Tỉnh hẹp nhất cả nước định hình 8 đô thị đến năm 2050, hai khu vực được chọn làm trung tâm phát triển lớn

Sau khi hợp nhất Quảng Bình và Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị mới đang từng bước định hình lại không gian đô thị với hai trung tâm phát triển tại Đồng Hới và Đông Hà, thay vì tập trung các chức năng kinh tế, dịch vụ vào một khu vực duy nhất.

Theo báo cáo của UBND tỉnh ngày 3/11, địa phương đang triển khai lập quy hoạch chung 8 đô thị đến năm 2050, gồm Đồng Hới, Đông Hà, Ba Đồn, Hoàn Lão, Quảng Ninh, Lệ Thủy, Quảng Trị và Lao Bảo. Các đồ án được xây dựng trên cơ sở tổ chức lại không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời tăng cường kết nối giữa các đô thị với hệ thống giao thông và các khu kinh tế trọng điểm.

Đáng chú ý, Đồng Hới và Đông Hà được định hướng phát triển thành hai đô thị loại II, đảm nhận những chức năng bổ trợ cho nhau trong cấu trúc đô thị toàn tỉnh.

Trong đó, Đồng Hới giữ vai trò trung tâm hành chính - chính trị, đồng thời là hạt nhân tăng trưởng phía Bắc. Đô thị được định hướng tập trung các hoạt động thương mại, tài chính, giáo dục, y tế, du lịch và logistics, phát huy lợi thế kết nối giữa khu vực ven biển với Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng.

Phạm vi lập quy hoạch Đồng Hới khoảng 15.497ha, bao gồm ba phường Đồng Hới, Đồng Thuận và Đồng Sơn. Tuy nhiên, không gian nghiên cứu liên kết được mở rộng lên khoảng 38.500ha, tính đến các khu vực lân cận, vị trí ga đường sắt tốc độ cao và những khu đô thị phát triển theo mô hình TOD, lấy giao thông công cộng làm định hướng.

Về dài hạn, Đồng Hới được định hướng trở thành đô thị xanh, thông minh, khai thác đặc trưng cảnh quan biển, sông và hồ, đồng thời tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ở phía Nam, Đông Hà được xác định là đầu mối thương mại, dịch vụ, công nghiệp và logistics quan trọng của tỉnh. Khác với Đồng Hới, lợi thế nổi bật của đô thị này nằm ở vị trí kết nối Hành lang kinh tế Đông - Tây với các tuyến giao thông Bắc - Nam.

Đông Hà có Quốc lộ 1, Quốc lộ 9 và đường sắt Bắc - Nam đi qua, đồng thời kết nối với hệ thống cảng biển và các khu kinh tế, khu công nghiệp trong khu vực. Đây là nền tảng để địa phương phát triển các hoạt động trung chuyển hàng hóa, dịch vụ logistics và công nghiệp gắn với thương mại xuyên biên giới.

Phạm vi quy hoạch Đông Hà gồm hai phường Đông Hà và Nam Đông Hà, diện tích khoảng 7.305ha. Đáng chú ý, khu vực nghiên cứu liên kết mở rộng lên tới 62.604ha, bao gồm các địa bàn Cửa Việt, Triệu Bình, Nam Cửa Việt, Gio Linh, Ái Tử và Hiếu Giang.

Việc mở rộng không gian nghiên cứu nhằm tăng cường liên kết giữa Đông Hà với Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị, các đô thị ven biển và những đầu mối giao thông liên vùng, tạo điều kiện phát triển một cực kinh tế có khả năng kết nối cả đường bộ, đường sắt và đường biển.

Bên cạnh hai trung tâm lớn, Ba Đồn được định hướng trở thành đô thị loại III, giữ vai trò trung tâm tổng hợp ở phía Bắc tỉnh. Với phạm vi quy hoạch khoảng 16.185ha, bao gồm hai phường Ba Đồn, Bắc Gianh và hai xã Nam Ba Đồn, Nam Gianh, đô thị này được tổ chức phát triển trên không gian hai bờ sông Gianh.

Ba Đồn sẽ tập trung vào thương mại, dịch vụ, công nghiệp, logistics và du lịch, tận dụng khả năng kết nối với Khu kinh tế Hòn La, Quốc lộ 1 và tuyến đường ven biển.

Trong khi đó, Hoàn Lão và Quảng Ninh được xác định là hai đô thị vệ tinh trong không gian phát triển mở rộng của Đồng Hới.

Hoàn Lão có phạm vi quy hoạch khoảng 9.903ha, được định hướng phát triển các chức năng hành chính, thương mại, dịch vụ, logistics và du lịch. Còn Quảng Ninh, với diện tích nghiên cứu khoảng 10.027ha, sẽ đảm nhận vai trò đầu mối giao thông, trung chuyển hàng hóa và chia sẻ một phần chức năng đô thị với Đồng Hới. Địa phương đặt mục tiêu đáp ứng các tiêu chí đô thị loại III trong giai đoạn 2025-2030.

Ở phía Nam Đồng Hới, Lệ Thủy được định hướng phát triển thành trung tâm hành chính, thương mại, dịch vụ và du lịch gắn với cảnh quan sông Kiến Giang, đồng thời khai thác thế mạnh nông nghiệp công nghệ cao. Đô thị có phạm vi quy hoạch khoảng 5.584ha, phấn đấu đạt tiêu chí loại III vào năm 2030.

Đối với khu vực Quảng Trị, định hướng phát triển đô thị không chỉ tập trung vào thương mại và dịch vụ mà còn chú trọng các giá trị văn hóa, lịch sử. Phường Quảng Trị được quy hoạch trên diện tích khoảng 7.330ha, hướng tới đô thị loại III vào năm 2050, mang bản sắc "Đô thị vì hòa bình".

Không gian nghiên cứu cũng tính đến khả năng liên kết với Hải Lăng, Diên Sanh, Mỹ Thủy, Vĩnh Định và Triệu Phong, nhằm mở rộng các hoạt động du lịch, dịch vụ và kết nối với những khu vực phát triển kinh tế phía Nam tỉnh.

Đáng chú ý, Lao Bảo được định hướng trở thành đô thị cửa khẩu quốc tế, phát triển mạnh thương mại, dịch vụ, du lịch và logistics. Nằm trên Hành lang kinh tế Đông - Tây, Lao Bảo có vai trò kết nối hoạt động giao thương giữa Việt Nam với Lào, Thái Lan và các quốc gia thuộc Tiểu vùng sông Mekong.

Với phạm vi quy hoạch khoảng 8.304ha, địa phương phấn đấu hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại III vào năm 2030, từng bước nâng cao vai trò của khu vực cửa khẩu trong mạng lưới giao thương quốc tế.

Theo UBND tỉnh Quảng Trị, các đồ án quy hoạch Đồng Hới, Đông Hà và Ba Đồn sẽ được nghiên cứu theo hướng tăng cường liên kết với những khu vực lân cận, thay vì giới hạn trong phạm vi hành chính hiện hữu. Đối với 5 đô thị còn lại, quá trình lập quy hoạch sẽ kế thừa các đồ án đã được phê duyệt, đồng thời điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu phát triển sau sáp nhập.

Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành phê duyệt cả 8 đồ án quy hoạch chung trước tháng 7/2027, làm cơ sở quản lý không gian đô thị, đầu tư hạ tầng và thu hút các nguồn lực phát triển.

Sau hợp nhất, Quảng Trị có diện tích khoảng 12.700km2, dân số hơn 1,86 triệu người và 78 đơn vị hành chính cấp xã. Địa phương xác định bốn trụ cột kinh tế gồm năng lượng, logistics, du lịch và nông nghiệp xanh, với mục tiêu tăng trưởng bình quân 9-10% mỗi năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 137-145 triệu đồng vào năm 2030.

Trong bối cảnh không gian phát triển được mở rộng đáng kể, việc quy hoạch đồng thời 8 đô thị được kỳ vọng tạo nền tảng phân bổ các chức năng kinh tế, dịch vụ và hạ tầng hợp lý hơn. Trong đó, Đồng Hới và Đông Hà đóng vai trò hai hạt nhân, còn các đô thị vệ tinh, đô thị ven biển và đô thị cửa khẩu sẽ góp phần hình thành mạng lưới liên kết giữa các khu vực của tỉnh.