Mỹ sắp giáng đòn thuế mới xuống Việt Nam: CEO SHS chỉ ra tác động trực diện tới doanh nghiệp

Hiện nay, xuất khẩu Việt Nam đang đứng trước rủi ro kép khi Hoa Kỳ đề xuất mức thuế bổ sung 12,5% liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức, cùng nguy cơ áp thuế gia tăng trong cuộc điều tra theo Mục 301 về các cáo buộc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đánh giá về bức tranh trên, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) cho biết thị trường cần tách bạch rõ ràng giữa rủi ro chính sách, tác động kinh tế thực và tác động tâm lý thị trường.

Theo ông, các đề xuất hiện tại mới chỉ là kết quả bước đầu sau quá trình điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, chưa phải là quyết định cuối cùng. Vì vậy, phản ứng hợp lý của nhà đầu tư không phải là hoảng sợ, mà là theo dõi sát sao xác suất chính sách, phạm vi áp dụng, thời điểm có hiệu lực và mức thuế cuối cùng.

“Về tác động thuế, nếu mức thuế 12,5% nói trên được áp dụng sau ngày 24/7/2026 thay thế cho mức thuế 10% hiện tại, theo nghiên cứu của Global Trade Alert mà chúng tôi tham khảo, thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ có thể không thay đổi nhiều, từ 11,2% hiện tại xuống khoảng 11%. Riêng với Việt Nam, thuế trung bình có thể tăng từ 16% lên 16,6%, tức là mức tăng không lớn về mặt bình quân”, ông cho biết.

Đánh giá trên nhiều góc độ, lãnh đạo SHS nhìn nhận đây cũng là rủi ro cần quan tâm. Tuy nhiên, tác động sẽ khác nhau với từng doanh nghiệp. Nếu đề xuất này được thực thi, tác động lớn nhất trong ngắn hạn sẽ chủ yếu đánh vào tâm lý nhà đầu tư quốc tế, sau đó mới đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu.

Đáng chú ý, ông nhìn nhận đòn bẩy thuế quan lúc này đóng vai trò như một "bộ lọc" để phân loại chất lượng doanh nghiệp. Cụ thể, những đơn vị có biên lợi nhuận mỏng, phụ thuộc quá lớn vào thị trường Mỹ và tỷ lệ nội địa hóa thấp sẽ lập tức chịu áp lực nặng nề. Ngược lại, các doanh nghiệp sở hữu năng lực quản trị chi phí tốt, đa dạng hóa được tệp khách hàng, có vị thế đầu ngành và tỷ lệ nội địa hóa cao sẽ hấp thụ tốt cú sốc này.

Xóa bỏ những lo ngại về sự chững lại của dòng vốn ngoại, vị lãnh đạo cho rằng xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu (China+1) vốn được hình thành trong thời gian dài và sẽ không thể bị đảo chiều chỉ vì một chính sách thuế đơn lẻ. Các quyết định phân bổ dòng vốn FDI tỷ USD luôn dựa trên chuỗi yếu tố mang tính nền tảng bao gồm sự ổn định chính trị, năng lực sản xuất, chi phí lao động, hạ tầng, chuỗi cung ứng và khả năng tiếp cận thị trường.

Nhìn nhận vấn đề ở tầm nhìn dài hạn, ông Nguyễn Duy Linh đúc kết một thông điệp mang tính chiến lược: “Thuế quan là rủi ro ngắn hạn, nhưng năng lực cạnh tranh quốc gia mới là câu chuyện dài hạn. Áp lực từ Mỹ chính là lời nhắc nhở Việt Nam không thể tiếp tục duy trì sức cạnh tranh bằng mô hình công xưởng chi phí thấp". Việt Nam phải nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng năng suất lao động, nâng chuẩn lao động, chuyển đổi số và xây dựng các doanh nghiệp tư nhân đủ năng lực tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông nhấn mạnh chính những quyết sách vĩ mô nền tảng hiện nay như Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ, Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân, Nghị quyết 66 về cải cách pháp luật cùng Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ 2026-2035 sẽ là chìa khóa tháo gỡ đúng vào điểm nghẽn của mô hình tăng trưởng cũ.