Nguy cơ từ tỷ lệ LDR 115%: Hệ thống ngân hàng đang ‘gánh’ mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số ra sao?

Những "gọng kìm" cơ cấu phía sau con số áp chót

Số liệu mới nhất từ Cục Thống kê cho thấy, GDP quý 2/2026 ước tính tăng tới 8,39% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng đầu năm, tốc độ tăng trưởng GDP chạm mốc 8,18%, vượt trội đáng kể so với mức tăng 7,63% của cùng kỳ năm 2025.

Mặc dù các chỉ số vĩ mô rất đáng khích lệ, nền kinh tế Việt Nam giai đoạn nửa cuối năm 2026 đang phải đối mặt với hàng loạt rủi ro tiềm ẩn. Tại Hội thảo "Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026: Thách thức, động lực và triển vọng phát triển" do Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới tổ chức sáng 9/7, TS. Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học – xã hội Việt Nam, nhận định nền kinh tế đang tồn tại 5 nhóm vấn đề cơ cấu lớn cần được nhận diện và xử lý kịp thời.

Nổi bật trong số đó là áp lực từ lạm phát và cán cân thương mại. Chỉ số CPI bình quân 6 tháng đầu năm đã tăng 4,38%, sát trần mục tiêu, do sức ép từ giá điện nước, chất đốt và thực phẩm. Đáng ngại hơn, Việt Nam ghi nhận mức nhập siêu kỷ lục lên tới 16,65 tỷ USD trong nửa đầu năm - một sự đảo chiều đáng kinh ngạc so với xu hướng thặng dư bình quân 24 tỷ USD/năm của giai đoạn 2023-2025.

Dù 94,1% giá trị nhập khẩu là tư liệu sản xuất, tình trạng nhập siêu này đang gây sức ép trực tiếp lên tỷ giá và kéo dự trữ ngoại hối giảm xuống chỉ còn tương đương 2 tháng nhập khẩu. Ngoài ra, khối FDI hiện chiếm gần 80% giá trị xuất khẩu trong khi giá trị gia tăng nội địa suy giảm, dấy lên lo ngại về việc "đánh đổi quy mô thương mại lấy giá trị gia tăng thực sự".

Bên cạnh đó, nghịch lý mất cân đối tiết kiệm - đầu tư cũng đang kéo dài. Thặng dư tiết kiệm hiện tại chủ yếu do khu vực FDI tạo ra, trong khi khu vực kinh tế trong nước vẫn thâm hụt sâu. Đây chính là gốc rễ khiến mặt bằng lãi suất khó giảm và dồn toàn bộ áp lực dòng vốn lên vai các tổ chức tín dụng.

Ở góc độ tài khóa, dù nợ công thấp (khoảng 32% GDP) tạo dư địa lớn cho đầu tư công, song quy mô thu ngân sách trên GDP vẫn thấp, cơ cấu chi nghiêng nặng về chi thường xuyên và các nút thắt giải ngân chưa được xử lý căn cơ. Điều này trực tiếp làm giảm sức chống chịu của khu vực doanh nghiệp nội địa khi họ đang phải chịu tác động cộng hưởng từ chi phí vốn, áp lực tỷ giá và việc thực thi thuế tối thiểu toàn cầu.

Hệ thống ngân hàng và rủi ro từ tỷ lệ LDR 11%

Để phục vụ mục tiêu đầy tham vọng của Chính phủ - tăng trưởng GDP năm 2026 đạt trên 10%, xuất khẩu tăng 15-16% - hệ thống ngân hàng đang phải gánh vác vai trò cấp vốn chủ lực cho toàn nền kinh tế.

Sự phụ thuộc quá mức này đã đẩy tỷ lệ dư nợ tín dụng trên huy động (LDR) toàn hệ thống chạm mức 115%, vượt qua các ngưỡng an toàn được khuyến nghị. Điều này đồng nghĩa với việc các ngân hàng đang cho vay ra nhiều hơn số vốn huy động được từ nền kinh tế.

Để tháo gỡ thanh khoản trước mắt và kích cầu dòng vốn, các chính sách nới lỏng gần đây đã được áp dụng, bao gồm việc miễn room tín dụng cho các dự án trọng điểm quốc gia và nâng trần sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn lên mức 40%.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đây chỉ là giải pháp tình thế, đổi lại là rủi ro lệch pha kỳ hạn nghiêm trọng và nguy cơ nợ xấu phình to trong tương lai gần. Trong khi hệ thống ngân hàng căng thẳng, các kênh dẫn vốn trung và dài hạn phi ngân hàng như thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp vẫn còn quá mỏng, chưa thể chia sẻ gánh nặng vĩ mô này.

Chính phủ đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng cho năm 2026: tăng trưởng GDP trên 10%, xuất khẩu tăng 15-16% so với năm 2025 và kiểm soát CPI ở mức 4-4,5%. Xa hơn, để đạt tốc độ tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030, nền kinh tế sẽ cần quy mô vốn đầu tư bình quân từ 250-260 tỷ USD mỗi năm.

Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt cho nửa cuối năm 2026 là các giải pháp điều hành phải đi theo hướng "vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát các mất cân đối vĩ mô". Nền kinh tế cần những giải pháp căn cơ để khơi thông kênh vốn trái phiếu, hạ nhiệt tỷ lệ LDR của hệ thống ngân hàng, kiên quyết không đánh đổi sự ổn định tài chính dài hạn để lấy những con số tăng trưởng ngắn hạn.