Hà Nội di dời khu công nghiệp ô nhiễm khỏi nội đô, quỹ đất sau đó sẽ được sử dụng thế nào?

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đang được trưng bày tại Bảo tàng Hà Nội, thành phố xác định tiếp tục di dời các khu công nghiệp gây ô nhiễm ra khỏi khu vực trung tâm sau năm 2030.

Quỹ đất sau di dời sẽ được ưu tiên thay thế bằng các công trình hạ tầng xã hội đô thị, đồng thời phát triển hệ thống cụm công nghiệp theo hướng chuyên ngành, gắn với các cực tăng trưởng và làng nghề truyền thống.

Theo quy hoạch, sau năm 2030, Hà Nội dự kiến có 198 cụm công nghiệp với tổng diện tích khoảng 7.296 ha. Trong số này, thành phố giữ nguyên quy mô 73 cụm công nghiệp, mở rộng và quy hoạch 71 cụm, đồng thời phát triển mới 54 cụm công nghiệp tiềm năng.

Bên cạnh việc di dời các khu công nghiệp ô nhiễm khỏi nội đô, Hà Nội cũng định hướng chuyển đổi các cụm công nghiệp nằm trong ranh giới dự án đô thị thể thao Olympic. Các cụm công nghiệp sau khi được nâng cấp hạ tầng, mở rộng hoặc phát triển mới sẽ hình thành mạng lưới gắn với các cực tăng trưởng của Thủ đô.

Ở cực phía Bắc, khu vực Sóc Sơn và Đông Anh được định hướng trở thành vùng công nghiệp đầu mối quốc tế gắn với logistics. Đây là nơi tập trung các khu công nghiệp hiện hữu như Nội Bài, Sóc Sơn, Đông Anh, Quang Minh và Thăng Long, đồng thời dự kiến bổ sung khu công nghiệp mới Tiến Thắng cùng vùng dự trữ phát triển khu công nghiệp quy mô hàng trăm ha.

Tại cực Tây Bắc, Hà Nội dự kiến phát triển khu công nghiệp mới Ba Vì với quy mô khoảng 310 ha. Cực phía Đông được xác định là vùng công nghiệp hỗ trợ phục vụ xuất khẩu, ngoài khu công nghiệp Sài Đồng đang hoạt động sẽ hình thành thêm khu công nghiệp Phù Đổng quy mô khoảng 370 ha.

Trong khi đó, cực phía Nam được quy hoạch trở thành vùng công nghiệp hỗ trợ với các khu công nghiệp mới như Bắc Phú Xuyên, Phụng Hiệp II, khu hỗ trợ Nam Hà Nội và Xuân Dương. Cực phía Tây tập trung phát triển vùng công nghiệp nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và thử nghiệm sản phẩm mới. Ngoài các khu công nghiệp công nghệ cao Hòa Lạc, Thạch Thất - Quốc Oai và Phú Nghĩa, thành phố còn dự kiến phát triển thêm khu công nghiệp Phú Nghĩa II có quy mô khoảng 389 ha.

Quy hoạch tổng thể được áp dụng trên toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô với diện tích 3.359 km². Theo dự báo, dân số Hà Nội sẽ đạt khoảng 15 triệu người vào năm 2035 và tối đa 19 triệu người vào năm 2065.

Định hướng này cũng phù hợp với yêu cầu thực tiễn về xử lý ô nhiễm môi trường tại khu vực nội đô. Trước đó, cử tri các phường Nội Bài, Trung Giã, Vĩnh Tuy, Láng và Tây Tựu đã kiến nghị thành phố khẩn trương di dời các cơ sở sản xuất, làng nghề gây ô nhiễm ra khỏi khu vực nội đô, đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi như đốt rác, xe chở đất, cát không che chắn làm phát tán bụi ra môi trường.

Trả lời kiến nghị của cử tri, UBND TP Hà Nội cho biết việc di dời các cơ sở sản xuất công nghiệp, cơ sở y tế, cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và trụ sở các cơ quan, đơn vị trong đô thị trung tâm đang được triển khai theo Nghị quyết số 487/NQ-HĐND ngày 26/11/2025 của HĐND thành phố. Đây là danh mục di dời đợt 1 đối với các cơ sở không còn phù hợp với Quy hoạch chung Thủ đô, đồng thời gắn với chỉ đạo của Thành ủy và UBND thành phố về xử lý các điểm nghẽn ô nhiễm môi trường.

Đối với các cơ sở sản xuất trong nội đô, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Văn bản số 2408/SNNMT-QLMT ngày 6/3/2026, gửi tới 53 cơ sở thuộc diện đề xuất di dời, yêu cầu báo cáo trước ngày 30/3/2026. Tiếp đó, Sở ban hành Quyết định số 578/QĐ-SNNMT ngày 13/3/2026 về kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường và quản lý đất đai của các cơ sở.

Trong đợt kiểm tra diễn ra từ ngày 20 đến 23/3/2026, đoàn kiểm tra đã làm việc tại 7 cơ sở, trong đó yêu cầu 2 cơ sở dừng hoạt động, khẩn trương hoàn thành việc di dời và báo cáo kết quả về Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp.

Việc di dời nhà máy ra khỏi nội đô đã được quy định từ năm 2015 theo Quyết định số 130 của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, đến nay vẫn còn nhiều nhà máy, xí nghiệp chưa hoàn thành việc di dời.

Vì vậy, sau khi HĐND thành phố ban hành nghị quyết về danh mục di dời, Hà Nội được kỳ vọng sẽ triển khai theo lộ trình nhanh, bài bản và phù hợp, tạo điều kiện để doanh nghiệp thuận lợi chuyển địa điểm sản xuất, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa thành phố và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia việc di dời các cơ sở sản xuất chỉ là một trong những giải pháp nhằm cải thiện chất lượng môi trường đô thị. Để giảm thiểu ô nhiễm không khí và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân Thủ đô, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như đầu tư công nghệ sạch, tăng cường giám sát, kiểm tra việc chấp hành quy định về bảo vệ môi trường, đẩy mạnh tuyên truyền, phát triển không gian xanh và nâng cao ý thức cộng đồng.

Cùng với đó, các doanh nghiệp cần được khuyến khích đổi mới dây chuyền sản xuất, áp dụng các công nghệ ít phát thải, thân thiện với môi trường. Đây không chỉ là giải pháp giúp giảm lượng khí thải, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong quá trình Hà Nội từng bước hiện thực hóa định hướng quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm.