Trốn khám nghĩa vụ quân sự có thể bị phạt đến 75 triệu đồng: Trường hợp nào sẽ đối diện án tù?

Theo quy định của Luật Nghĩa vụ quân sự hiện hành, công dân nam từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi thuộc diện gọi nhập ngũ. Đối với công dân được đào tạo trình độ cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ thì độ tuổi gọi nhập ngũ đến hết 27 tuổi.

Pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp được miễn, hoãn nghĩa vụ quân sự. Công dân được tạm hoãn gọi nhập ngũ khi chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe; là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; một con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 61-80%; có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ...

Các trường hợp được miễn gọi nhập ngũ gồm: Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một; một anh hoặc một em trai của liệt sĩ; một con của thương binh hạng hai, một con của bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Nhằm bảo đảm tính nghiêm minh, các hành vi vi phạm quy định về kiểm tra, khám sức khỏe và nhập ngũ đều bị xử lý nghiêm. Theo Điều 9 Nghị định 218/2025/NĐ-CP, hành vi không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm kiểm tra, khám sức khỏe ghi trong quyết định gọi khám mà không có lý do chính đáng bị phạt 15-20 triệu đồng.

Nếu không nhận quyết định gọi kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự mà không có lý do chính đáng, mức phạt áp dụng là 20-30 triệu đồng. Đối với trường hợp gian dối nhằm làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe để trốn tránh nghĩa vụ quân sự hoặc đưa tiền, tài sản, lợi ích vật chất (trị giá dưới 2 triệu đồng) nhằm làm sai lệch kết quả khám sức khỏe, người vi phạm sẽ bị phạt 30-40 triệu đồng.

Đáng chú ý, nếu không chấp hành quyết định gọi kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, mức phạt hành chính tăng lên 50-75 triệu đồng. Như vậy, riêng nhóm hành vi liên quan đến việc nhận và chấp hành quyết định kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, mức phạt dao động từ 15-75 triệu đồng tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

Bên cạnh trách nhiệm hành chính, người trốn tránh nghĩa vụ quân sự còn có thể đối mặt với trách nhiệm hình sự. Điều 332 Bộ luật Hình sự 2015 quy định người không chấp hành đúng quy định về đăng ký nghĩa vụ quân sự, không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ hoặc lệnh gọi tập trung huấn luyện, nếu đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Những trường hợp tự gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của mình, phạm tội trong thời chiến hoặc lôi kéo người khác phạm tội có thể chịu mức phạt tù từ 1-5 năm.

Cùng với việc thắt chặt kỷ cương, Nhà nước luôn chú trọng nâng cao chính sách hậu phương quân đội. Nhằm hỗ trợ hạ sĩ quan, binh sĩ có thêm nguồn lực ổn định cuộc sống, Bộ Quốc phòng đang xây dựng dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 27/2016/NĐ-CP với nhiều đề xuất tăng mạnh mức trợ cấp.

Cụ thể, trợ cấp xuất ngũ một lần được đề xuất nâng từ 2 lên 5 lần mức lương cơ sở cho mỗi năm phục vụ. Với quân nhân hoàn thành thời hạn 24 tháng, mức hưởng tăng từ 4 lên 10 lần mức lương cơ sở. Mức trợ cấp tạo việc làm khi xuất ngũ cũng được đề xuất nâng từ 6 lên 8 lần mức lương cơ sở.

Tính chung cho 24 tháng phục vụ, tổng trợ cấp xuất ngũ và trợ cấp tạo việc làm sẽ bằng 18 lần mức lương cơ sở, tăng đáng kể so với mức 10 lần hiện hành. Nếu tính theo mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng, tổng 2 khoản trợ cấp này đạt khoảng 45,54 triệu đồng.

Đối với hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ đủ 30 tháng, dự thảo đề xuất khi xuất ngũ được trợ cấp thêm 4 tháng phụ cấp quân hàm hiện hưởng (thay cho mức 2 tháng hiện hành). Kinh phí tổ chức gặp mặt chia tay trước khi xuất ngũ tại đơn vị cũng được đề xuất điều chỉnh từ 50.000 lên 500.000 đồng/người. Bên cạnh đó, quân nhân hoàn thành nghĩa vụ còn được cấp tiền tàu xe, phụ cấp lưu trú về nơi cư trú và hưởng chính sách hỗ trợ đào tạo nghề theo quy định.