TS. Cấn Văn Lực: NIM ngân hàng chỉ còn 2,5%, áp lực giảm lãi suất cho vay 1,5-2 điểm % ngày càng lớn
NIM của hệ thống ngân hàng đã giảm từ khoảng 3% cuối năm ngoái xuống còn 2,5% hiện nay. Theo TS. Cấn Văn Lực, mức này vẫn chưa cao nếu đặt trong tương quan với rủi ro của nền kinh tế, doanh nghiệp và hệ thống tài chính, trong khi các ngân hàng tiếp tục chịu áp lực giảm lãi suất cho vay.
NIM ngân hàng giảm từ 3% xuống 2,5%
.jpg)
Trao đổi tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 sáng 12/11, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia, cho rằng giảm lãi suất là yêu cầu cần thiết để hỗ trợ tăng trưởng, nhưng dư địa điều hành hiện không còn rộng.
Theo ông, một trong những rào cản lớn đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao hiện nay là mặt bằng lãi suất và lạm phát đều ở mức cao. Tuy nhiên, việc kéo giảm lãi suất phải được cân nhắc thận trọng để không ảnh hưởng đến an toàn và thanh khoản của hệ thống tài chính.
Đề cập áp lực giảm lãi suất cho vay, TS. Cấn Văn Lực cho biết Thống đốc Ngân hàng Nhà nước và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo hệ thống ngân hàng phấn đấu giảm lãi suất cho vay 1,5-2 điểm phần trăm. Về cơ bản, toàn hệ thống đang quyết tâm thực hiện định hướng này.
Tuy nhiên, bài toán không đơn giản khi biên lãi ròng (NIM) của các ngân hàng liên tục thu hẹp. Cuối năm ngoái, NIM ở mức khoảng 3%, đến quý I năm nay giảm còn 2,8% và hiện chỉ còn khoảng 2,5%.
Đáng chú ý, theo TS. Cấn Văn Lực, NIM 2,5% chưa phải là mức cao nếu xét đến mức độ rủi ro của nền kinh tế, doanh nghiệp và hệ thống tài chính hiện nay.
Ông dẫn số liệu so sánh cho thấy NIM của Trung Quốc khoảng 3%, còn Singapore khoảng 3,5%, trong khi mức độ rủi ro tại thị trường Singapore thấp hơn.
Diễn biến này cho thấy áp lực giảm lãi suất cho vay đang đặt ra trong bối cảnh biên lãi ròng của các ngân hàng đã thu hẹp đáng kể. Nếu tiếp tục giảm lãi suất đồng loạt, hệ thống ngân hàng có thể phải đối mặt với nhiều thách thức.
Vì vậy, quan điểm của TS. Cấn Văn Lực là lãi suất vẫn có thể giảm nhưng cần ưu tiên các lĩnh vực trọng điểm, chưa thể giảm đại trà. Việc điều hành phải có trọng tâm, trọng điểm để vừa hỗ trợ doanh nghiệp, vừa bảo đảm an toàn hệ thống.
Muốn giảm lãi suất phải huy động nhiều công cụ
Không chỉ chịu sức ép từ NIM thu hẹp, dư địa giảm lãi suất còn bị giới hạn bởi khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng.
TS. Cấn Văn Lực nhận định lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước hiện gần như không còn nhiều dư địa giảm. Mức 4,5% đã tương đối thấp.
Đối với lãi suất huy động, nếu giảm quá mạnh, dòng tiền có thể không còn chảy vào ngân hàng như trước. Khi nguồn tiền gửi suy giảm, khả năng cung ứng vốn cho vay cũng bị ảnh hưởng, đồng thời làm gia tăng rủi ro thanh khoản.
Do đó, ông đề xuất có thể giảm lãi suất huy động từng bước, chẳng hạn thử giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm để quan sát phản ứng của thị trường trước khi tính đến những bước tiếp theo.
Về dài hạn, đặc biệt trong năm 2027 và 2028, Việt Nam cần tiếp tục tìm cách kéo giảm mặt bằng lãi suất. Tuy nhiên, giải pháp không thể chỉ trông chờ vào chính sách tiền tệ.
TS. Cấn Văn Lực gọi cách tiếp cận này bằng một từ: “tổng lực”, tức huy động đồng bộ nhiều biện pháp và công cụ khác nhau.
Cụ thể, bên cạnh nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (swap) của Ngân hàng Nhà nước, cần đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ các dự án tồn đọng, ách tắc để dòng tiền luân chuyển nhanh hơn, đồng thời đẩy nhanh hoàn thuế giá trị gia tăng và các khoản hoàn thuế khác.
Ông cho biết nhóm tư vấn đã kiến nghị Chính phủ khoảng 10 giải pháp. Theo ông, chỉ khi triển khai đồng bộ các biện pháp này mới có thể tạo cơ sở giảm lãi suất thực chất, thay vì chủ yếu dựa vào các biện pháp hành chính.
