Chủ tịch Quốc hội cảnh báo tình trạng thổi giá, mua bán lòng vòng trên thị trường đất đai
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng tình trạng đầu cơ, thổi giá và mua bán bất động sản lòng vòng đang làm méo mó thị trường đất đai, đòi hỏi phải hoàn thiện cơ chế điều tiết địa tô và tăng cường kiểm soát đầu cơ.
Quy hoạch phải động, theo thị trường và thực tế
Phát biểu tại phiên thảo luận tổ về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) sáng 22/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh luật sửa đổi cần hướng tới xây dựng một khung pháp lý ổn định, tập trung quy định những nguyên tắc cốt lõi, đồng thời có cơ chế linh hoạt để thích ứng với thực tiễn, hạn chế tình trạng liên tục sửa đổi luật.
Một trong những nội dung cần ưu tiên là điều chỉnh hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, cần rà soát các quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện trước đây, xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của cấp tỉnh, cấp xã; đồng thời nghiên cứu sử dụng quy hoạch đô thị, nông thôn thay thế quy hoạch sử dụng đất tại những nơi đã có quy hoạch chi tiết phù hợp.
“Quy hoạch phải động, theo thị trường và thực tế, có cơ chế điều chỉnh linh hoạt khi thay đổi hành chính hoặc chiến lược phát triển, tránh ách tắc tiếp cận đất đai”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đồng thời cho rằng những bất cập trong quy hoạch là nguyên nhân gốc rễ của nhiều vướng mắc hiện nay.
Về định giá đất, Chủ tịch Quốc hội đề nghị hoàn thiện quy định theo hướng cân bằng giữa yếu tố thị trường với yêu cầu ổn định, minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Theo ông, cần duy trì nguyên tắc giá đất phù hợp với thị trường nhưng không tuyệt đối hóa cơ chế thị trường thuần túy. Nếu thiếu các công cụ điều tiết phù hợp, bảng giá đất có thể tăng đột biến, kéo theo chi phí bồi thường, tiền sử dụng đất tăng cao, khiến nhiều dự án bị đình trệ.
Do đó, dự thảo cần làm rõ quy định về hệ số điều chỉnh giá đất, vùng giá trị và thửa đất chuẩn; hoàn thiện phương pháp định giá cũng như cơ chế điều chỉnh bảng giá đất khi thị trường biến động lớn. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra độc lập, công khai phương pháp định giá và dữ liệu đầu vào, xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất quốc gia thống nhất, liên thông và được cập nhật thường xuyên.
Đối với việc giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng linh hoạt, giảm thủ tục hành chính cho người sử dụng đất.
Trong đó, cần nghiên cứu cho phép nhà đầu tư lựa chọn hình thức trả tiền thuê đất một lần hoặc hằng năm, kể cả với một số dự án đã triển khai. Các trường hợp bắt buộc đấu giá, đấu thầu cũng cần được rà soát, thu hẹp khi không phù hợp với thực tiễn. Bên cạnh đó, tiêu chí đánh giá năng lực nhà đầu tư cần được quy định rõ hơn và bảo đảm đồng bộ với Luật Đầu tư, tránh chồng chéo thủ tục.
Tăng kiểm soát đầu cơ, điều tiết giá trị đất tăng thêm
Một nội dung được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý là hoàn thiện cơ chế điều tiết địa tô chênh lệch và kiểm soát đầu cơ đất đai. Theo đó, cần thể chế hóa rõ hơn cơ chế Nhà nước điều tiết phần giá trị đất tăng thêm do quy hoạch, đầu tư hạ tầng và các hoạt động đầu tư của Nhà nước mang lại.
Ông chỉ ra tình trạng đầu cơ, thổi giá đất và thực hiện các giao dịch mua bán lòng vòng đã khiến thị trường đất đai bị méo mó trong thời gian qua. Một số tổ chức, cá nhân không có năng lực tài chính thực chất nhưng vẫn thành lập doanh nghiệp, thực hiện các giao dịch bất động sản nhằm hưởng chênh lệch giá.
Trước thực trạng này, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần tăng cường các công cụ quản lý, điều tiết thị trường và nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương. Việc kiểm soát đầu cơ phải được thực hiện quyết liệt, trong đó chính quyền địa phương giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi Trung ương không thể làm thay những nhiệm vụ thuộc trách nhiệm quản lý của địa phương.
Đề cập đến chất lượng xây dựng pháp luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh Luật Đất đai cần có tính ổn định lâu dài, tránh tình trạng vừa ban hành đã phải tiếp tục sửa đổi.
“Luật phải ổn định, theo tôi ít nhất cũng 10 năm, 15 năm”, ông nói.
Theo Chủ tịch Quốc hội, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nếu Nhà nước không quản lý hiệu quả đất đai, điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý, điều hành của cả Trung ương và địa phương.
Vì vậy, việc hoàn thiện chính sách đất đai cần gắn với đánh giá tác động định kỳ, độc lập và lấy ý kiến rộng rãi trước khi đề xuất sửa đổi, nhằm bảo đảm tính ổn định, khả thi và phù hợp với thực tiễn.
