Việt Nam là thị trường xe điện số 1 Đông Nam Á, tỷ lệ vượt cả Mỹ và châu Âu: VinFast góp công lớn ra sao?

Theo báo cáo Triển vọng xe điện toàn cầu 2026 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), doanh số xe điện tại Việt Nam đã tăng gấp đôi trong năm 2025, với tỷ trọng gần 40% tổng lượng ô tô mới bán ra. Con số này cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu khoảng 25%, châu Âu khoảng 28% và Mỹ chưa đến 10%.

Dù chưa thể so sánh với những thị trường dẫn đầu như Na Uy (trên 90%) hay Trung Quốc (gần 55%), Việt Nam đã trở thành thị trường xe điện lớn nhất Đông Nam Á. Đằng sau tốc độ chuyển đổi này là sự kết hợp giữa chính sách ưu đãi, xe giá rẻ và vai trò lớn của VinFast.

Một động lực quan trọng đến từ các dòng xe có giá bán dễ tiếp cận. Năm 2025, hai mẫu bán chạy nhất của VinFast tại Việt Nam là VF3 và VF5, với lượng bàn giao lần lượt đạt 44.585 và 43.913 chiếc. Tổng cộng, hai mẫu ô tô điện này chiếm khoảng một nửa doanh số nội địa của hãng.

Bên cạnh đó, chính sách miễn lệ phí trước bạ lần đầu đối với ô tô điện chạy pin, áp dụng từ tháng 3 năm 2022 và được gia hạn đến hết tháng 2 năm 2027, tạo lợi thế đáng kể so với xe chạy xăng. Trong khi ô tô điện được miễn khoản phí này, xe xăng thường chịu mức 10-15% giá trị xe. Với một chiếc ô tô giá 300 triệu đồng, người mua có thể tiết kiệm khoảng 30 triệu đồng nếu lựa chọn xe điện.

Đặc biệt, Việt Nam có lợi thế về nhu cầu mua ô tô lần đầu. Thay vì phải thuyết phục người tiêu dùng đổi chiếc xe chạy xăng đang sử dụng, xe điện có cơ hội cạnh tranh trực tiếp khi các gia đình quyết định mua ô tô lần đầu.

VinFast tạo nên sự khác biệt cho thị trường Việt Nam

Theo giới phân tích, khác với Thái Lan hay Indonesia, nơi các thương hiệu Trung Quốc giữ vai trò quan trọng trong thị trường xe điện, Việt Nam có một đối thủ nội địa đủ sức chi phối cuộc chơi.

VinFast đã chuyển hoàn toàn từ sản xuất xe xăng sang xe điện từ năm 2022. Thị phần của hãng trên thị trường ô tô du lịch Việt Nam tăng từ khoảng 22% năm 2024 lên 36% năm 2025.

Trong tổng số 196.900 ô tô điện được VinFast bàn giao trên toàn cầu năm 2025, tới 175.100 chiếc là tại Việt Nam, tương đương khoảng 89%.

Ngoài xe gia đình, VinFast còn mở rộng sang phân khúc vận tải với các mẫu như Limo Green. Riêng dòng xe này ghi nhận 27.127 chiếc bàn giao trong năm 2025. Taxi và xe công nghệ trở thành kênh tiêu thụ đáng chú ý nhờ tần suất sử dụng cao, giúp doanh nghiệp vận tải có thêm động lực tiết kiệm chi phí nhiên liệu và vận hành.

Đáng chú ý, hệ sinh thái của VinFast còn có GSM (tên cũ là Xanh SM) – doanh nghiệp vận hành taxi điện và dịch vụ vận tải. Năm 2025, doanh thu VinFast từ GSM và các công ty con đạt khoảng 871 triệu USD, tương đương 24% tổng doanh thu.

Theo báo cáo thường niên 20-F đã kiểm toán, VinFast vẫn đang lỗ ròng. Điều này cho thấy tăng trưởng doanh số chưa đồng nghĩa với khả năng sinh lời, bởi VinFast vẫn phải đầu tư lớn cho nhà máy, nghiên cứu, phát triển sản phẩm, mạng lưới bán hàng và hạ tầng sạc.

Hãng lựa chọn xây dựng hệ sinh thái khép kín, kết hợp sản xuất ô tô, phát triển trạm sạc và vận hành phương tiện. Mô hình này giúp xe điện nhanh chóng tiếp cận người dùng, nhưng cũng đòi hỏi nguồn vốn lớn. Chương trình sạc miễn phí từng khiến VinFast phát sinh khoản chi phí một lần 5.900 tỷ đồng trong năm 2024.

Thị trường xe điện Đông Nam Á phân hóa

Trong khi đó, cuộc cạnh tranh xe điện tại Đông Nam Á đang phân hóa. Thái Lan – nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á (chỉ xếp sau Indonesia) đã trở thành cứ điểm sản xuất của các hãng xe Trung Quốc, Indonesia tập trung thu hút đầu tư vào pin và công nghiệp ô tô, còn Việt Nam nổi lên với VinFast - một thương hiệu nội địa có vị thế áp đảo. Năm 2025, xe điện Trung Quốc chiếm khoảng 75% thị trường xe điện Thái Lan, trong khi VinFast tạo ra lợi thế riêng tại Việt Nam.

IEA dự báo, trong kịch bản dựa trên các chính sách hiện hành, tỷ trọng xe điện trong doanh số ô tô mới tại Việt Nam có thể vượt 80% vào năm 2035. Tuy nhiên, triển vọng này phụ thuộc vào khả năng duy trì ưu đãi, mở rộng hạ tầng sạc và sức mua của người dân.

Quan trọng hơn, VinFast phải chứng minh mình có thể chuyển quy mô doanh số thành lợi nhuận và dòng tiền bền vững. Việt Nam đã cho thấy một quốc gia đang phát triển vẫn có thể phổ cập xe điện với tốc độ vượt nhiều nền kinh tế giàu có. Nhưng câu hỏi lớn hơn vẫn còn đó: Khi xe điện trở thành lựa chọn phổ biến, doanh nghiệp nào sẽ thực sự kiếm được tiền?