Hơn 413.000 công nhân xuống đường đình công, loạt tập đoàn ô tô và công nghiệp Đức chịu sức ép

Theo thông báo ngày 6/11 của IG Metall, công đoàn công nghiệp lớn nhất nước Đức, hơn 413.000 lao động đã tham gia trên 2.800 hoạt động đình công cảnh báo, tuần hành và mít tinh trên toàn quốc kể từ ngày 1/11. Đây là một trong những đợt huy động lao động quy mô lớn nhất tại Đức trong thời gian gần đây, với số người tham gia vượt mức ghi nhận trong giai đoạn tương ứng của vòng đàm phán tiền lương năm 2024.

Làn sóng đình công diễn ra sau khi các cuộc thương lượng giữa công đoàn và giới chủ không đạt được bước tiến đáng kể, làm gia tăng bất đồng về thu nhập và tương lai việc làm trong ngành sản xuất.

IG Metall đang đại diện đàm phán cho khoảng 3,7 triệu lao động thuộc các ngành kim loại và điện, bao gồm sản xuất ô tô, cơ khí, thiết bị công nghiệp và nhiều lĩnh vực chế tạo quan trọng khác.

Công đoàn yêu cầu tăng lương 5% trong thời hạn thỏa thuận 12 tháng, cải thiện thu nhập cho người lao động có mức lương thấp và học viên nghề, đồng thời đưa ra những cam kết bảo vệ việc làm tại các doanh nghiệp đang gặp khó khăn.

Đối với những công ty kinh doanh có lãi lớn, IG Metall còn yêu cầu xây dựng cơ chế chia sẻ lợi nhuận với người lao động. Tuy nhiên, đề xuất từ phía giới chủ thấp hơn đáng kể.

Theo Reuters, các doanh nghiệp đề nghị khoản thanh toán một lần vào tháng 7/2027, tương đương 1% thu nhập gộp hằng năm, sau đó tăng lương cơ bản 1,3% kể từ tháng 7/2028. Khoản thanh toán một lần có thể không được áp dụng tại những doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính.

Với thời hạn thỏa thuận kéo dài 26 tháng, đề xuất trên tương đương mức tăng lương cơ bản bình quân khoảng 0,6% mỗi năm, trong khi lạm phát có thể lên tới 3%. IG Metall cho rằng mức tăng này không đủ bù đắp giá cả sinh hoạt, đồng nghĩa thu nhập thực tế của người lao động có nguy cơ tiếp tục suy giảm.

Hàng loạt tập đoàn công nghiệp lớn bị ảnh hưởng

Ngày 6/11, khoảng 10.000 lao động tại hơn 30 doanh nghiệp ở Nuremberg và khu vực lân cận đồng loạt đình công trong các cuộc đình công cảnh báo. Những cơ sở bị ảnh hưởng thuộc các tập đoàn lớn như Bosch, Siemens, MAN Truck & Bus, ZF và nhiều doanh nghiệp sản xuất linh kiện, thiết bị công nghiệp.

Tại bang Bavaria, riêng ngày 6/11 đã có khoảng 27.000 người tại 105 doanh nghiệp tham gia ngừng việc. Tính cả tuần, số lao động tham gia đình công tại bang này lên tới khoảng 75.000 người.

Các cuộc phản đối diễn ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang triển khai chương trình cắt giảm nhân sự và chi phí để ứng phó với tình hình kinh doanh khó khăn.

Trong ngành ô tô, Audi là một trong những doanh nghiệp ghi nhận hoạt động đình công quy mô lớn.

Ngày 5/11, khoảng 6.500 lao động tham gia cuộc mít tinh tại nhà máy Neckarsulm, miền tây nam nước Đức, để phản đối đề xuất tiền lương của giới chủ và yêu cầu bảo đảm tương lai sản xuất.

Tại Stuttgart, công nhân Porsche cũng tham gia đình công cảnh báo, trong khi các cơ sở của Mercedes tại Sindelfingen và Rastatt ghi nhận những hoạt động phản đối tương tự.

Các nhà máy BMW tại Bavaria, Volkswagen ở Osnabrück cùng nhiều cơ sở của Ford và Daimler Truck cũng nằm trong phạm vi ảnh hưởng của làn sóng đình công.

Theo IG Metall, khoảng 2.000 lao động Volkswagen và các doanh nghiệp liên quan đã tập trung biểu tình tại Osnabrück để yêu cầu bảo vệ việc làm và duy trì hoạt động sản xuất.

Không chỉ ngành ô tô, các nhà sản xuất thiết bị công nghiệp và hàng không vũ trụ cũng chịu tác động.

Ngày 5/11, khoảng 12.400 lao động tại 4 cơ sở của Airbus ở miền bắc nước Đức tham gia các hoạt động đình công cảnh báo. Tại Chemnitz, thuộc bang Saxony, công nhân Siemens và Thyssenkrupp cùng tổ chức ngừng việc, sau đó tập trung bên ngoài nhà máy Siemens để tham gia cuộc mít tinh chung.

Các hoạt động phản đối còn xuất hiện tại những doanh nghiệp công nghệ và thiết bị công nghiệp như ASML, Schaeffler, ZF và Siemens Energy.

Điểm đáng chú ý là tranh chấp lần này không chỉ giới hạn ở mức tăng lương.

Nhiều người lao động lo ngại các chương trình tái cơ cấu, chuyển đổi công nghệ và cắt giảm chi phí có thể dẫn đến việc đóng cửa nhà máy hoặc chuyển sản xuất sang những quốc gia có chi phí thấp hơn. Đặc biệt, ngành ô tô Đức đang chịu sức ép lớn khi thị trường xe điện phát triển nhanh, cạnh tranh từ các nhà sản xuất Trung Quốc gia tăng và chi phí sản xuất tại châu Âu vẫn ở mức cao.

Trong bối cảnh đó, IG Metall yêu cầu các doanh nghiệp đưa ra những bảo đảm có tính ràng buộc về việc làm, đầu tư và duy trì cơ sở sản xuất, thay vì chỉ tập trung giảm chi phí nhân công.

Bà Christiane Benner, Chủ tịch IG Metall, cho rằng việc liên tục yêu cầu người lao động chấp nhận giảm thu nhập không phải giải pháp lâu dài cho những khó khăn của ngành công nghiệp. Theo bà, các doanh nghiệp cần đầu tư vào sản phẩm mới, công nghệ và năng lực cạnh tranh để bảo đảm tương lai của hoạt động sản xuất tại Đức.

Công đoàn cũng đề xuất những cơ chế linh hoạt hơn cho doanh nghiệp đang gặp khó, với điều kiện các công ty phải cam kết duy trì việc làm, cơ sở sản xuất và chương trình đào tạo lao động.

Đến cuối tuần đầu tiên của tháng 11, các vòng đàm phán vẫn chưa tạo ra đột phá rõ rệt.

IG Metall cảnh báo sẽ tiếp tục gia tăng sức ép, bao gồm khả năng tổ chức những cuộc ngừng việc kéo dài hơn nếu giới chủ không cải thiện đề xuất.

Công nghiệp Đức chật vật trước chi phí cao và cạnh tranh từ Trung Quốc

Làn sóng đình công diễn ra trong thời điểm ngành công nghiệp Đức đang phải đối mặt với nhiều thách thức kéo dài.

Từng là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế lớn nhất châu Âu, các doanh nghiệp sản xuất Đức hiện chịu sức ép đồng thời từ chi phí năng lượng, nhu cầu suy yếu, quá trình chuyển đổi công nghệ và cạnh tranh quốc tế. Việc nguồn cung năng lượng giá rẻ từ Nga bị gián đoạn trong những năm gần đây đã làm tăng chi phí vận hành đối với nhiều ngành sản xuất tiêu thụ nhiều điện và khí đốt.

Trong khi đó, hàng hóa công nghiệp Đức phải cạnh tranh ngày càng gay gắt với các sản phẩm từ Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực ô tô, thiết bị điện và máy móc.

Những thay đổi trong chính sách thương mại của Mỹ, bao gồm thuế nhập khẩu, cũng khiến triển vọng xuất khẩu của các tập đoàn Đức trở nên khó dự đoán hơn.

Để ứng phó, nhiều doanh nghiệp đã công bố kế hoạch tái cơ cấu, cắt giảm nhân sự và điều chỉnh mạng lưới nhà máy.

Các tập đoàn Volkswagen, Bosch và Mercedes đang triển khai những chương trình tiết giảm chi phí, trong khi nhiều nhà cung ứng phụ tùng phải đối mặt với lượng đơn hàng suy giảm.

Tình hình này khiến người lao động lo ngại rằng những khoản nhượng bộ về tiền lương sẽ không đủ để bảo đảm công việc trong dài hạn.

Dữ liệu kinh tế mới nhất cũng cho thấy ngành sản xuất Đức chưa thoát khỏi giai đoạn tăng trưởng yếu.

Theo Cơ quan Thống kê Liên bang Đức, sản lượng công nghiệp và xây dựng trong tháng 9 tăng 0,7% so với tháng trước, sau khi điều chỉnh yếu tố mùa vụ và lịch làm việc. Tuy nhiên, tính chung quý III/2026, sản lượng vẫn giảm 0,4% so với quý trước đó.

Đáng chú ý, sản lượng của những ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng thấp hơn 1,9% so với cùng kỳ năm trước.

Những số liệu này phản ánh tình trạng phục hồi thiếu ổn định của nền công nghiệp Đức, ngay cả khi một số chỉ báo kinh tế ngắn hạn xuất hiện tín hiệu tích cực.

Trong bối cảnh sức mua của người tiêu dùng chịu ảnh hưởng từ giá năng lượng và chi phí sinh hoạt cao, IG Metall lập luận rằng tăng tiền lương không chỉ giúp bảo vệ người lao động mà còn góp phần hỗ trợ nhu cầu trong nước. Ngược lại, các hiệp hội doanh nghiệp cho rằng những khoản tăng lương lớn có thể làm gia tăng gánh nặng chi phí, nhất là đối với các công ty đang chịu sức ép lợi nhuận hoặc phải đầu tư mạnh vào công nghệ mới.

Sự khác biệt này khiến quá trình thương lượng trở nên phức tạp, khi cả hai phía đều cho rằng đề xuất của mình cần thiết để bảo vệ tương lai ngành công nghiệp.

Làn sóng phản đối lao động lan sang nhiều nước châu Âu

Những cuộc đình công tại Đức diễn ra cùng thời điểm bất ổn lao động gia tăng ở nhiều quốc gia châu Âu, khi người dân phản đối chi phí sinh hoạt tăng cao, tiền lương không theo kịp giá cả và tình trạng thiếu đầu tư vào dịch vụ công.

Tại Pháp, ngày 5/11, hàng trăm nghìn người xuống đường tham gia các cuộc biểu tình yêu cầu cải thiện thu nhập, điều kiện làm việc và tăng đầu tư cho giáo dục, y tế. Theo Bộ Nội vụ Pháp, khoảng 575.000 người tham gia biểu tình trên toàn quốc, trong khi công đoàn CGT ước tính con số lên tới gần 1,6 triệu người.

Các cuộc đình công và biểu tình khiến giao thông bị gián đoạn, nhiều trường học bị ảnh hưởng và một số địa điểm du lịch phải tạm đóng cửa.

Dù phần lớn hoạt động diễn ra trong trật tự, một số thành phố ghi nhận đụng độ giữa người biểu tình và cảnh sát. Giới chức Pháp cho biết hàng trăm người đã bị bắt giữ.

Trong khi đó, Tây Ban Nha đang chuẩn bị cho cuộc tổng đình công dự kiến diễn ra ngày 11/11. Đây là hoạt động được các công đoàn lớn phát động nhằm phản đối giá thuê nhà tăng cao, tình trạng thiếu nhà ở và những khó khăn trong việc bảo đảm mức sống của người lao động.

Các tổ chức công đoàn cũng yêu cầu tăng lương, cải thiện điều kiện làm việc và mở rộng các biện pháp bảo vệ người thuê nhà trước nguy cơ bị cưỡng chế di dời.

Tại Ireland, hơn 300.000 lao động khu vực công tiếp tục gây sức ép với chính phủ sau khi các cuộc đàm phán tiền lương không đạt được thỏa thuận. Các tổ chức đại diện người lao động đã công bố kế hoạch đình công và tổ chức mít tinh trên toàn quốc vào ngày 12/11, trùng với thời điểm Dublin đón các nhà lãnh đạo châu Âu tham dự một hội nghị cấp cao.

Những diễn biến trên cho thấy các vấn đề về tiền lương, chi phí sinh hoạt và bảo đảm việc làm đang trở thành nguồn gây căng thẳng tại nhiều nền kinh tế châu Âu.

Tuy nhiên, nguyên nhân và yêu cầu của các cuộc đình công có sự khác biệt giữa từng nước, từ khủng hoảng nhà ở tại Tây Ban Nha, tranh chấp tiền lương khu vực công tại Ireland đến nguy cơ mất việc làm trong ngành công nghiệp Đức.

Đối với IG Metall, kết quả những vòng thương lượng sắp tới sẽ có ý nghĩa quan trọng bởi thỏa thuận tiền lương không chỉ tác động đến thu nhập của khoảng 3,7 triệu lao động mà còn ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và triển vọng hoạt động của hàng nghìn doanh nghiệp công nghiệp.

Nếu các bên tiếp tục không đạt được tiếng nói chung, nguy cơ đình công kéo dài có thể làm gia tăng khó khăn đối với ngành sản xuất Đức, vốn đang phải tìm cách phục hồi sau nhiều năm chịu sức ép kinh tế và cạnh tranh quốc tế.