Tủ đổi pin xe máy điện trên vỉa hè ở TP.HCM sẽ dùng chung được nhiều hãng

Sở Xây dựng TP.HCM vừa chính thức ban hành văn bản hướng dẫn triển khai lắp đặt tủ đổi pin xe máy điện trên vỉa hè, đánh dấu bước đi quan trọng trong việc chuẩn hóa hạ tầng giao thông xanh và tháo gỡ các vướng mắc pháp lý liên quan đến việc sử dụng không gian công cộng cho dịch vụ hạ tầng năng lượng.

Văn bản này được xem là khung pháp lý đầu tiên, đặt ra các tiêu chí kỹ thuật, an toàn và quản lý đô thị nhằm bảo đảm việc phát triển mô hình tủ đổi pin diễn ra đồng bộ, bền vững và tránh những hệ lụy phát sinh.

Về yêu cầu khả năng tương thích kỹ thuật, đây được coi là điểm nhất quan trọng nhất trong hướng dẫn của Sở Xây dựng.

Theo đó, các tủ đổi pin khi lắp đặt phải có thiết kế linh hoạt về kích thước, không gian hộc sạc, hỗ trợ pin dùng chung cho nhiều dòng xe của các hãng khác nhau hoặc có cam kết sử dụng giao thức kết nối mở.

Yêu cầu này nhằm tránh nguy cơ độc quyền hạ tầng, hạn chế lãng phí không gian vỉa hè và đáp ứng nhu cầu sử dụng đại trà trong bối cảnh thị trường xe máy điện hiện có nhiều thương hiệu cùng tồn tại.

Về trách nhiệm đối với doanh nghiệp cũng được quy định rõ ràng. Các đơn vị tham gia phải tự chịu toàn bộ chi phí từ đầu tư, lắp đặt, kết nối điện lưới đến vận hành hệ thống tủ đổi pin.

Việc cấp phép chỉ được xem xét khi doanh nghiệp chứng minh được năng lực tài chính cũng như kinh nghiệm trong cung cấp, lắp đặt và vận hành hạ tầng đổi pin.

Đồng thời, doanh nghiệp bắt buộc phải mua bảo hiểm trách nhiệm công cộng đối với bên thứ ba, nhằm phòng ngừa và xử lý các rủi ro về cháy nổ có thể gây thiệt hại cho người dân và tài sản xung quanh khu vực lắp đặt.

Yêu cầu về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và an toàn đô thị được đặt ra ở mức khắt khe. Tủ đổi pin phải đạt các chứng nhận chất lượng, an toàn cháy nổ theo quy định, được trang bị hệ thống tự ngắt và cảnh báo nhiệt độ.

Thiết bị phải bảo đảm an toàn điện tuyệt đối, không rò rỉ khi mưa lớn, ngập nước và đạt chỉ số bảo vệ tối thiểu IP65 hoặc IP67 để có thể hoạt động ổn định trong điều kiện thời tiết bất lợi. Ngoài ra, các tủ đổi pin phải được kiểm định định kỳ và dán tem kiểm định an toàn điện theo quy định hiện hành.

Một yêu cầu đáng chú ý khác là việc sử dụng thân tủ đổi pin cho mục đích quảng cáo thương mại bị nghiêm cấm, ngoại trừ logo nhận diện và hướng dẫn sử dụng.

Doanh nghiệp có trách nhiệm giám sát, vận hành hệ thống liên tục và cam kết di dời, hoàn trả mặt bằng khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, không khiếu nại, không yêu cầu bồi thường. Sau khi tháo dỡ, đơn vị đầu tư phải khôi phục nguyên trạng vỉa hè như trước khi lắp đặt.

Về tổ chức không gian đô thị, Sở Xây dựng cho phép lắp đặt tủ đổi pin trên vỉa hè, dải cây xanh, trụ điện, trụ chiếu sáng hoặc mảng xanh dọc các tuyến đường rộng, khu vực dọc tường rào của doanh nghiệp, cơ quan, trường học, trung tâm thương mại, khu chế xuất, khu công nghiệp.

Khoảng cách giữa các tủ tối thiểu lớn hơn 500m, một số trường hợp đặc thù có thể được xem xét khoảng cách nhỏ hơn dựa trên nhu cầu thực tế của từng khu vực. Tuy nhiên, việc lắp đặt không được làm ảnh hưởng đến người đi bộ, phải duy trì lối đi thông thoáng tối thiểu 1,5m và không được gây khuất tầm nhìn tại các giao lộ.

Thành phố đồng thời quy định rõ các khu vực không được phép lắp đặt, bao gồm giao lộ, lối ra vào, vạch qua đường, lối đi dành cho người khuyết tật, trước mặt tiền nhà dân có nguy cơ phát sinh khiếu nại, cũng như những nơi tập trung nhiều hạ tầng kỹ thuật hiện hữu.

Ngược lại, các vị trí đã có trạm sạc xe điện và khu vực bên hông nhà chờ xe buýt được ưu tiên bố trí tủ đổi pin. Doanh nghiệp cũng phải xây dựng phương án bảo đảm an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, mỹ quan đô thị, trong đó có thiết kế khu vực dừng đỗ xe, lối tiếp cận và hệ thống camera giám sát hoạt động 24/7.

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, dự kiến trong tháng 1/2026, danh mục các tuyến đường và vị trí đủ điều kiện lắp đặt tủ đổi pin trên vỉa hè đợt đầu tiên sẽ được công bố công khai trên website của Sở.

Các doanh nghiệp sẽ căn cứ vào danh mục này để xây dựng phương án lắp đặt, vận hành và khai thác, gửi về Sở để xem xét, giải quyết.

Hiện đã có hai doanh nghiệp đề xuất lắp đặt khoảng 20.000 tủ đổi pin trên các tuyến vỉa hè đủ điều kiện hoặc cột đèn chiếu sáng công cộng hiện hữu.

Thực tế tại TP.HCM cho thấy nhu cầu phát triển mô hình tủ đổi pin là rất lớn. Thành phố hiện có hơn 100.000 xe máy điện nhưng chỉ khoảng 300 trụ sạc nhanh, chưa đáp ứng nhu cầu sử dụng. Phần lớn người dân vẫn sạc pin tại nhà hoặc chung cư, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện và cháy nổ.

Trong bối cảnh đó, mô hình tủ đổi pin được nhiều tài xế và chuyên gia đánh giá cao nhờ khả năng rút ngắn thời gian chờ, nâng cao mức độ an toàn và giảm áp lực tại các khu chung cư chưa có điểm sạc tập trung.