TS. Lê Xuân Nghĩa: Quản vàng bằng mệnh lệnh hành chính không còn phù hợp

Góp ý cho dự thảo sửa đổi Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, TS. Lê Xuân Nghĩa, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng Việt Nam cần chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản lý kỹ thuật, hướng tới xây dựng một thị trường vàng hiện đại, minh bạch và có sự liên thông với thị trường quốc tế.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, kinh doanh vàng vẫn là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện, nhưng các điều kiện quản lý nên tập trung vào tiêu chuẩn chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, tiêu chuẩn giao dịch và tính minh bạch của thị trường thay vì các biện pháp hành chính nặng nề như hiện nay.

Ông cho rằng Việt Nam cần hướng tới xây dựng một sàn giao dịch vàng công khai, minh bạch và kết nối với thị trường thế giới. Nếu tiếp tục duy trì cách quản lý hành chính, thị trường vàng sẽ khó phát triển theo hướng hiện đại.

Liên quan đến mục tiêu vừa huy động nguồn lực vàng trong dân vừa hạn chế tình trạng "vàng hóa" nền kinh tế, TS. Lê Xuân Nghĩa nhận định gốc rễ của vấn đề không nằm ở việc siết chặt thị trường vàng mà ở chất lượng điều hành kinh tế vĩ mô. Theo ông, khi lạm phát được kiểm soát, đồng Việt Nam giữ được giá trị và môi trường kinh tế ổn định, nhu cầu nắm giữ vàng của người dân sẽ tự nhiên giảm xuống.

Ông cũng cho rằng lượng vàng và ngoại tệ dự trữ lớn trong nền kinh tế đang khiến tỷ lệ tiết kiệm cao hơn đáng kể so với tỷ lệ đầu tư. Điều này làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực và khiến tăng trưởng kinh tế chưa đạt tiềm năng.

Để đưa nguồn lực vàng quay trở lại nền kinh tế, TS. Lê Xuân Nghĩa đề xuất vàng cần được tự do lưu thông và giao dịch hơn. Người dân có thể dễ dàng mua bán, trao đổi hoặc chuyển đổi vàng sang các loại tài sản khác mà không gặp nhiều rào cản.

Đánh giá về mô hình "đổi vàng lấy nhà" do Vinhomes triển khai, ông cho rằng đây là cách làm thí điểm tích cực, tạo cơ chế chuyển đổi vàng thành tài sản khác thay vì huy động vàng theo cách truyền thống. Tuy nhiên, mô hình này chủ yếu phù hợp với nhóm khách hàng đang nắm giữ lượng vàng lớn và khó áp dụng rộng rãi cho toàn thị trường.

Đối với dự thảo sửa đổi Nghị định 24, TS. Lê Xuân Nghĩa đề xuất từng bước đưa thị trường vàng trở lại trạng thái vận hành bình thường. Trước mắt, có thể cấp hạn ngạch nhập khẩu vàng cho các doanh nghiệp lớn có đủ năng lực tài chính và quản trị, sau đó tiến tới xóa bỏ cơ chế hạn ngạch.

Theo ông, khi thị trường vàng được liên thông với thế giới, giá vàng trong nước sẽ phản ánh sát hơn diễn biến quốc tế, qua đó giảm tình trạng méo mó cung - cầu và hạn chế các biến động bất thường.

Trước lo ngại việc mở rộng nhập khẩu vàng có thể gây áp lực lên ngoại hối và dự trữ quốc gia, TS. Lê Xuân Nghĩa cho rằng đây không phải vấn đề quá đáng ngại. Điều quan trọng là thị trường phải được vận hành minh bạch, giao dịch được giám sát đầy đủ và giá cả phản ánh đúng quan hệ cung cầu.

"Điều cần hướng tới là xây dựng một thị trường vàng hiện đại, minh bạch và hiệu quả, thay vì tiếp tục quản lý bằng các biện pháp hành chính kéo dài nhiều năm qua", TS. Lê Xuân Nghĩa nhấn mạnh.