Khơi thông tín dụng xanh để thúc đẩy chuyển đổi xanh nền kinh tế

Phát biểu tại một hội thảo chuyên đề, ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu vừa duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, vừa đảm bảo phát triển bền vững, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Trong bối cảnh đó, tín dụng xanh được xem là công cụ quan trọng để dẫn dắt dòng vốn vào các dự án giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn, năng lượng sạch và bảo vệ môi trường.

Theo ông Quang, những năm gần đây Việt Nam đã từng bước hình thành nền tảng pháp lý cho phát triển tín dụng xanh. Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các văn bản hướng dẫn đã tạo cơ sở quan trọng để thúc đẩy dòng vốn xanh. Đặc biệt, Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg về tiêu chí môi trường và xác nhận dự án thuộc danh mục phân loại xanh đã lần đầu tiên thiết lập khung pháp lý thống nhất để nhận diện các dự án xanh, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho ngân hàng, doanh nghiệp và nhà đầu tư tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Dù vậy, tín dụng xanh tại Việt Nam vẫn chưa phát triển tương xứng với nhu cầu thực tế. Tính đến cuối năm 2025, tổng dư nợ tín dụng xanh đạt hơn 780.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 4,2% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Nguồn vốn hiện chủ yếu tập trung vào lĩnh vực năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và nông nghiệp xanh, trong khi nhiều lĩnh vực khác vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn phục vụ chuyển đổi xanh.

Theo đại diện Cục Môi trường, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là nhận thức và cách hiểu về tín dụng xanh, tài chính xanh và dự án xanh chưa thống nhất giữa các cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, hệ thống chính sách còn phân tán ở nhiều văn bản khác nhau, cơ chế phối hợp liên ngành chưa đồng bộ, trong khi danh mục phân loại xanh mới được ban hành nên cần thêm thời gian để vận hành hiệu quả.

Ngoài ra, hệ thống dữ liệu môi trường phục vụ hoạt động tín dụng xanh còn thiếu và phân tán. Việc đánh giá hiệu quả môi trường của dự án, đo lường mức giảm phát thải khí nhà kính hay khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu cơ sở dữ liệu chuẩn hóa. Điều này làm gia tăng chi phí thẩm định, giám sát và quản lý rủi ro đối với các tổ chức tín dụng.

Để khơi thông dòng vốn xanh trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường theo hướng tăng cường các cơ chế khuyến khích đầu tư xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và sản xuất bền vững. Đồng thời, cơ quan này sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan hoàn thiện các quy định về tiêu chí môi trường, phân loại xanh và hướng dẫn xác định các dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí kinh tế tuần hoàn và ESG.

Ông Nguyễn Hồng Quang nhấn mạnh rằng phát triển tín dụng xanh và tài chính xanh không chỉ là giải pháp huy động vốn cho các dự án bảo vệ môi trường mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi, tăng cường phối hợp liên ngành và xây dựng cơ chế giám sát minh bạch, hiệu quả nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn với các nguồn vốn xanh trong thời gian tới.