Trung Quốc lập kỳ tích y học thế giới với ca ghép cùng lúc gan và 2 quả thận lợn vào cơ thể người
Các nhà khoa học Trung Quốc vừa thực hiện thành công ca cấy ghép đồng thời gan và hai quả thận từ lợn vào một bệnh nhân chết não, đánh dấu cột mốc đầu tiên trên thế giới trong lĩnh vực ghép tạng liên loài.
Kết quả này được kỳ vọng sẽ mở đường cho các ca ghép nhiều cơ quan nội tạng từ động vật sang người trong tương lai, góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn tạng hiến đang diễn ra trên toàn cầu.
Theo nghiên cứu được công bố ngày 29/5 trên tạp chí khoa học Med, các cơ quan được cấy ghép đã hoạt động trong cơ thể bệnh nhân nam 53 tuổi suốt gần 5 ngày trước khi thí nghiệm kết thúc theo nguyện vọng của gia đình.
Nhóm nghiên cứu do các chuyên gia từ Bệnh viện trực thuộc số 2 của Đại học Y khoa Quảng Tây dẫn đầu cho biết đây là bằng chứng ban đầu cho thấy tính khả thi của việc ghép đồng thời gan và 2 thận từ lợn sang người.
Bước tiến mới trong cuộc đua giải quyết khủng hoảng thiếu tạng
Cấy ghép xuyên loài (xenotransplantation) là kỹ thuật đưa mô hoặc nội tạng từ một loài động vật sang cơ thể loài khác, trong trường hợp này là từ lợn sang người.
Công nghệ này được xem là một trong những giải pháp tiềm năng nhất nhằm giải quyết tình trạng thiếu nguồn tạng hiến, nguyên nhân khiến hàng triệu bệnh nhân trên thế giới phải chờ đợi trong nhiều năm hoặc tử vong trước khi có cơ hội được ghép tạng.
Trong lĩnh vực nghiên cứu y học, khỉ thường được sử dụng để mô phỏng cơ thể người. Tuy nhiên, đối với ghép tạng liên loài, lợn được đánh giá là lựa chọn phù hợp hơn nhờ kích thước cơ quan nội tạng tương đồng với con người, cơ chế chuyển hóa gần giống và nguy cơ lây truyền bệnh giữa các loài thấp hơn.
Dù vậy, lĩnh vực này vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt là nguy cơ đào thải miễn dịch và khả năng lây nhiễm mầm bệnh từ động vật sang người.
Ca ghép lịch sử với 3 cơ quan cùng lúc
Trước đây, hầu hết các ca ghép tạng từ lợn sang người chỉ thực hiện với một cơ quan đơn lẻ do độ phức tạp của việc ghép nhiều cơ quan cùng lúc cao hơn rất nhiều.
Theo nhóm nghiên cứu, ghép đa cơ quan có liên quan đến gan là phương pháp điều trị tối ưu đối với các bệnh nhân bị suy nhiều cơ quan quan trọng ở giai đoạn cuối.
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã sử dụng một lá gan lợn được chỉnh sửa gene nhằm giảm nguy cơ đào thải.
Cụ thể, họ loại bỏ 3 gene liên quan đến phản ứng miễn dịch và bổ sung thêm 3 gene của người nhằm hạn chế tình trạng đông máu bất thường sau ghép.
Bệnh nhân tham gia nghiên cứu vốn mắc bệnh thận nặng trước đó nhưng gan vẫn hoạt động bình thường. Lá gan tự nhiên của bệnh nhân đã được hiến tặng cho một người khác trước khi ca ghép thử nghiệm được tiến hành.
Sau phẫu thuật, gan và hai quả thận lợn duy trì nguồn cung cấp máu bình thường trong gần 5 ngày. Lá gan bắt đầu tiết mật, trong khi các chỉ số creatinine và ure, vốn ở mức rất cao do suy thận, đã trở về ngưỡng bình thường.
Trước ca ghép, nồng độ creatinine và ure trong máu của bệnh nhân ở mức cao do suy thận. Sau phẫu thuật, các chỉ số này giảm xuống mức bình thường, cho thấy hai quả thận lợn hoạt động hiệu quả.
Gan lợn bắt đầu "hoạt động" giống gan người
Một phát hiện đáng chú ý khác là lá gan lợn sau khi được cấy ghép đã bắt đầu thay đổi hoạt động sinh học theo hướng tương đồng hơn với gan người.
Theo các nhà nghiên cứu, đây là dấu hiệu quan trọng giúp hiểu rõ hơn cách các cơ quan động vật thích nghi khi hoạt động trong cơ thể con người.
Nhóm nghiên cứu cũng cho biết họ đã ghi nhận những đặc điểm miễn dịch và chuyển hóa ban đầu có thể cung cấp dữ liệu quý giá cho các thử nghiệm lâm sàng trong tương lai.
Mở đường cho các thử nghiệm trong tương lai
Năm 2024, các nhà khoa học tại Mỹ và Trung Quốc đã đạt được nhiều bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực ghép tạng liên loài, bao gồm ca ghép gan lợn đầu tiên cho bệnh nhân chết não và các ca ghép gan, thận lợn cho những bệnh nhân còn sống.
Tuy nhiên, ca ghép đồng thời gan và hai quả thận lần này được xem là một bước tiến mới do mức độ phức tạp cao hơn đáng kể.
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng vẫn cần thêm nhiều thử nghiệm trước khi kỹ thuật này có thể được áp dụng rộng rãi trong điều trị lâm sàng.
Trong thời gian tới, họ dự kiến tiếp tục tiến hành các nghiên cứu tương tự trên những bệnh nhân chết não nhằm đánh giá độ an toàn và hiệu quả lâu dài.
"Chúng tôi đã cung cấp bằng chứng đầu tiên trên người cho thấy việc ghép đồng thời nhiều cơ quan từ lợn sang người là khả thi, đồng thời xây dựng nền tảng để đánh giá khả năng ứng dụng rộng rãi của phương pháp này trong tương lai", nhóm nghiên cứu cho biết.
