên trượt một môn hai lần có thể không được cấp bằng tốt nghiệp. Đến năm 2007, khi nhiều bạn bè cùng khóa lần lượt tốt nghiệp, Vân Hạo phải đối mặt với một tương lai chưa rõ ràng.

Trong giai đoạn khó khăn, một giáo viên từng giảng dạy Toán Olympic đã hỗ trợ, tạo điều kiện để Vân Hạo theo học chương trình thạc sĩ Giáo dục Toán tại Quảng Châu. Tuy nhiên, việc trở lại giảng đường sau thời gian dài sa sút không đơn giản. Những kiến thức từng là thế mạnh của anh trở nên khó tiếp cận, buộc Vân Hạo phải nỗ lực nhiều hơn để tiếp tục con đường học tập.

Sau đó, anh thử sức với kỳ thi tiến sĩ Toán ứng dụng tại Đại học Thanh Hoa nhưng không thành công. Quá trình học tiến sĩ tại một cơ sở đào tạo khác tiếp tục kéo dài trong nhiều năm, đi kèm không ít khó khăn và hoài nghi. Cuối cùng, Vân Hạo hoàn thành chương trình và lựa chọn nghề giảng dạy.

Sau khi tốt nghiệp, Phó Vân Hạo trở thành giảng viên Toán tại Học viện Sư phạm Quảng Đông. Công việc giảng dạy giúp anh tìm lại niềm hứng thú với Toán học, dù sự nghiệp không còn gắn với ánh hào quang của một thần đồng như thời niên thiếu.

Năm 2019, anh chuyển đến Đại học Khoa học và Công nghệ Nam Phương, tiếp tục công việc giảng dạy và nghiên cứu về giáo dục Toán học.

Không còn là “thần đồng”, vẫn gắn bó với Toán học

Câu chuyện của Phó Vân Hạo từng trở thành chủ đề tranh luận trên mạng xã hội khi một bài viết gọi anh là “thiên tài Toán học sa ngã” và so sánh sự nghiệp của anh với những cựu thí sinh IMO khác.

Trước những nhận xét này, Vân Hạo cho rằng thành công hay thất bại trong một giai đoạn không thể quyết định toàn bộ giá trị của một con người. Anh từng chia sẻ: “Tôi từng được nâng lên rất cao nhờ may mắn, rồi bị kéo xuống bởi những điều không như ý. Nhưng hiện tại, tôi đứng vững trên mặt đất, không hề gục ngã”.

Vân Hạo cũng cho rằng, không phải ai cũng cần theo đuổi danh vọng hay những đỉnh cao được tung hô. Trở thành giảng viên, đào tạo và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ cũng là một lựa chọn có ý nghĩa.

Dù không còn được nhắc đến với danh xưng “thần đồng” như thời niên thiếu, Vân Hạo vẫn duy trì mối liên hệ với Toán học. Anh tham gia ra đề, chấm thi, huấn luyện các đội tuyển và nghiên cứu về giáo dục Toán.

Từ một thần đồng từng đứng trên đỉnh cao của các cuộc thi quốc tế đến một giảng viên đại học, hành trình của Phó Vân Hạo cho thấy con đường học thuật không phải lúc nào cũng diễn ra theo một đường thẳng. Với anh, những thất bại từng trải qua không khép lại hành trình mà trở thành một phần của con đường tiếp tục gắn bó với Toán học và giáo dục.

Theo Jiemian