Hội Tư vấn Thuế lên tiếng: Sai sót hồ sơ không làm phát sinh tiền thuế, mức phạt 6–8 triệu vẫn quá cao

Mức phạt 8 triệu cho lỗi khai sai chỉ tiêu là khá nặng

Tại Hội nghị đối thoại giữa Bộ Tài chính với người nộp thuế về chính sách, thủ tục hành chính thuế và hải quan năm 2025, diễn ra sáng 26/12, bà Lê Thị Duyên Hải – Phó Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ và yêu cầu ngày càng cao về minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, việc tiếp tục hoàn thiện chính sách thuế, nhất là các quy định liên quan đến hóa đơn điện tử, là hết sức cần thiết nhằm giảm chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Bà Hải cho rằng, với những doanh nghiệp có số lượng hóa đơn điện tử lớn, tần suất giao dịch cao và đã ứng dụng công nghệ vào quản trị sản xuất - kinh doanh, chính sách hiện hành vẫn còn những điểm chưa theo kịp thực tiễn.

“Cần mở rộng đối tượng được lập hóa đơn đối soát, cho phép doanh nghiệp có hệ thống dữ liệu tin cậy được lập hóa đơn tổng cuối ngày. Điều này giúp giảm chi phí vận hành, đồng thời vẫn bảo đảm tính chính xác, trung thực của giao dịch”, bà Hải đề xuất.

Theo Hội Tư vấn Thuế, trong quy trình quản trị nội bộ, bộ phận kế toán cần có thời gian đối soát để bảo đảm hóa đơn phản ánh đúng bản chất giao dịch. Việc cho phép linh hoạt hơn về thời điểm lập hóa đơn không chỉ giúp doanh nghiệp yên tâm vận hành, mà còn hạn chế nguy cơ bị xử phạt do các lỗi kỹ thuật, hình thức.

Đánh giá về chính sách thời gian qua, bà Hải ghi nhận nỗ lực của Bộ Tài chính khi trình Chính phủ ban hành Nghị định số 310 trong năm 2025, được cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều vướng mắc, đặc biệt là các quy định xử phạt hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm.

Tuy nhiên, theo bà Hải, khi Bộ Tài chính tiếp tục ban hành các văn bản hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cần rà soát và phân loại rõ các hành vi vi phạm.

“Những vi phạm thuần túy mang tính thủ tục hành chính, không có yếu tố cố tình, không làm ảnh hưởng đến số tiền nộp ngân sách nhà nước, thì mức xử phạt cần mang tính răn đe nhưng không tạo thêm gánh nặng cho người nộp thuế”, bà Hải nhấn mạnh.

Dẫn chứng cụ thể, bà Hải cho biết hiện nay, việc nộp hồ sơ khai thuế có sai sót ở các chỉ tiêu không ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế vẫn bị xử phạt từ 6–8 triệu đồng là mức phạt được cho là còn khá cao so với tính chất hành vi.

“Với cá nhân, đặc biệt là hộ kinh doanh, đây là khoản tiền rất lớn. Trong khi các lỗi sai dữ liệu không làm thay đổi số thuế phải nộp hoàn toàn có thể xảy ra trong giai đoạn chuyển đổi chính sách”, bà Hải nói và cho rằng cần xem xét mức xử phạt dựa trên tác động thực tế đến ngân sách nhà nước, nhằm bảo đảm tính cân bằng và hợp lý của chính sách.

Đề xuất cho sàn TMĐT xuất hóa đơn thay hộ kinh doanh

Một vấn đề khác được Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đặc biệt lưu ý là từ năm 2026, hộ và cá nhân kinh doanh sẽ bước sang vai trò mới, tự chịu hoàn toàn trách nhiệm trong việc kê khai và tính thuế.

Theo bà Hải, để quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ, cơ quan quản lý cần có cơ chế hỗ trợ, hướng dẫn rõ ràng đối với các lỗi và hành vi liên quan đến thủ tục hành chính, giúp hộ kinh doanh yên tâm kê khai đúng, thay vì lo ngại rủi ro bị xử phạt.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu lộ trình và thời hạn tuân thủ hợp lý đối với các nghĩa vụ mới, tránh tạo áp lực đột ngột cho nhóm đối tượng này.

Liên quan đến thực tiễn hoạt động của các sàn thương mại điện tử, bà Hải cho biết hiện nay nhiều hộ kinh doanh bán hàng online qua các sàn TMĐT đã được khấu trừ, nộp thuế thay thông qua chức năng thanh toán của sàn. Tuy nhiên, các sàn TMĐT chưa được ủy nhiệm lập hóa đơn, khiến hộ kinh doanh vẫn phải trực tiếp xuất hóa đơn cho người mua.

“Đây là khó khăn rất lớn đối với nhiều hộ kinh doanh cá thể”, bà Hải nhìn nhận.

Từ thực tế đó, Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đề xuất trong thời gian tới cần xem xét theo hướng các sàn TMĐT đã được ủy nhiệm và thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay thì được phép xuất hóa đơn cho người mua thay cho hộ kinh doanh, qua đó giảm đáng kể thủ tục hành chính.

Trường hợp chưa thể triển khai ngay, cần nghiên cứu cơ chế miễn trừ phù hợp khi sàn TMĐT đã cung cấp đầy đủ thông tin giao dịch và thanh toán cho cơ quan thuế.