Từ bán trò chơi điện tử 500 USD năm 12 tuổi đến nghìn tỷ phú đầu tiên: Elon Musk sở hữu những công ty nào?

Từ một trò chơi điện tử được bán với giá 500 USD khi còn là thiếu niên, Elon Musk đã xây dựng một đế chế kinh doanh trải rộng từ tên lửa, xe điện, trí tuệ nhân tạo đến chip cấy não. Trong nhiều thập kỷ, ông đã lập nên hoặc kiểm soát những công ty làm thay đổi nhiều ngành công nghiệp lớn.

Được truyền thông gọi là “Tony Stark ngoài đời thực”, Musk nổi tiếng với các doanh nghiệp mang tham vọng phá vỡ những mô hình truyền thống. Không ít lần, các công ty của ông từng đứng bên bờ vực sụp đổ tài chính, trước khi trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất thế giới.

Hiện nay, Musk kiểm soát một mạng lưới công ty rộng lớn, bao gồm xe điện, công nghệ vũ trụ, trí tuệ nhân tạo, đường hầm giao thông, mạng xã hội X - trước đây là Twitter - và cả công nghệ cấy ghép não. Musk trở thành người đầu tiên vượt mốc tài sản 500 tỷ USD vào tháng 10/2025 và cách đây ít ngày vừa trở thành tỷ phú đầu tiên trong lịch sử sở hữu 1.000 tỷ USD.

Những bước khởi đầu

Elon Musk sinh năm 1971 tại Pretoria, Nam Phi. Thành công thương mại đầu tiên của ông đến vào năm 12 tuổi, khi bán mã nguồn trò chơi điện tử Blastar cho một tạp chí máy tính với giá khoảng 500 USD.

Công ty lớn đầu tiên của Musk là Zip2, một doanh nghiệp về xuất bản trực tuyến và danh bạ doanh nghiệp, do ông đồng sáng lập với em trai Kimbal Musk vào năm 1995. Zip2 giúp các tờ báo đưa danh sách doanh nghiệp địa phương và bản đồ lên internet. Musk tự viết phần lớn phần mềm cho công ty này.

Năm 1999, Zip2 được bán với giá hơn 300 triệu USD, giúp Musk thu về khoảng 22 triệu USD. Ông dùng số tiền đó để thành lập X.com, một công ty ngân hàng trực tuyến. X.com sau đó trở thành một phần của PayPal, được eBay mua lại năm 2002 với giá 1,5 tỷ USD. Musk được cho là nhận khoảng 176 triệu USD từ thương vụ này.

Đến năm 31 tuổi, Musk đã thu về gần 198 triệu USD từ các công ty do mình xây dựng và bán lại. Tuy nhiên, phần lớn tài sản sau này của ông không đến từ việc bán công ty, mà từ việc giữ cổ phần lớn tại Tesla và SpaceX khi giá trị hai doanh nghiệp này tăng mạnh.

SpaceX: Từ canh bạc rủi ro đến công ty nghìn tỷ USD

Năm 2002, Musk thành lập SpaceX và đầu tư khoảng 100 triệu USD tiền cá nhân vào công ty tên lửa này. Ông đảm nhiệm cả vai trò giám đốc điều hành lẫn kỹ sư trưởng.

Khi mới thành lập, Musk từng cho rằng SpaceX có chưa đến 10% cơ hội thành công. Công ty khi đó chỉ là một nỗ lực thâm nhập vào ngành công nghiệp vốn do các cơ quan chính phủ và những tập đoàn hàng không vũ trụ lâu đời thống trị.

Hơn hai thập kỷ sau, SpaceX trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất thế giới. Theo bài viết, đợt ra mắt thị trường chứng khoán của SpaceX trong tháng này là thương vụ IPO lớn nhất từng được ghi nhận, định giá công ty khoảng 1,75 nghìn tỷ USD. Chỉ sau vài ngày giao dịch, vốn hóa thị trường của SpaceX đã vượt 2 nghìn tỷ USD, đạt khoảng 2,43 nghìn tỷ USD vào thứ Sáu.

SpaceX hiện không chỉ là một công ty tên lửa. Doanh nghiệp này còn sở hữu Starlink, nhà cung cấp internet vệ tinh, tạo ra 4,4 tỷ USD lợi nhuận hoạt động trong năm trước. SpaceX cũng nằm ở trung tâm tham vọng AI ngày càng lớn của Musk thông qua các liên hệ với xAI và mạng xã hội X.

Tuy nhiên, không phải tất cả các mảng kinh doanh đều có lãi. Theo bài viết, xAI ghi nhận lỗ hoạt động 6,4 tỷ USD trong năm trước, còn SpaceX nói chung lỗ hoạt động 2,6 tỷ USD.

Những người ủng hộ cho rằng mức định giá khổng lồ của SpaceX phản ánh vị thế dẫn đầu trong công nghệ vũ trụ, truyền thông vệ tinh và trí tuệ nhân tạo. Ngược lại, các nhà phê bình cho rằng phần lớn giá trị này phụ thuộc vào những mục tiêu dài hạn rất tham vọng, như xây dựng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo và cuối cùng là thuộc địa hóa sao Hỏa.

Tesla: Đặt cược vào xe tự lái và robot

Musk gia nhập Tesla vào năm 2004, đầu tư khoảng 80 triệu USD vào công ty xe điện non trẻ này và sau đó trở thành CEO vào năm 2008. Dưới sự lãnh đạo của ông, Tesla phát triển từ một hãng xe điện ngách thành một trong những công ty giá trị nhất thế giới.

Tuy nhiên, Tesla đang đối mặt với cạnh tranh ngày càng gay gắt. Năm 2024, Tesla mất vị trí nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới theo doanh số vào tay BYD của Trung Quốc. Lượng giao xe cũng từng bị ảnh hưởng bởi các chiến dịch tẩy chay tiêu dùng liên quan đến hoạt động chính trị của Musk, dù doanh số sau đó đã phần nào phục hồi.

Hiện nay, Tesla không chỉ được định vị là một công ty xe điện. Musk đang đặt cược lớn vào xe tự lái, robot hình người và các hệ thống tự động hóa. Tương lai của Tesla, theo cách Musk trình bày, phụ thuộc ngày càng nhiều vào phần mềm, AI và robot, thay vì chỉ vào doanh số bán ô tô.

SolarCity, X, xAI, Neuralink và The Boring Company

Năm 2006, Musk cùng hai người anh em họ Lyndon và Peter Rive hỗ trợ thành lập SolarCity, công ty năng lượng mặt trời sau này được Tesla mua lại. Thương vụ này giúp Tesla mở rộng sang lĩnh vực năng lượng sạch, dù cũng từng gây tranh cãi về tính hợp lý và lợi ích của việc sáp nhập.

Musk cũng kiểm soát X, nền tảng mạng xã hội trước đây có tên là Twitter. Việc mua lại Twitter đã đưa Musk vào trung tâm của các tranh luận về tự do ngôn luận, kiểm duyệt nội dung, quảng cáo và mô hình kinh doanh mạng xã hội.

Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, Musk phát triển xAI, công ty được gắn với tham vọng cạnh tranh trong cuộc đua AI toàn cầu. Dù vẫn chịu lỗ lớn, xAI được xem là một phần quan trọng trong hệ sinh thái giữa X, Tesla và SpaceX.

Ở mảng công nghệ thần kinh, Neuralink theo đuổi mục tiêu phát triển thiết bị cấy ghép não nhằm kết nối não người với máy tính. Đây là một trong những dự án tham vọng nhất của Musk, nhưng cũng là lĩnh vực nhạy cảm, thường xuyên thu hút sự chú ý của giới quản lý và các nhà đạo đức học.

Ngoài ra, The Boring Company được thành lập để phát triển hệ thống đường hầm giao thông ngầm nhằm giảm ùn tắc đô thị. Tuy nhiên, công ty này cũng bị chỉ trích vì các vấn đề môi trường, an toàn và tiến độ triển khai. Một số phần trong mạng lưới đường hầm đề xuất tại Las Vegas vẫn đang được xây dựng.