Chỉ đạo mới về siêu vành đai dài hơn 300km, quy mô 235.000 tỷ và đi qua 7 tỉnh thành

Tại cuộc họp diễn ra chiều 4/7, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã yêu cầu các cơ quan liên quan đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, bảo đảm dự án đầu tư đường Vành đai 5 vùng Thủ đô sớm được triển khai theo đúng mục tiêu đề ra.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng tại buổi họp, hành lang kinh tế gắn với đường Vành đai 5 có vai trò đặc biệt quan trọng đối với vùng Thủ đô nói chung và Hà Nội nói riêng. Tuyến đường sẽ kết nối các hành lang kinh tế Đông - Tây và các trục hướng tâm của Thủ đô, tạo động lực lan tỏa phát triển kinh tế - xã hội cho toàn khu vực.

Đây cũng là khu vực có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và phát triển dịch vụ, logistics nhanh nhất cả nước, với tổng dân số khoảng 31 triệu người, chiếm 27% dân số cả nước và đóng góp khoảng 32% GDP quốc gia. Khi hoàn thành, tuyến Vành đai 5 sẽ kết nối 6 tuyến cao tốc hướng tâm, đồng thời tăng cường liên kết vùng với cảng biển Hải Phòng.

Theo phương án cập nhật, dự án có tổng chiều dài khoảng 349 km, đi qua địa bàn 7 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Tuyến chính được thiết kế với quy mô 6 làn xe cao tốc, bề rộng 32,25 m. Dọc tuyến sẽ xây dựng đường song hành tối thiểu đạt tiêu chuẩn đường cấp III với 2 làn xe. Riêng các đoạn qua địa hình đồi núi thuộc Phú Thọ và Thái Nguyên chỉ đầu tư đường gom để kết nối giao thông địa phương.

Dự án cũng dự kiến xây dựng 45 nút giao liên thông, hệ thống giao thông thông minh, trung tâm quản lý, điều hành giao thông cùng các trạm dừng nghỉ hiện đại, đồng bộ. Đến nay, phương án hướng tuyến đã được cả 7 địa phương thống nhất và cập nhật vào quy hoạch của từng địa phương.

Dự án dự kiến sử dụng khoảng 2.925ha đất với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 235.741 tỷ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hơn 64.000 tỷ đồng; chi phí xây dựng hơn 138.300 tỷ đồng; phần còn lại là chi phí quản lý dự án, tư vấn, dự phòng và các khoản liên quan.

Để triển khai dự án, Bộ Xây dựng đề xuất 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù. Trong đó, có 7 nhóm cơ chế đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án trước đây, liên quan đến thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, thẩm định khả năng cân đối vốn, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, xử lý chất thải rắn xây dựng, chuyển mục đích sử dụng rừng, tuyển chọn phương án kiến trúc và chỉ định thầu.

3 nhóm cơ chế còn lại được đề xuất áp dụng riêng cho dự án, gồm điều chỉnh các quy hoạch liên quan, điều chỉnh phạm vi và hình thức đầu tư, cũng như xử lý các vướng mắc liên quan đến các dự án BOT.

Tại cuộc họp, lãnh đạo Bộ Tài chính cùng đại diện 7 tỉnh, thành phố đều thống nhất đánh giá đường Vành đai 5 vùng Thủ đô sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp, đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng và giảm ùn tắc giao thông khu vực phía Bắc. Các đại biểu cũng trao đổi về phương thức đầu tư tuyến chính cao tốc, cơ chế huy động nguồn lực, trách nhiệm của các địa phương trong đầu tư đường song hành và công tác giải phóng mặt bằng.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao Bộ Xây dựng đã chỉ đạo quyết liệt triển khai chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV. Trong đó, việc đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 vùng Thủ đô được xác định là nhiệm vụ ưu tiên cần sớm được tổ chức thực hiện.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, khi hoàn thành, tuyến đường sẽ tạo tác động tích cực và sâu rộng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của toàn vùng Thủ đô. "Dự án không chỉ phục vụ lợi ích từng địa phương mà vì lợi ích tổng thể của quốc gia và của vùng. Sự phát triển của mỗi địa phương phải dựa trên nền tảng phát triển chung của cả vùng", Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh.

Đồng thời, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị 7 tỉnh, thành phố thống nhất quyết tâm tự bảo đảm nguồn vốn đầu tư các tuyến đường song hành và thực hiện công tác giải phóng mặt bằng theo nhiệm vụ được giao.

Bộ Xây dựng được giao tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp, rà soát kỹ tổng mức đầu tư của dự án, bảo đảm phù hợp với suất đầu tư bình quân trên mỗi km của các tuyến cao tốc trong cả nước, đồng thời tính đến biến động giá nguyên vật liệu trong thời gian gần đây.

Bộ cũng cần xác định rõ cơ cấu nguồn vốn, nhu cầu vốn theo từng giai đoạn, phân tích đầy đủ ưu, nhược điểm của hai phương án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) và đầu tư công. Sau khi Bộ Xây dựng hoàn thiện tổng mức đầu tư và phương án phân kỳ vốn, Bộ Tài chính sẽ báo cáo cụ thể về khả năng cân đối, bổ sung nguồn lực cho dự án.

Trước đó, tại cuộc họp thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án diễn ra ngày 1/7, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp tục hoàn thiện phương án các nút giao liên thông và trực thông nhằm tránh phải điều chỉnh ở các bước tiếp theo làm thay đổi tổng mức đầu tư. Ngay sau khi chủ trương đầu tư được phê duyệt, các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ cắm mốc giải phóng mặt bằng để bàn giao cho các địa phương triển khai công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư. Đối với đoạn tuyến qua Ninh Bình, Bộ trưởng yêu cầu nghiên cứu phương án xây dựng cầu cạn nhằm hạn chế khó khăn trong giải phóng mặt bằng tại các khu đô thị và khu công nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh dự án không thể chỉ trông chờ vào ngân sách Trung ương mà các địa phương có tuyến đi qua cần chủ động ưu tiên nguồn lực, đặc biệt cho công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư và đầu tư các tuyến đường song hành. Đồng thời, ông bày tỏ sự ủng hộ phương án đầu tư công nhưng yêu cầu đơn vị tư vấn đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế - xã hội của phương án này.

Để bảo đảm tiến độ, dự án được đề xuất chia thành 15 dự án thành phần, gồm 7 dự án giải phóng mặt bằng và đầu tư đường song hành tại 7 địa phương, cùng 8 dự án đầu tư tuyến chính, trong đó có một dự án riêng thực hiện các cầu lớn. Theo lộ trình dự kiến, dự án sẽ khởi công từ năm 2027 và cơ bản hoàn thành trong năm 2030.

Liên quan đến quá trình thẩm định, ông Lưu Quang Thìn, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng), cho biết Tổ chuyên gia thẩm định liên ngành đề nghị làm rõ vai trò của tuyến Vành đai 5 như một hành lang giao thông kết hợp hành lang công nghiệp, thương mại, logistics và dịch vụ của vùng Thủ đô nhằm bảo đảm khai thác hiệu quả sau đầu tư.

Tổ thẩm định cũng yêu cầu bổ sung, làm rõ tác động của dự án đối với phát triển thị trường trong nước, hạ tầng thương mại, logistics và mạng lưới phân phối hàng hóa; nghiên cứu kỹ các điều kiện triển khai như nguồn vốn, tiến độ, công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư, khả năng cung cấp vật liệu xây dựng và đánh giá sự phù hợp của dự án với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội cũng như các quy hoạch liên quan.