Thế giới sắp đối mặt 'cú sốc Trung Quốc 3.0', chuyên gia bất ngờ cảnh báo
Trung Quốc đang phát triển phần cứng và phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) có sức cạnh tranh riêng, đồng thời lên kế hoạch xuất khẩu ra thế giới sau khi đáp ứng nhu cầu trong nước. Một chuyên gia kinh tế cảnh báo làn sóng này có thể tạo ra cú sốc lớn hơn cả những gì thế giới đang chứng kiến.
Thế giới đang đứng trước ngưỡng cửa của một “cú sốc Trung Quốc 3.0”, được thúc đẩy bởi xuất khẩu trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học và robot, theo nhận định của một nhà kinh tế học hàng đầu chuyên nghiên cứu về Trung Quốc.
“Chúng ta đã ở điểm khởi đầu của cú sốc Trung Quốc 3.0”, bà Alicia Garcia-Herrero, nghiên cứu viên cấp cao tại Bruegel, Viện nghiên cứu có trụ sở tại Brussels, đồng thời là Kinh tế trưởng phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng đầu tư Natixis, nói.
Bà cho biết Trung Quốc vẫn là nhà nhập khẩu lớn các loại chip tiên tiến, nhưng nước này đang phát triển phần cứng và phần mềm AI của riêng mình, đồng thời dự kiến xuất khẩu những sản phẩm này sau khi đáp ứng đủ nhu cầu trong nước.
Hoạt động xuất khẩu có thể đi kèm các gói dịch vụ trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây. Tiếp đó, robot hình người và robot công nghiệp cũng có thể trở thành những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, tạo ra một cú sốc lớn hơn làn sóng hiện tại.
“Nếu nghĩ đến AI tích hợp vào thế giới vật lý, robot hình người hay robot công nghiệp, hãy hình dung cú sốc khổng lồ mà chúng sẽ tạo ra, vượt xa cú sốc hiện nay”, bà Garcia-Herrero nhấn mạnh.
Tại phiên thảo luận, chuyên gia này cho rằng lợi thế năng lượng giá rẻ của Trung Quốc sẽ giúp nước này đạt chi phí tính toán thấp nhất thế giới, qua đó mở rộng sức cạnh tranh từ hàng hóa công nghiệp sang lĩnh vực dịch vụ.
Theo bà, một nền kinh tế khổng lồ có năng lực cạnh tranh trên hầu hết các lĩnh vực nhưng lại phần lớn đóng cửa với hàng nhập khẩu cần phải có cách hành xử “cực kỳ hợp lý”.
Ba làn sóng “cú sốc Trung Quốc”
Thuật ngữ “cú sốc Trung Quốc” (China shock) được phổ biến bởi các nhà kinh tế học Mỹ David Autor, David Dorn và Gordon Hanson. Nghiên cứu của họ chỉ ra mối liên hệ giữa làn sóng hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ sau khi Bắc Kinh gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2001 với tình trạng mất việc làm trong ngành sản xuất của Mỹ và sự suy thoái của các thị trấn công nghiệp.
Làn sóng “cú sốc Trung Quốc 2.0” bắt đầu vào khoảng năm 2018, dù một số ý kiến cho rằng giai đoạn này chỉ thực sự khởi phát trong thập niên 2020. Làn sóng thứ hai được thúc đẩy bởi các ngành sản xuất tiên tiến hơn, trong đó có ô tô và máy móc.
Số liệu hải quan công bố hôm thứ Tư (14/10) cho thấy thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt 938,11 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm, đưa nước này tiến gần tới khả năng vượt kỷ lục 1.189 tỷ USD của cả năm trước.
Riêng trong tháng 9, kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc tăng 36,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Thặng dư thương mại trong tháng với cả Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đều vượt 34 tỷ USD.
Phương Tây tranh luận cách ứng phó với Trung Quốc
Tại sự kiện của PIIE, các diễn giả đưa ra những quan điểm khác nhau về cách ứng phó với sức cạnh tranh ngày càng tăng của Trung Quốc.
Ông Nicolas Lamp, Phó Giáo sư Luật tại Đại học Queen’s ở Canada, cho rằng phương Tây nên mở cửa đón nhận đầu tư từ Trung Quốc thay vì xem mọi hoạt động thương mại là mối đe dọa.
Ngược lại, bà Garcia-Herrero tỏ ra hoài nghi hơn về những lợi ích mà đầu tư và hợp tác kinh doanh với Trung Quốc có thể mang lại.
Bà nhận định các nhà máy của những hãng xe Trung Quốc tại châu Âu nhiều khả năng chỉ thực hiện công đoạn lắp ráp, trong khi vẫn phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu. Đồng thời, các quy định an ninh của Bắc Kinh cũng hạn chế việc chuyển giao công nghệ.
“Trung Quốc kiểm soát việc chuyển giao công nghệ một cách đáng kinh ngạc và thận trọng”, bà nói, đồng thời cho rằng cách tiếp cận này là “hoàn toàn có cơ sở”. “Đó là lý do giải pháp ngày nay khó khăn hơn so với trước đây”, bà Garcia-Herrero nhận định.
