Trung Quốc vận hành thương mại lò phản ứng hạt nhân tại hòn đảo cách Việt Nam 130km, tiêu tốn thêm hơn 1.100 tỷ đồng

Tổ máy điện hạt nhân Hoa Long số 1 đi vào vận hành thương mại tại đảo Hải Nam

Ngành điện hạt nhân Trung Quốc vừa đạt thêm một cột mốc quan trọng khi Tổ máy số 3 của Nhà máy điện hạt nhân Trường Giang Hoa Năng (Huaneng Changjiang) tại Khu thương mại tự do Hải Nam, miền Nam Trung Quốc, chính thức đi vào vận hành thương mại vào ngày 17/9.

Theo Tập đoàn Hoa Năng Trung Quốc (China Huaneng Group), đây là tổ máy điện hạt nhân đầu tiên sử dụng công nghệ Hualong One (Hoa Long số 1) tại đảo Hải Nam - hòn đảo chỉ cách Việt Nam khoảng 130km (tính từ điểm gần nhất là mũi Đại Giác trên đảo Hải Nam tới đảo Bạch Long Vĩ của Việt Nam theo đường chim bay) và thường được ví là “đảo Hawaii của Trung Quốc”.

Cột mốc này cũng đánh dấu lần đầu tiên Tập đoàn Hoa Năng Trung Quốc xây dựng và vận hành một tổ máy điện hạt nhân sử dụng lò phản ứng nước áp lực công suất lớn với tư cách là cổ đông kiểm soát.

Là công nghệ điện hạt nhân thế hệ III do Trung Quốc tự nghiên cứu và phát triển, Hualong One đã thiết lập một chuẩn mực mới với thời gian xây dựng tổ máy đầu tiên chỉ 68,7 tháng, trở thành dự án điện hạt nhân thế hệ III duy nhất trên thế giới được hoàn thành đúng tiến độ.

Có mặt trực tiếp tại hiện trường, phóng viên tờ Global Times (Thời báo Hoàn Cầu) ghi nhận Tổ máy số 4 hiện cũng đang trong quá trình chạy thử nghiệm chuyên sâu sau khi hoàn thành thành công thử nghiệm thủy lực (cold functional test) vào ngày 6/9, trước đó 11 ngày.

Dự án giai đoạn II gồm hai tổ máy điện hạt nhân, mỗi tổ máy có công suất 1,2 triệu kW, gồm Tổ máy số 3 và Tổ máy số 4. Khi cả hai tổ máy đi vào hoạt động, dự kiến sản xuất khoảng 18 tỷ kWh điện mỗi năm, tiết kiệm khoảng 6,326 triệu tấn than tiêu chuẩn và giảm khoảng 11,68 triệu tấn khí CO₂ phát thải mỗi năm.

Dự án được kỳ vọng củng cố an ninh năng lượng và góp phần thực hiện mục tiêu “carbon kép” của Trung Quốc, gồm đạt đỉnh phát thải carbon trước năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060.

Hệ thống quản lý điện hạt nhân do Trung Quốc phát triển

Tại Trung tâm Chỉ huy Sản xuất của nhà máy, một hệ thống quản lý sản xuất điện hạt nhân quy mô lớn do Trung Quốc tự phát triển đang tích hợp nhiều công nghệ như giám sát bằng video, truyền thông mạng 5G và trí tuệ nhân tạo (AI).

Hệ thống cho phép quản lý trực tuyến theo mô hình khép kín toàn bộ quá trình sản xuất điện hạt nhân, đồng thời bảo đảm các hoạt động đều có thể truy xuất.

Theo thông tin từ nhà máy, hệ thống này cũng có khả năng hỗ trợ các tổ máy điện hạt nhân thế hệ thứ tư, tạo nền tảng thông minh cho quá trình số hóa và phát triển độc lập ngành điện hạt nhân Trung Quốc.

Ông Sa Vũ (Che Yu), Phó Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ tịch Công đoàn Nhà máy điện hạt nhân Trường Giang Hoa Năng cho biết lưới điện Hải Nam trước đây chủ yếu ở cấp điện áp 220 kV; trong khi trên đất liền, đây thường là cấp điện áp dành cho một huyện.

Sau đó, lưới điện 500 kV được đưa vào đảo Hải Nam. Khi các tổ máy công suất hàng triệu kW được kết nối vào lưới điện, tỉnh cực Nam của Trung Quốc này có thể duy trì nguồn cung điện dư thừa và hạn chế tình trạng thiếu điện.

“Việc đưa điện hạt nhân vào vận hành đã tạo nền tảng vững chắc cho Hải Nam và góp phần đảm bảo thực thi các chính sách khác nhau. Điện hạt nhân vừa ổn định vừa sạch, giúp đảm bảo sự phát triển xanh của Cảng Thương mại Tự do Hải Nam”, ông Sa Vũ nói thêm.

Điện hạt nhân có thể phục vụ nhu cầu điện toán AI của Trung Quốc

Trong bối cảnh Trung Quốc đẩy nhanh xây dựng hệ thống năng lượng và điện lực mới, điện hạt nhân đang được nghiên cứu cho nhiều ứng dụng mới ngoài việc sản xuất điện truyền thống ở quốc gia siêu cường châu Á này

Tính đến cuối tháng 6 năm 2026, tổng công suất điện hạt nhân đang vận hành của Trung Quốc đạt 66,14 triệu kW, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong nửa đầu năm, Trung Quốc bổ sung thêm 3,62 triệu kW công suất điện hạt nhân ròng, trong khi sản lượng điện hạt nhân đạt 234,6 tỷ kWh.

Trung Quốc cũng đạt nhiều bước tiến về các công nghệ then chốt như lò phản ứng khí nhiệt độ cao, lò phản ứng mô-đun nhỏ, lò phản ứng nhanh và lò phản ứng nhiệt hạch. Qua đó, điện hạt nhân ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển hệ thống năng lượng mới.

Trong khi đó, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) khiến năng lực điện toán ngày càng trở thành một nguồn lực quan trọng, đồng thời kéo theo nhu cầu sử dụng điện ngày càng lớn.

“Điểm cuối của năng lực điện toán là năng lượng, còn điểm cuối của năng lượng là điện. Mỹ hiện đã phải đối mặt với vấn đề này khi năng lực điện toán ngày càng phụ thuộc vào năng lượng”, ông Sa Vũ nhận định.

Ông cho biết với tổng công suất phát điện và sản lượng điện hiện nay của Hải Nam, tỉnh này hoàn toàn có khả năng hỗ trợ xây dựng một trung tâm điện toán. Tuy nhiên, việc dự án có được triển khai hay không sẽ phụ thuộc vào quy hoạch tổng thể của Trung Quốc đối với năng lực điện toán.

Chi thêm hơn 1.100 tỷ đồng để bảo vệ hệ sinh thái

Nhà máy điện hạt nhân Trường Giang Hoa Năng cũng tăng cường khả năng ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan. Theo ông Sa Vũ, ngay từ giai đoạn lựa chọn địa điểm, các dữ liệu dài hạn về động đất, bão, sóng thần và các hiện tượng thời tiết cực đoan khác đã được đánh giá toàn diện.

Để hạn chế tác động tới hệ sinh thái, doanh nghiệp đã thay đổi phương án xây dựng, sử dụng công nghệ đào hầm khiên dưới biển để tránh khu vực san hô.

Việc thay đổi phương án khiến dự án nhà máy điện hạt nhân này phát sinh thêm khoảng 300 - 400 triệu nhân dân tệ (gần 1.163 tỷ đến gần 1.152 tỷ đồng), nhưng theo nhà máy, khoản chi này nhằm bảo đảm hệ sinh thái xung quanh không bị ảnh hưởng trong quá trình xây dựng.

Theo Global Times/China Daily