Đại biểu Quốc hội cảnh báo chiêu thức nhà đầu tư nước ngoài núp bóng người Việt để rửa tiền, lừa đảo

Sáng 2/11, thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, ông Nguyễn Trung Kiên, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, bày tỏ ủng hộ việc sửa đổi luật nhằm tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo cần bổ sung các cơ chế phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn tình trạng lợi dụng hoạt động đầu tư để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Theo ông Kiên, một số thủ đoạn có thể được sử dụng gồm nhờ người Việt Nam đứng tên thành lập doanh nghiệp, góp vốn hoặc mua cổ phần; chia nhỏ tỷ lệ sở hữu để né tránh thẩm định; chuyển vốn qua nhiều tổ chức, cá nhân nhằm che giấu nguồn gốc tài sản.

“Việc lợi dụng đầu tư không chỉ dừng lại ở hành vi trốn tránh, còn có thể phục vụ buôn lậu, sản xuất và kinh doanh hàng giả, lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, đại biểu nêu.

Ông cũng cảnh báo hoạt động đầu tư núp bóng có thể kéo theo nguy cơ chuyển giao công nghệ trái phép, thu thập thông tin và xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự xã hội.

Đề nghị minh bạch chủ sở hữu hưởng lợi và nguồn vốn đầu tư

Theo đại biểu Nguyễn Trung Kiên, dự thảo luật đã quy định đình chỉ, chấm dứt hoạt động đối với các dự án đầu tư gây phương hại đến quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, các quy định hiện nay chủ yếu tập trung xử lý khi rủi ro đã phát sinh, trong khi cơ chế phòng ngừa chủ động từ khâu đăng ký, góp vốn, chuyển nhượng đến quá trình thực hiện dự án vẫn chưa rõ.

Vì vậy, ông đề nghị bổ sung quy định yêu cầu hoạt động đầu tư kinh doanh phải bảo đảm minh bạch về chủ thể, chủ sở hữu hưởng lợi, nguồn vốn và mục đích đầu tư. Doanh nghiệp không được lợi dụng hoạt động đầu tư để che giấu chủ thể thực sự hoặc hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có.

Đại biểu cũng kiến nghị trao quyền cho cơ quan có thẩm quyền yêu cầu nhà đầu tư cung cấp và xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người thực sự kiểm soát tổ chức kinh tế, nguồn gốc vốn góp cũng như các bên có liên quan.

Bên cạnh vấn đề kiểm soát đầu tư núp bóng, một số đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí áp dụng chính sách ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt đối với các dự án có tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc cho rằng quy định về hỗ trợ đầu tư đặc biệt cho nhóm dự án này khi được cụ thể hóa ở các khoản khác lại tạo cảm giác dàn trải, gây khó khăn trong quá trình áp dụng.

Trong khi đó, ông Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM, đề nghị bổ sung ưu đãi đầu tư đặc biệt đối với các dự án y tế thiết yếu, có khả năng tạo tác động lan tỏa. Các lĩnh vực được ông đề cập gồm nghiên cứu vi sinh, thử nghiệm lâm sàng, sản xuất vaccine, sinh phẩm, thiết bị y tế và phát triển hạ tầng xét nghiệm chất lượng cao.

Theo ông Trung, điều kiện hưởng ưu đãi cần gắn với nhu cầu y tế dự phòng, khám chữa bệnh, chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng, đào tạo nhân lực trong nước và khả năng phục vụ những địa bàn còn thiếu dịch vụ y tế.

Lo ngại Luật Đầu tư thay đổi quá thường xuyên

Một vấn đề khác được đại biểu Hoàng Minh Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, nêu ra là tính ổn định của chính sách. Ông cho biết từ đầu kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XV năm 2021 đến nay, Luật Đầu tư đã trải qua 16 lần sửa đổi.

Theo đại biểu, tần suất thay đổi quá nhiều có thể khiến hệ thống pháp luật thiếu ổn định, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh. Ông đề nghị Chính phủ cân nhắc việc có tiếp tục duy trì Luật Đầu tư như một đạo luật vừa điều chỉnh quyền kinh doanh, vừa thực hiện chức năng cấp phép dự án hay không.

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc sửa đổi luật hướng tới mục tiêu tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư, thu hút vốn và khơi thông nguồn lực, phục vụ mục tiêu tăng trưởng trong từng thời kỳ.

Theo Bộ trưởng, việc sửa luật còn nhằm kịp thời thể chế hóa các nghị quyết của Trung ương về đổi mới thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đất đai và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Một lý do khác là áp lực cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Bộ trưởng dẫn ví dụ Thái Lan, Malaysia, Philippines và Ấn Độ đều đang đưa ra các chính sách ưu đãi mạnh mẽ để thu hút dự án công nghệ cao, bán dẫn và chuyển đổi số.

Do đó, theo ông Tuấn, Việt Nam cần điều chỉnh chính sách ưu đãi đầu tư để tăng sức cạnh tranh, thu hút các dự án chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư sẽ được Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua vào ngày 20/11. Nếu được thông qua, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 31/3/2027.