Từ nay, người dân có thể bị phạt tới 1 triệu đồng nếu không biết quy định này khi rời nơi cư trú

Nghị định 282/2025/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 15/12/2025, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, trong đó có các hành vi vi phạm quy định về đăng ký và quản lý cư trú. Theo Điều 10, người không thực hiện đúng quy định về thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng.

Mức phạt này cũng áp dụng đối với một số hành vi khác như không thực hiện đúng quy định về đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú, xóa đăng ký cư trú, tách hộ, điều chỉnh thông tin cư trú trong Cơ sở dữ liệu về cư trú hoặc không xuất trình giấy tờ, thông tin cư trú trên ứng dụng định danh quốc gia khi cơ quan, người có thẩm quyền yêu cầu kiểm tra.

Đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền được áp dụng gấp 2 lần mức phạt đối với cá nhân theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 282/2025/NĐ-CP.

Không phải ai vắng mặt cũng phải khai báo

Điểm người dân dễ nhầm lẫn là khái niệm "tạm vắng". Việc một người rời khỏi nơi cư trú không đồng nghĩa trong mọi trường hợp đều phát sinh nghĩa vụ khai báo. Điều 31 Luật Cư trú, được cập nhật trong Văn bản hợp nhất số 06/VBHN-VPQH ngày 5/2/2026, xác định cụ thể 4 nhóm trường hợp phải khai báo tạm vắng.

Thứ nhất, người đang thuộc diện quản lý tư pháp, thi hành án. Đây là nhóm có thời gian vắng mặt được pháp luật quy định ngắn nhất. Người thuộc các trường hợp như bị can, bị cáo đang tại ngoại; người bị kết án phạt tù nhưng đang tại ngoại, được hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành án; người hưởng án treo trong thời gian thử thách; người chấp hành án phạt quản chế, cải tạo không giam giữ; người được tha tù trước thời hạn có điều kiện trong thời gian thử thách... phải khai báo khi đi khỏi phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đang cư trú từ 1 ngày trở lên.

Quy định này cũng áp dụng với người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng hoặc người chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng nhưng đang được hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành.

Thứ hai, người đang chấp hành hoặc thuộc diện áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính.

Những người đang chấp hành biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu; người có quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc trường giáo dưỡng nhưng đang được hoãn hoặc tạm đình chỉ; cũng như người đang trong thời gian lập hồ sơ xem xét áp dụng các biện pháp này, phải khai báo tạm vắng nếu rời khỏi phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đang cư trú từ 1 ngày trở lên.

Với hai nhóm trên, việc khai báo được thực hiện trước khi rời khỏi nơi cư trú và có những yêu cầu riêng liên quan đến cơ quan giám sát, quản lý hoặc giáo dục. Luật Cư trú hiện hành quy định công dân khai báo với cơ quan đăng ký cư trú thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia; cơ quan đăng ký cư trú tiếp nhận, kiểm tra và cập nhật thông tin theo quy định.

Thứ ba, người trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự hoặc đang phải thực hiện nghĩa vụ khác với Nhà nước.

Nhóm này phải khai báo tạm vắng khi đi khỏi phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đang cư trú từ 3 tháng liên tục trở lên. Đây là điểm cần lưu ý khi đối chiếu với các thông tin cũ từng sử dụng mốc "cấp huyện", bởi quy định hiện hành đã được cập nhật theo hệ thống đơn vị hành chính mới.

Thứ tư, người rời khỏi nơi thường trú trong thời gian dài.

Đối với những người không thuộc 3 nhóm nêu trên, nghĩa vụ khai báo tạm vắng phát sinh khi rời khỏi phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi thường trú từ 12 tháng liên tục trở lên. Tuy nhiên, pháp luật loại trừ hai trường hợp gồm: Người đã đăng ký tạm trú tại nơi ở mới hoặc đã xuất cảnh ra nước ngoài thì không thuộc diện phải khai báo tạm vắng theo trường hợp này.

Rời nhà vài ngày có phải khai báo?

Câu trả lời phụ thuộc vào việc người đó có thuộc một trong 4 nhóm mà Luật Cư trú quy định hay không.

Chẳng hạn, một người bình thường rời nơi thường trú để đi du lịch, công tác hoặc thăm người thân trong thời gian ngắn không mặc nhiên phải khai báo tạm vắng chỉ vì vắng mặt tại nhà. Ngược lại, với những người thuộc nhóm chịu sự quản lý tư pháp hoặc một số biện pháp xử lý hành chính, việc rời khỏi địa bàn từ 1 ngày đã có thể làm phát sinh nghĩa vụ khai báo.

Tương tự, người thuộc diện thực hiện nghĩa vụ quân sự hoặc nghĩa vụ khác với Nhà nước cần đặc biệt lưu ý mốc 3 tháng liên tục, trong khi nhóm công dân thông thường thuộc trường hợp quy định tại điểm d khoản 1 Điều 31 phải lưu ý mốc 12 tháng liên tục.

Việc phân định theo nhóm đối tượng và thời gian cho thấy pháp luật không đặt ra yêu cầu mọi công dân cứ rời khỏi nhà là phải khai báo. Nghĩa vụ này chỉ phát sinh khi đáp ứng đúng điều kiện mà Luật Cư trú quy định.

Có thể khai báo tạm vắng qua phương tiện điện tử

Một điểm thuận tiện hiện nay là người thuộc các trường hợp được phép khai báo theo phương thức điện tử không nhất thiết phải trực tiếp đến cơ quan đăng ký cư trú. Theo Điều 31 Luật Cư trú được hợp nhất năm 2026, người thuộc nhóm quy định tại điểm c và điểm d khoản 1 có thể khai báo qua điện thoại, phương tiện điện tử hoặc hình thức khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Công an. Trường hợp người thuộc điểm d là người chưa thành niên thì cha, mẹ hoặc người giám hộ thực hiện việc khai báo.

Thông tin khai báo gồm họ tên, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu, lý do tạm vắng, thời gian tạm vắng và địa chỉ nơi đến. Cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu về cư trú và thông báo cho người khai báo khi có yêu cầu.

Trong khi đó, đối với hành vi không thực hiện đúng quy định về khai báo tạm vắng, Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định mức xử phạt cảnh cáo hoặc từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng đối với cá nhân. Quy định này đã có hiệu lực từ ngày 15/12/2025.

Do đó, thay vì hiểu rằng tất cả người có tạm trú, tạm vắng đều phải thực hiện một thủ tục giống nhau, người dân cần đối chiếu chính xác tình trạng của mình với 4 nhóm đối tượng, địa bàn và thời gian được quy định trong Luật Cư trú. Đây cũng là cách hạn chế nguy cơ bỏ sót nghĩa vụ khai báo và tránh bị xử phạt khi thuộc trường hợp pháp luật bắt buộc phải thực hiện.

tạm vắng