Đại diện EVN gợi ý cách sử dụng điện rẻ hơn giữa cao điểm nắng nóng

Nắng nóng khiến nhu cầu sử dụng điện tăng kỷ lục, hệ thống điện chịu áp lực lớn

Những đợt nắng nóng kéo dài trong thời gian qua, đặc biệt tại khu vực miền Bắc, đã khiến nhu cầu sử dụng điện tăng vọt, gây áp lực lớn lên hệ thống điện quốc gia.

Trong bối cảnh đó, chia sẻ tại diễn đàn "Tiết kiệm năng lượng cần sự chung tay của toàn xã hội" diễn ra hôm nay (16/6), ông Phạm Viết Thạch, Phó trưởng Ban Môi trường và Phát triển bền vững, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho rằng tiết kiệm điện không chỉ giúp người dân và doanh nghiệp giảm chi phí mà còn góp phần quan trọng bảo đảm hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định.

Dẫn chứng Chỉ thị số 09 và Chỉ thị số 10 của Thủ tướng Chính phủ, ông Thạch khẳng định tiết kiệm năng lượng là trách nhiệm của toàn xã hội và là một trong những giải pháp quan trọng, có chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả bền vững bên cạnh việc đầu tư phát triển nguồn điện và lưới điện.

Theo ông, EVN đã chủ động phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương triển khai nhiều chương trình như điều chỉnh phụ tải, quản lý nhu cầu điện, tư vấn kỹ thuật và ứng dụng công nghệ số để hỗ trợ khách hàng tối ưu hóa việc sử dụng điện. Tuy nhiên, các giải pháp này chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi tiết kiệm năng lượng trở thành nhận thức và hành động thường xuyên của mỗi cá nhân và tổ chức.

Áp lực mà thời tiết cực đoan gây ra đối với ngành điện được thể hiện rõ nhất thông qua những số liệu cụ thể về sự gia tăng của phụ tải đỉnh do nhu cầu làm mát.

Điển hình, từ 23 đến 27/5/2026, nắng nóng gay gắt diện rộng với nền nhiệt phổ biến 38-40°C đẩy phụ tải hệ thống điện toàn quốc leo thang chóng mặt: ngày 23/5 đạt 53.512 MW; thứ Bảy 24/5 vẫn lập kỷ lục cuối tuần 48.729 MW (thông thường ngày thứ Bảy và chủ Nhật là ngày nghỉ chỉ đạt 80-85% ngày làm việc); ngày 25/5 vọt lên 57.120 MW; và đỉnh điểm ngày 26/5 chạm mốc 58.103 MW — phá vỡ mọi kỷ lục đã lập trong lịch sử. Riêng miền Bắc đạt 29.716 MW (26/5), tăng tới 26,4% so cùng kỳ 2025, phá sâu kỷ lục cũ 28.187 MW (4/8/2025).

Để ứng phó với tình trạng này, EVN đã xây dựng kế hoạch từ đầu năm, yêu cầu các đơn vị bảo đảm đủ nhiên liệu cho phát điện, xây dựng phương án sửa chữa hợp lý nhằm nâng cao độ khả dụng của hệ thống và bố trí nhân lực trực 24/7 để sẵn sàng xử lý các sự cố khi phụ tải vượt ngưỡng dự báo.

EVN khuyến nghị người dân và doanh nghiệp nên thay đổi thói quen dùng điện như thế nào?

Theo ông Thạch, chiến lược "Tiết kiệm năng lượng là nguồn năng lượng đầu tiên" cần được nhìn nhận như một giải pháp ưu tiên bởi chi phí để tiết kiệm được 1 kWh điện thấp hơn rất nhiều so với việc đầu tư mới để tạo ra 1 kWh điện. EVN luôn đặt tiết kiệm điện là giải pháp hàng đầu vì không chỉ mang lại lợi ích lâu dài cho xã hội mà còn góp phần bảo tồn nhiên liệu hóa thạch và giảm chi phí cho khách hàng.

Ông nhấn mạnh, chỉ cần một nhóm nhỏ khách hàng thay đổi hành vi sử dụng điện trong giờ cao điểm hoặc các doanh nghiệp tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải cũng có thể giúp giảm áp lực rất lớn lên hệ thống điện quốc gia. Điều này đồng nghĩa với việc giảm nhu cầu huy động các nguồn điện có chi phí cao và mức phát thải lớn.

Đánh giá về thực trạng sử dụng điện của hơn 100 triệu người dân cùng các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, ông Thạch cho biết nhận thức về tiết kiệm năng lượng đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các doanh nghiệp ngày càng quan tâm hơn đến hoạt động kiểm toán năng lượng và xây dựng hệ thống quản lý năng lượng. Trong khi đó, người dân cũng chú trọng hơn đến việc lựa chọn các thiết bị hiệu suất cao có dán nhãn năng lượng.

Ông đưa ra một phép tính đáng chú ý: nếu mỗi người dân tiết kiệm được 1 kWh điện mỗi ngày, với quy mô dân số khoảng 100 triệu người, cả nước có thể tiết kiệm được 100 triệu kWh/ngày. So với mức tiêu thụ điện cao nhất khoảng 1,2 tỷ kWh/ngày, lượng điện tiết kiệm này tương đương giảm hơn 10% sản lượng điện đỉnh, tạo ra đóng góp rất lớn đối với bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Phân tích nguyên nhân dẫn đến tình trạng lãng phí điện, ông Thạch cho rằng vấn đề tập trung ở ba nhóm chính gồm nhận thức, công nghệ và thói quen sử dụng điện.

Về thói quen, nhiều người thường sử dụng cùng lúc các thiết bị có công suất lớn như máy giặt, máy sấy ngay sau giờ làm việc, đúng vào thời điểm nắng nóng và giờ cao điểm tiêu thụ điện. Vì vậy, ông khuyến nghị người dân nên dịch chuyển thời gian sử dụng các thiết bị này ra khỏi khung giờ cao điểm, đồng thời cài đặt điều hòa ở mức từ 26 độ C trở lên để tránh chênh lệch quá lớn với nhiệt độ ngoài trời.

Đối với khối doanh nghiệp, ông khuyến khích các đơn vị từng bước thay thế dây chuyền cũ bằng công nghệ mới nhằm nâng cao hiệu suất hoạt động và giảm chi phí tiêu thụ năng lượng trong dài hạn.

Về các giải pháp hỗ trợ cụ thể, ông Thạch cho biết EVN đã chỉ đạo các đơn vị thành viên thực hiện tiết kiệm điện nội bộ, đồng thời giảm tỷ lệ điện tự dùng trong các nhà máy. Tập đoàn cũng triển khai hệ thống theo dõi, cảnh báo khi sản lượng điện của khách hàng tăng đột biến để kịp thời tư vấn các giải pháp kỹ thuật phù hợp.

Bên cạnh đó, chương trình điều chỉnh phụ tải tiếp tục được đẩy mạnh đối với nhóm khách hàng lớn có mức tiêu thụ trên 500.000 kWh/năm. Theo ông Thạch, chương trình này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí sử dụng điện mà còn góp phần ổn định hệ thống điện quốc gia.

Đặc biệt, EVN hiện đang hỗ trợ người dân và các tổ chức thực hiện thủ tục lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu thông qua một trang web chuyên biệt, cung cấp đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và văn bản pháp lý liên quan.

Theo ông, tiết kiệm điện không đồng nghĩa với việc cắt giảm hay không sử dụng điện, mà là sử dụng điện một cách thông minh và hiệu quả. Tiết kiệm điện trước hết mang lại lợi ích cho chính người sử dụng, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của toàn xã hội.