Chuyên gia Nguyễn Minh Tuấn 'giải mã' vì sao lãi suất khó giảm dù chính sách vẫn nới lỏng

Muốn đạt GDP 10%, hai quý cuối năm phải tăng trưởng gần 12%

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP khoảng 10% trong năm 2026, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, cho rằng bài toán lớn nhất không nằm ở mục tiêu, mà ở nguồn vốn để hiện thực hóa mục tiêu đó.

Phân tích các số liệu tăng trưởng đã công bố, ông Tuấn cho biết nếu lấy mục tiêu GDPcả năm là 10%, thì sau khi kết thúc hai quý đầu năm, nền kinh tế vẫn còn thiếu khá nhiều so với mục tiêu đề ra.

"Theo cách tính rất đơn giản, sau hai quý đầu năm, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 10%, quý III và quý IV phải đạt mức tăng trưởng khoảng 11,9%, tức gần 12% mỗi quý", ông nói.

Theo ông, con số này cũng tương đối trùng khớp với các mục tiêu điều hành mà Chính phủ đã đưa ra đối với tăng trưởng trong nửa cuối năm. Tuy nhiên, để đạt tốc độ tăng trưởng này, nền kinh tế sẽ cần một lượng vốn rất lớn, trong đó hệ thống ngân hàng tiếp tục đóng vai trò trung tâm.

Tín dụng vẫn là "máy bơm" lớn nhất của nền kinh tế

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, tại Việt Nam, thị trường tiền tệ và thị trường vốn luôn có sự liên thông chặt chẽ. Trong ngắn hạn, đặc biệt là hai quý cuối năm, hệ thống ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ lực cho nền kinh tế.

"Tín dụng ngân hàng luôn là 'máy bơm' lớn nhất của nền kinh tế", ông nhận định.

Nguồn vốn tín dụng được kỳ vọng sẽ chảy vào sản xuất, kinh doanh, đầu tư và tiêu dùng để tạo ra giá trị gia tăng, qua đó hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý nền kinh tế đang ngày càng phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng khi tỷ lệ dư nợ tín dụng trên GDP liên tục tăng trong nhiều năm qua.

"Trong dài hạn chúng ta có thể chia sẻ áp lực cho ngân hàng thông qua thị trường vốn, nhưng với mục tiêu tăng trưởng của hai quý cuối năm thì hệ thống ngân hàng vẫn phải là đơn vị cung ứng vốn lớn nhất", ông nói.

Vì sao lãi suất điều hành thấp nhưng lãi suất thị trường vẫn cao?

Theo CEO AFA Capital, đây là câu hỏi được rất nhiều nhà đầu tư quan tâm. Ông cho rằng nguyên nhân nằm ở sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động vốn.

"Năm nay tăng trưởng tín dụng khoảng 15%. Đây chính là câu trả lời cho việc vì sao lãi suất điều hành thấp nhưng lãi suất trên thị trường vẫn cao", ông phân tích.

Theo ông, quy mô tín dụng toàn hệ thống hiện đã tiến sát 20 triệu tỷ đồng, trong khi tổng huy động mới chỉ khoảng 17 triệu tỷ đồng.

"Toàn bộ hệ thống tín dụng hiện nay, ngay cả trước khi mở thêm hạn mức tăng trưởng mới, đã ở trong tình trạng thiếu vốn", ông nhận định.

Khoảng cách ngày càng lớn giữa tín dụng và huy động khiến các ngân hàng buộc phải cạnh tranh nguồn vốn, từ đó tạo áp lực duy trì mặt bằng lãi suất.

Ông Tuấn cho biết một dấu hiệu đáng chú ý là cơ cấu nguồn vốn của các ngân hàng đang thay đổi. Trước đây, tiền gửi khách hàng thường chiếm khoảng 60-70% tổng nguồn vốn với chi phí thấp. Tuy nhiên, tỷ trọng nguồn vốn này đang có xu hướng giảm.

Để đáp ứng nhu cầu cho vay, nhiều ngân hàng đã phải đẩy mạnh phát hành trái phiếu.

Theo số liệu ông dẫn, chỉ trong nửa cuối tháng 6 đã có 18 lô trái phiếu ngân hàng được phát hành thành công với tổng giá trị gần 20.000 tỷ đồng, nhiều lô có lợi suất trên 8%, thậm chí lên tới 9,63%/năm.

Điều này phản ánh chi phí huy động vốn của các ngân hàng vẫn ở mức cao, khiến dư địa giảm lãi suất cho vay không còn nhiều như kỳ vọng.

Nới lỏng thanh khoản nhưng không thể xem nhẹ rủi ro

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, cơ quan quản lý đang có xu hướng nới lỏng một số chỉ tiêu an toàn nhằm tạo thêm dư địa thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, ông cho rằng việc ưu tiên tăng trưởng không đồng nghĩa có thể xem nhẹ các rủi ro tài chính.

"Chúng ta đang dồn toàn lực cho tăng trưởng, nhưng vẫn phải theo dõi rất kỹ chất lượng tài sản và rủi ro tín dụng", ông nhấn mạnh.

Bên cạnh các rủi ro từ bên ngoài như giá dầu hay lạm phát quay trở lại, ông đặc biệt lưu ý nguy cơ nợ xấu nếu tín dụng tăng quá nhanh.

"Nới lỏng các chỉ tiêu an toàn để bổ sung thanh khoản là cần thiết, nhưng nếu không kiểm soát tốt chất lượng tín dụng thì những khó khăn có thể xuất hiện trong tương lai", ông cảnh báo.