Tuyên án tử hình, tước quyền chính trị suốt đời của 'đại tham quan’ Trung Quốc nhận hối lộ gần 4.300 tỷ đồng

Vào ngày 2/6/2026, Kho dữ liệu án lệ của Nhân dân Pháp viện (Tòa án Nhân dân Trung Quốc) đã công bố một án lệ tham khảo - vụ án nhận hối lộ của Bạch Mỗ Huy, nhằm giải thích rõ việc áp dụng hình phạt tử hình đối với tội nhận hối lộ cũng như cách nắm bắt các tiêu chuẩn giảm nhẹ hình phạt trong trường hợp lập công lớn.

Theo ghi nhận của tờ Trường An Nhai Tri Sự (Chang'an Street Observer), nhân vật “Bạch Mỗ Huy” trong vụ án này chính là Bạch Thiên Huy (Bai Tianhui) - nguyên Tổng giám đốc Công ty TNHH đầu tư Quốc tế Hoa Dung Trung Quốc (China Huarong International Holdings Limited). Người đàn ông này đã bị Tòa án Nhân dân Trung cấp số 2 thành phố Thiên Tân thi hành án tử hình theo quy định của pháp luật vào sáng 9/12/2025.

Án lệ tham khảo lần này đã tiết lộ một số chi tiết cụ thể của vụ án. Ví dụ, để thúc đẩy công ty mà mình đương nhiệm thu mua một dự án ở nước ngoài của kẻ đưa hối lộ, Bạch Thiên Huy không chỉ cùng kẻ đưa hối lộ vạch ra phương thức và thủ đoạn để giành được dự án mà còn tích cực giúp kẻ này né tránh sự giám sát của cơ quan quản lý và chỉ riêng một lần nhận hối lộ đã lên tới hơn 1,103 tỷ nhân dân tệ (khoảng 4.282 tỷ đồng).

Với tư cách là nhân viên của một tổ chức tài chính Nhà nước Trung Quốc, Bạch Thiên Huy đã lợi dụng chức vụ để tích cực thúc đẩy việc sử dụng tài sản Nhà nước mua lại một dự án ở nước ngoài với giá cao, khiến số tài sản khổng lồ của quốc gia này rơi vào tình trạng rủi ro bất định, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh tài chính quốc gia.

Tổng số tiền Bạch Thiên Huy nhận hối lộ là hơn 1,108 tỷ nhân dân tệ (gần 4.302 tỷ đồng), nhưng sau khi vụ án này bị phát giác, chỉ có hơn 630 triệu nhân dân tệ (gần 2.446 tỷ đồng) được thu hồi về ngân sách, hiện vẫn còn một lượng tài sản khổng lồ chưa thể truy thu.

Bạch Thiên Huy từng giữ chức Phó Bí thư Đảng ủy, thành viên Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc của China Huarong International Holdings Limited. Người đàn ông này từng có mối quan hệ mật thiết với nguyên Chủ tịch Công ty Hoa Dung – Lại Tiểu Dân và là trợ thủ đắc lực trong nhiều hành vi vi phạm pháp luật của Lại Tiểu Dân.

Sau khi Lại Tiểu Dân “ngã ngựa” vào tháng 4 năm 2018, Bạch Thiên Huy cũng lập tức bị điều tra ngay sau đó. Về sau, ông ta từng xuất hiện trong bộ phim tài liệu chống tham nhũng “Giám sát Quốc gia” để kể lại các hành vi vi phạm kỷ luật và pháp luật của Lại Tiểu Dân.

Từ năm 2014 đến năm 2018, Bạch Thiên Huy đã lợi dụng chức vụ để trục lợi cho các đơn vị liên quan trong việc thu mua dự án và huy động vốn doanh nghiệp, nhận hối lộ bất hợp pháp tài sản với tổng giá trị quy đổi tương đương hơn 1,108 tỷ nhân dân tệ.

Sau khi bị bắt giữ, ông ta đã tố hành vi phạm tội lợi dụng chức vụ nghiêm trọng của người khác với cơ quan kiểm tra giám sát kỷ luật. Các manh mối này sau đó đã được xác minh là đúng sự thật giúp Bạch Thiên Huy cấu thành biểu hiện “lập công lớn”.

Vào ngày 22/5/2024, Tòa án Nhân dân Trung cấp số 2 thành phố Thiên Tân đã đưa ra phán quyết hình sự sơ thẩm: Bị cáo Bạch Thiên Huy phạm tội nhận hối lộ, tuyên phạt mức án Tử hình, tước quyền chính trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân; truy thu toàn bộ tài sản do Bạch Thiên Huy phạm tội mà có cùng các khoản lãi phát sinh để nộp vào kho bạc Nhà nước Trung Quốc, phần còn thiếu sẽ tiếp tục bị truy thu.

Sau khi tuyên án sơ thẩm, Bạch Thiên Huy đã kháng cáo nhưng đã bị Tòa án Nhân dân Cấp cao thành phố Thiên Tân bác bỏ vào ngày 18/2/2025. Vào ngày 5/12/2025, Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc đã đưa ra phán quyết phê chuẩn quyết định hình sự của Tòa án Nhân dân Cấp cao thành phố Thiên Tân.

Sáng 9/12/2025, Tòa án Nhân dân Trung cấp số 2 thành phố Thiên Tân đã thi hành án tử hình đối với tội phạm Bạch Thiên Huy theo đúng quy định của pháp luật.

Vào ngày 9/3/2026, tại Phiên họp toàn thể lần thứ hai của Kỳ họp thứ tư Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Quốc hội) khóa XIV, vụ án nhận hối lộ của Bạch Thiên Huy đã được đưa vào Báo cáo công tác của Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc.

Vụ án này liên quan đến hai vấn đề cốt lõi: Một là tội trạng của bị cáo Bạch Thiên Huy đã đến mức đặc biệt nghiêm trọng để áp dụng hình phạt tử hình hay chưa; hai là Bạch Thiên Huy có biểu hiện lập công lớn, vậy có nên giảm nhẹ hình phạt cho ông ta hay không.

Tòa án Nhân dân nhận định: Thứ nhất, tội trạng của Bạch Thiên Huy đặc biệt nghiêm trọng, phải áp dụng hình phạt tử hình theo pháp luật.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 48 của Luật Hình sự Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Điều 4 của Thông tri giải thích của Tòa án Nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao về một số vấn đề áp dụng pháp luật trong xử lý các vụ án hình sự tham ô, nhận hối lộ (Pháp Thích [2016] Số 9): Việc tuyên phạt mức án tử hình đối với tội phạm nhận hối lộ phải đồng thời hội tụ đủ các điều kiện như số tiền đặc biệt lớn, tình tiết phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, gây ảnh hưởng xã hội đặc biệt tồi tệ và gây tổn thất đặc biệt lớn cho lợi ích của Nhà nước và nhân dân.

Tòa án xét thấy hành vi phạm tội của Bạch Thiên Huy đã gây ra tổn thất đặc biệt nghiêm trọng cho lợi ích của quốc gia và nhân dân, hơn nữa toàn bộ hành vi nhận hối lộ của ông ta đều diễn ra sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XVIII. Đây là hành vi điển hình của việc “không biết tiết chế, không chịu dừng tay”, xâm hại nghiêm trọng đến tính liêm chính trong thực thi công vụ của nhân viên Nhà nước, làm tổn hại đến danh tiếng của cán bộ công quyền và gây ra tầm ảnh hưởng xã hội cực kỳ tồi tệ.

“Đại tham quan” Bạch Thiên Huy có ác ý chủ quan sâu sắc, thậm chí sau khi tuyên án sơ thẩm, ông ta còn lật ngược lời khai ban đầu và phủ nhận phần lớn tội trạng. Tổng hợp các tình tiết toàn bộ vụ án, bị cáo Bạch Thiên Huy thuộc nhóm tội phạm có tội trạng cực kỳ nghiêm trọng, do đó việc tuyên phạt mức án tử hình là hoàn toàn đúng pháp luật.

Thứ hai, không nên giảm nhẹ hình phạt cho Bạch Thiên Huy.

Căn cứ theo Điều 68 Luật Hình sự và Điều 8 của Ý kiến của Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc về một số vấn đề cụ thể trong việc xử lý tự thú và lập công (Pháp Phát [2010] Số 60): Lập công thuộc tình tiết “có thể” giảm nhẹ chứ không phải “bắt buộc” phải giảm nhẹ hình phạt.

Ngay cả khi có lập công lớn, sau khi xem xét tổng hợp các yếu tố như tình tiết phạm tội, hậu quả, ác ý chủ quan và mức độ nguy hiểm cho xã hội của bị cáo, tòa án vẫn có thể quyết định không giảm nhẹ. Ngoài ra, nếu biểu hiện lập công của bị cáo có mối quan hệ mật thiết với hành vi phạm tội của chính bản thân họ thì khi áp dụng giảm nhẹ cũng phải được xem xét một cách cực kỳ nghiêm ngặt.

Trong vụ án này, sau khi bị bắt giữ, Bạch Thiên Huy đã tố giác các manh mối phạm tội với chức vụ nghiêm trọng của người khác với cơ quan kiểm tra giám sát kỷ luật và đã được xác minh đúng sự thật, người bị tố giác có thể bị tuyên án tù chung thân trở lên, vì vậy có thể công nhận Bạch Thiên Huy có biểu hiện lập công lớn.

Tuy nhiên, biểu hiện lập công của Bạch Thiên Huy khác với các trường hợp lập công thông thường. Manh mối tội phạm mà ông ta tố giác liên quan trực tiếp đến tội phạm nhận hối lộ của chính ông ta (người bị tố giác và ông ta cùng trục lợi cho cùng một dự án từ cùng một kẻ đưa hối lộ). Đồng thời, xem xét tổng hợp các yếu tố như sự thật phạm tội, tính chất tội phạm, việc lật lọng lời khai tại tòa, có thể xác định tình tiết phạm tội của ông ta đặc biệt tồi tệ, hậu quả đặc biệt nghiêm trọng và ác ý chủ quan cực kỳ sâu sắc, không đủ điều kiện để được hưởng sự khoan hồng của pháp luật.

Nguồn: Trường An Nhai Tri Sự/Sohu