4 năm nữa, một tỉnh của Việt Nam sở hữu quần thể di sản đặc biệt sẽ lên thành phố trực thuộc Trung ương

Những nền tảng giúp Ninh Bình hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030

Chính phủ đã giao tỉnh Ninh Bình chuẩn bị Đề án xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030 với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ.

Đây không chỉ là mục tiêu phát triển mới mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy xây dựng đô thị của Việt Nam, khi thay vì dựa chủ yếu vào công nghiệp, thương mại hay cảng biển như nhiều đô thị trực thuộc Trung ương hiện nay, Ninh Bình được kỳ vọng phát triển trên nền tảng di sản, văn hóa và tăng trưởng xanh.

Theo báo cáo rà soát hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, mục tiêu tổng quát đến năm 2030 là xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ và thành phố sáng tạo, đồng thời trở thành cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Hồng.

Sau khi hợp nhất Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình mới có quy mô hơn 4,4 triệu dân, đứng thứ 6 cả nước, diện tích tự nhiên 3.942,62 km2, xếp thứ 31/34 tỉnh, thành phố trên cả nước. So với thành phố Huế, dân số của Ninh Bình hiện cao gấp hơn 3 lần, trong khi diện tích bằng khoảng 80%.

Không chỉ gia tăng mạnh về quy mô dân số, Ninh Bình còn hình thành không gian phát triển liên hoàn từ cửa ngõ phía Nam Hà Nội đến vùng ven biển Đồng bằng sông Hồng.

Khu vực Hà Nam cũ giữ vai trò trung tâm phát triển công nghiệp, logistics, y tế và dịch vụ gắn với Vùng Thủ đô.

Khu vực Ninh Bình cũ là nơi hội tụ Quần thể danh thắng Tràng An, Cố đô Hoa Lư, chùa Bái Đính cùng hệ thống di sản văn hóa, thiên nhiên mang tầm quốc tế.

Trong khi đó, Nam Định cũ có thế mạnh về công nghiệp, dệt may, cơ khí, kinh tế biển và hệ thống đô thị ven biển phát triển.

Ba không gian này bổ trợ cho nhau, tạo thành cấu trúc phát triển tương đối hoàn chỉnh.

Lợi thế nổi bật nhất của Ninh Bình là hệ thống di sản đặc sắc với mật độ cao, đặc biệt là Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới hỗn hợp đầu tiên ở Đông Nam Á được UNESCO ghi danh năm 2014. Hoa Lư từng là kinh đô đầu tiên của Nhà nước phong kiến tập quyền đầu tiên tại Việt Nam. Bên cạnh đó còn có quần thể chùa Bái Đính, một trong những trung tâm Phật giáo lớn nhất cả nước.

Sau sáp nhập, không gian văn hóa tiếp tục được mở rộng với Phủ Dầy, đền Trần, Tam Chúc và Vườn quốc gia Xuân Thủy. Nếu được quy hoạch đồng bộ, đây sẽ là quần thể di sản, văn hóa và tâm linh quy mô hàng đầu Việt Nam.

Tràng An được xem là nguồn tài nguyên vô giá trong chiến lược phát triển của địa phương. Danh thắng này nổi bật với hệ thống núi đá vôi trùng điệp, các thung lũng ngập nước, hang động cùng những dòng sông xanh biếc quanh năm. Nơi đây còn lưu giữ nhiều đền, phủ gắn với lịch sử dân tộc, tạo chiều sâu văn hóa cho hành trình khám phá của du khách.

Theo đại diện Ban quản lý Quần thể danh thắng Tràng An, việc phát triển du lịch luôn gắn với bảo tồn di sản, các hoạt động khai thác được kiểm soát chặt chẽ nhằm giữ gìn giá trị tự nhiên đồng thời nâng cao trải nghiệm cho du khách. Nhờ sự hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, Tràng An không chỉ là điểm đến nổi bật của Ninh Bình mà còn từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch quốc tế.

Du lịch tăng trưởng mạnh, từng bước hướng tới mô hình đô thị di sản thiên niên kỷ

Du lịch hiện được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh, hướng tới trở thành trung tâm du lịch quốc gia và quốc tế. Quy hoạch đặt mục tiêu xây dựng 1 trung tâm, 3 không gian chiến lược, 5 tuyến du lịch và 7 cụm du lịch, bảo đảm liên kết vùng, liên ngành và phát huy đặc thù của từng không gian du lịch.

Trọng tâm là phát triển mô hình đô thị di sản thiên niên kỷ theo hướng xanh, bền vững và thông minh, phát huy giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên, đặc biệt là Quần thể danh thắng Tràng An.

Hiện toàn tỉnh có 15 khu, điểm du lịch được công nhận cùng hơn 60 khu, điểm du lịch và địa điểm tiềm năng phát triển du lịch. Mạng lưới doanh nghiệp lữ hành và đội ngũ hướng dẫn viên ngày càng chuyên nghiệp, góp phần nâng cao trải nghiệm cho du khách và xây dựng hình ảnh du lịch Ninh Bình thân thiện, an toàn, hấp dẫn.

Ngành du lịch địa phương đang ghi nhận những kết quả tăng trưởng tích cực. Theo Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, trong quý I/2026, toàn tỉnh đón gần 9,9 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế vượt 1 triệu lượt, doanh thu đạt gần 10.053 tỷ đồng. Riêng tháng 3, lượng khách đạt hơn 4,1 triệu lượt.

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong những tháng tiếp theo. Tháng 7/2026, Ninh Bình ước đón gần 1,12 triệu lượt khách, tăng 23,53% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách nội địa đạt gần 921.000 lượt, khách quốc tế trên 195.000 lượt. Lượng khách lưu trú đạt hơn 320.000 lượt, tăng 13,5%; tổng số ngày lưu trú trên 377.000 ngày, tăng 9,83%. Doanh thu du lịch trong tháng đạt gần 1.384 tỷ đồng, tăng 22,6%.

Lũy kế 7 tháng đầu năm, toàn tỉnh đón khoảng 18,7 triệu lượt khách, doanh thu gần 19.350 tỷ đồng, tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của du lịch trong cơ cấu dịch vụ của địa phương.

Song song với tăng trưởng về lượng khách, Ninh Bình đang mở rộng không gian và sản phẩm du lịch. Việc công bố Bộ nhận diện thương hiệu Khu Du lịch Giao Ninh, phát triển du lịch cộng đồng ven biển và đưa vào khai thác tuyến kết nối văn hóa - lịch sử - sinh thái Thịnh Long - Quần Anh - Hành Thiện - Giao Ninh đã mở thêm nhiều lựa chọn trải nghiệm cho du khách.

Các sản phẩm mới khai thác thế mạnh về di sản văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng, thiên nhiên, làng nghề và không gian ven biển, góp phần đa dạng hóa điểm đến thay vì tập trung vào một số khu du lịch truyền thống.

Năm 2026, Ninh Bình được đề cử ở hạng mục “Asia's Leading Emerging Tourism Destination 2026” - Điểm đến mới nổi hàng đầu châu Á 2026 của Giải thưởng Du lịch Thế giới (WTA). Địa phương cũng được các tổ chức và tạp chí quốc tế như TripAdvisor, Booking.com, Forbes Travel Guide, Condé Nast Traveler và Travel + Leisure ghi nhận về sức hấp dẫn của điểm đến.

Cùng với phát triển du lịch, Ninh Bình xác định di sản là nền tảng, văn hóa là sức mạnh nội sinh và sáng tạo là động lực phát triển trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu được đặt ra là xây dựng đô thị di sản thiên niên kỷ, hướng tới thành phố sáng tạo, trong đó di sản được kết nối với các sản phẩm văn hóa, du lịch và dịch vụ.

Trong quý II/2026, ngành du lịch Ninh Bình tiếp tục triển khai các nhiệm vụ trọng tâm như phát triển du lịch gắn với xây dựng nông thôn mới, đẩy mạnh quảng bá xúc tiến trong và ngoài nước, tổ chức Tuần Du lịch Ninh Bình 2026 và hoàn thiện hồ sơ đề cử Di sản thế giới cho các khu vực trọng điểm.

Mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030 của tỉnh Ninh Bình không chỉ là câu chuyện mở rộng địa giới hay nâng cấp đơn vị hành chính.

Nếu hiện thực hóa thành công định hướng này, Ninh Bình sẽ trở thành hình mẫu về đô thị di sản thiên niên kỷ, nơi tăng trưởng kinh tế song hành với bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử và thiên nhiên, đồng thời mở ra một cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Hồng.