Hòn đảo bí ẩn nhất hành tinh tại Việt Nam sẽ trở thành điểm đến uy tín quốc tế

Ngày 30/10, UBND TP.HCM tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển Côn Đảo trở thành đảo xanh, thông minh, đáng sống gắn với bảo tồn di sản thiên nhiên và phát triển bền vững” tại đặc khu Côn Đảo. Hội thảo tập trung thảo luận các định hướng, giải pháp phát triển dài hạn, đồng thời cụ thể hóa Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh, Côn Đảo có vị trí chiến lược đặc biệt, sở hữu những giá trị nổi bật về thiên nhiên, lịch sử và văn hóa. Vì vậy, quá trình phát triển phải được đặt trong giới hạn chịu tải của hệ sinh thái, không chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá.

Theo ông Thạnh, thành phố kiên định quan điểm không đánh đổi môi trường, tài nguyên thiên nhiên và di sản lịch sử để lấy lợi ích kinh tế trước mắt. Thay vào đó, bảo tồn phải trở thành nền tảng, động lực và lợi thế cạnh tranh lâu dài của Côn Đảo.

Trên cơ sở này, TP.HCM định hướng phát triển Côn Đảo trở thành điểm đến du lịch sinh thái và di sản có uy tín quốc tế, với tầm nhìn đến năm 2050. Chiến lược phát triển được xây dựng trên 5 trụ cột, gồm bảo tồn thiên nhiên và di sản; phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và du lịch sinh thái chất lượng cao; đầu tư hạ tầng xanh, đồng bộ, thích ứng với điều kiện biển đảo; ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản trị thông minh; đồng thời lấy người dân làm trung tâm, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Để hiện thực hóa mục tiêu, thành phố sẽ vận dụng các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm tháo gỡ những rào cản về thể chế, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu bảo tồn và phát triển bền vững.

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghề cá Việt Nam cho rằng, Côn Đảo cần xây dựng mô hình phát triển tổng thể, trong đó tăng trưởng kinh tế phải gắn chặt với bảo vệ hệ sinh thái và phát huy giá trị di sản.

Theo đó, địa phương có thể khai thác lợi thế từ kinh tế bảo tồn thông qua các sản phẩm du lịch sinh thái, lặn biển ngắm san hô, nghề cá giải trí tại vùng đệm và các dịch vụ nghỉ dưỡng chất lượng cao. Việc thu hút đầu tư vào những khu nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế cần đi đôi với kiểm soát mật độ xây dựng, bảo vệ cảnh quan tự nhiên và gìn giữ bản sắc đặc trưng của đảo.

Bên cạnh du lịch, Côn Đảo cần phát triển các ngành kinh tế biển theo hướng bền vững, hiện đại hóa hoạt động thủy sản, mở rộng không gian kinh tế biển, đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh.

Đặc biệt, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi nhấn mạnh yêu cầu phân vùng quy hoạch rõ ràng, xác định cụ thể những khu vực được phép phát triển và những vùng phải bảo vệ nghiêm ngặt, nhất là Vườn quốc gia Côn Đảo, khu bảo tồn biển và hệ thống di tích lịch sử.

Mọi dự án đầu tư cần được xem xét trên cơ sở sức chịu tải sinh thái, bao gồm khả năng đáp ứng về quỹ đất, nguồn nước, năng lượng, hạ tầng xử lý chất thải và năng lực tự phục hồi của môi trường tự nhiên.

Cùng quan điểm, TS Nguyễn Chí Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Rừng và Đất ngập nước nhận định, quá trình phát triển Côn Đảo phải bảo vệ được ba giá trị cốt lõi là hệ sinh thái, di sản lịch sử và cảnh quan hoang sơ.

Theo ông Thành, xây dựng đảo xanh trước hết phải bảo vệ nguyên vẹn diện tích rừng đặc dụng và khu bảo tồn biển. Trong khi đó, mục tiêu hình thành một hòn đảo đáng sống đòi hỏi phải bảo đảm an ninh nguồn nước ngọt, còn phát triển đảo thông minh cần được đặt trong tầm nhìn quy hoạch dài hạn, thậm chí lên tới 100 năm.

Về phía địa phương, Chủ tịch UBND đặc khu Côn Đảo Phan Trọng Hiền cho biết, một trong những mục tiêu đáng chú ý là chuyển đổi toàn bộ phương tiện giao thông trên đảo sang sử dụng năng lượng điện từ năm 2027.

Song song với chuyển đổi giao thông xanh, địa phương sẽ tập trung hoàn thiện hạ tầng môi trường, hướng tới xử lý 100% nước thải sinh hoạt, giải quyết dứt điểm lượng rác thải tồn đọng lâu năm và bảo đảm an toàn nguồn nước phục vụ đời sống, sản xuất.

Đối với hạ tầng kết nối, phương án nghiên cứu mở rộng sân bay Côn Đảo sẽ được xem xét thận trọng, trên cơ sở cân bằng giữa nhu cầu phát triển kinh tế, du lịch với yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái biển đảo.

Côn Đảo cũng định hướng thu hút phân khúc khách du lịch chất lượng cao thông qua các khu nghỉ dưỡng xanh, mật độ xây dựng thấp. Đồng thời, địa phương tiếp tục bảo đảm không gian phục vụ người dân cả nước đến tham quan, du lịch tâm linh và tri ân các anh hùng liệt sĩ.

Tại hội thảo, các chuyên gia và đại biểu thống nhất rằng, phát triển Côn Đảo cần chuyển từ tư duy khai thác tài nguyên sang bảo tồn và phát huy giá trị bền vững, lấy lợi ích lâu dài làm thước đo thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng trước mắt.

Trong đó, việc xác định giới hạn phát triển dựa trên sức chịu tải của hệ sinh thái được xem là yêu cầu then chốt, nhằm bảo đảm quy mô dân cư, du lịch và các hoạt động kinh tế không vượt quá khả năng đáp ứng của hạ tầng và môi trường tự nhiên.

Bên cạnh đó, Côn Đảo cần đổi mới phương thức quản lý theo hướng quản trị thông minh, ứng dụng khoa học công nghệ và dữ liệu trong quy hoạch, giám sát tài nguyên, bảo vệ môi trường và cung cấp dịch vụ công.

Các nhiệm vụ cấp bách được xác định gồm bảo đảm an ninh nguồn nước, xử lý rác thải và nước thải, giảm ô nhiễm nhựa, bảo vệ hệ sinh thái rừng và biển. Đồng thời, địa phương cần xây dựng danh mục các dự án ưu tiên trong giai đoạn 2026 - 2030, gắn với lộ trình thực hiện và hệ thống chỉ tiêu đánh giá cụ thể.

Với định hướng này, TP.HCM kỳ vọng từng bước đưa Côn Đảo trở thành hình mẫu phát triển đảo xanh, thông minh và đáng sống, nơi các giá trị thiên nhiên, lịch sử được bảo tồn song hành với phát triển kinh tế, du lịch và nâng cao chất lượng sống của người dân.