Thủ tướng: Nhà nước sẽ đặt hàng nghiên cứu 18 công nghệ, sản phẩm chiến lược

Chiều 12/11, trả lời đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) về những vướng mắc trong triển khai các nhiệm vụ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ và Ban Chỉ đạo 57 thời gian qua đã tập trung chỉ đạo việc thẩm định, thông qua các chương trình đầu tư cho sản phẩm công nghệ chiến lược.

Theo Thủ tướng, đến nay đã có khoảng 18 công nghệ và sản phẩm được xác định ưu tiên để tập trung triển khai đặt hàng và nghiên cứu.

Trên cơ sở này, các cơ quan nhà nước sẽ kết nối với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để thực hiện việc đặt hàng theo quy trình.

Thủ tướng nhấn mạnh các bộ, ngành phải chủ động xác định những công nghệ, sản phẩm chiến lược thuộc phạm vi quản lý để đề xuất đầu tư.

“Ví dụ, ngành y tế ưu tiên vắc xin, thuốc chữa bệnh; ngành nông nghiệp ưu tiên công nghệ gen, giống cây trồng - vật nuôi, phân bón và thuốc trừ sâu”, Thủ tướng dẫn chứng.

Gỡ điểm nghẽn từ khung kiến trúc số, dữ liệu

Trước đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng trong triển khai các nhiệm vụ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang tồn tại nghịch lý: chính sách đã có, nguồn lực đã bố trí nhưng công việc vẫn chậm, một phần do khâu phối hợp giữa các cơ quan.

Đại biểu dẫn chứng gần 16 tháng sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, các bộ mới thống nhất được nội hàm chi; 18 nhiệm vụ công nghiệp chiến lược chưa nhiệm vụ nào được ký hợp đồng; 34 cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ. Việc định giá tài sản trí tuệ và thu hút vốn tư nhân vào hạ tầng thông qua đối tác công - tư (PPP) cũng còn hạn chế.

Trả lời vấn đề này, Thủ tướng nhìn nhận giải ngân vốn cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là lĩnh vực hoàn toàn mới và khó.

“Các bộ ngành Trung ương cũng còn lúng túng trong quá trình thực hiện, cho nên các địa phương lại còn khó khăn, thách thức hơn rất nhiều”, Thủ tướng nói.

Theo Thủ tướng, để tháo gỡ từ gốc, Chính phủ và Ban Chỉ đạo 57 đang tập trung hoàn thiện hai nền tảng cốt lõi.

Thứ nhất là Khung kiến trúc tổng thể số quốc gia phiên bản 1.0. Đây là căn cứ để các bộ, ngành, địa phương xây dựng khung kiến trúc riêng, qua đó có cơ sở ban hành quyết định đầu tư, mua sắm trang thiết bị, phần cứng, phần mềm và giải ngân vốn.

Thứ hai là Khung dữ liệu tổng thể, làm cơ sở để các bộ, ngành xây dựng khung dữ liệu chuyên ngành.

Chính phủ đặt mục tiêu hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành trong năm 2026. Riêng một số lĩnh vực phức tạp như dữ liệu đất đai có thể phải sang năm 2027 do khối lượng số hóa lớn và yêu cầu dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống, kết nối và liên thông”.

Thủ tướng cho biết hệ thống quy định pháp luật trong lĩnh vực này cơ bản đã được ban hành đầy đủ. Tuy nhiên, trước thực tiễn mới mẻ và nhiều thách thức, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá để kịp thời sửa đổi, hoàn thiện các quy định, qua đó khơi thông tối đa nguồn lực cho phát triển.

Ưu tiên vốn lớn cho hạ tầng chiến lược, liên vùng

Cũng tại phiên chất vấn, trả lời đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM) về việc phát huy vai trò, vị thế và tiềm năng của các địa phương để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, Thủ tướng khẳng định tinh thần chỉ đạo xuyên suốt của Chính phủ là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Thủ tướng cho biết hệ thống pháp luật hiện hành đã phân cấp thẩm quyền rất lớn cho chính quyền địa phương. Quốc hội cũng đã ban hành Luật Phát triển đô thị với nhiều cơ chế đặc thù, vượt trội, trao quyền chủ động tối đa cho các địa phương.

Để các địa phương phát huy thế mạnh, Chính phủ sẽ tổng rà soát, hoàn thiện hệ thống quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch ngành, lĩnh vực. Đây sẽ là cơ sở pháp lý để các địa phương huy động nguồn lực và triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, Chính phủ ưu tiên bố trí nguồn vốn lớn cho các dự án hạ tầng chiến lược, liên vùng, kết nối liên tỉnh.

Theo Thủ tướng, việc đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng các công trình trọng điểm sẽ góp phần giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn về hạ tầng, đồng thời tạo không gian phát triển mới để các địa phương bứt phá.

Một hướng ưu tiên khác là đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển các sản phẩm chiến lược dựa trên tiềm năng, lợi thế đặc thù của từng địa phương, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào tăng trưởng chung của cả nước.