Nhà ở xã hội năm 2026 dự kiến hụt hơn 9.600 căn so với kế hoạch

Nhà ở xã hội dự kiến đạt 90% kế hoạch năm 2026

Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10 diễn ra ngày 4/11, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh cho biết, nhu cầu nhà ở xã hội là nhu cầu thiết thực, chính đáng của người dân. Việc bảo đảm chỗ ở không chỉ giúp người lao động an cư mà còn góp phần tạo lập nguồn nhân lực cho các đô thị và khu vực phát triển công nghiệp.

Theo Thứ trưởng Lê Hồng Vinh, cả nước hiện đang triển khai 293 dự án nhà ở xã hội với quy mô 363.065 căn. Trong đó, 128 dự án mới được khởi công, cung cấp khoảng 183.293 căn, gồm 140.492 căn nhà ở xã hội và 42.801 căn nhà ở cho thuê.

Lũy kế đến nay, có 170 dự án hoàn thành với quy mô 46.962 căn trên tổng số 97.271 căn theo kế hoạch, tương đương 48%.

Dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt khoảng 90% kế hoạch đề ra. Như vậy, nếu theo dự báo này, kết quả thực hiện vẫn còn thiếu khoảng 9.670 căn so với mục tiêu.

Đáng chú ý, phân khúc nhà ở cho thuê ghi nhận những chuyển động tích cực hơn. Lũy kế đến nay, cả nước có 114 dự án nhà ở xã hội có nhà cho thuê đang triển khai, với tổng quy mô 63.970 căn.

Kể từ khi Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo đẩy mạnh phát triển phân khúc nhà ở cho thuê từ tháng 6/2026, cả nước đã có thêm 29 dự án được khởi công, quy mô khoảng 85.594 căn. Trong đó, 33.886 căn dành cho thuê, chiếm khoảng 40%.

Đến nay, cả nước đã hoàn thành 8.314 căn nhà ở cho thuê, đạt 48% kế hoạch. Dự kiến cả năm 2026, số căn hoàn thành có thể đạt 18.049 căn, tương đương 104% kế hoạch được giao.

Bộ Xây dựng thừa nhận chính sách tiếp cận nhà ở còn manh mún

Bên cạnh bài toán nguồn cung, khả năng tiếp cận nhà ở xã hội của người thu nhập thấp và công nhân cũng là vấn đề được đặt ra.

Thứ trưởng Lê Hồng Vinh thừa nhận, thời gian qua đã có nhiều giải pháp hỗ trợ người dân tiếp cận nhà ở xã hội, song các giải pháp vẫn mang tính manh mún, sự vụ, sự việc; chủ yếu được tháo gỡ khi phát sinh kiến nghị, đề xuất.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Xây dựng được Chính phủ giao chủ trì tham mưu sửa đổi, hoàn thiện Luật Nhà ở, trình Quốc hội tại kỳ họp này. Dự thảo luật hướng tới cụ thể hóa các cơ chế, chính sách để người thu nhập thấp, công nhân và các nhóm thụ hưởng có thể mua, thuê hoặc thuê dài hạn nhà ở với mức giá phù hợp.

Thứ nhất, về đối tượng và điều kiện thụ hưởng, các Điều 31, 38, 44, 59 và 70 của dự thảo quy định cụ thể nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân. Các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt cũng được xác định tương ứng với từng loại hình.

Thứ hai, về nguyên tắc hỗ trợ, các Điều 32, 33, 45, 60 và 62 hướng tới bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng; ưu tiên người có công, người khuyết tật, hộ nghèo và hỗ trợ vay vốn ưu đãi.

Dự thảo cũng thể chế hóa cơ chế huy động nguồn vốn thông qua Quỹ nhà ở hoạt động không vì lợi nhuận và nguồn tài chính công đoàn, đồng thời quy định các hình thức quy hoạch, bố trí quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp.

Thứ ba, để kéo giảm giá thành, các Điều 42, 48 và 64 đề xuất đồng bộ chính sách ưu đãi dành cho chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân.

Các ưu đãi gồm miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; ưu đãi thuế, tín dụng; cho phép hạch toán chi phí đầu tư hạ tầng, xây dựng vào chi phí hợp lý. Chủ đầu tư cũng được dành một tỉ lệ diện tích đất hoặc diện tích sàn để kinh doanh dịch vụ, thương mại nhằm bù đắp chi phí đầu tư, góp phần giảm giá bán và giá cho thuê.

Thứ tư, về xác định giá và quản lý giao dịch, các Điều 37, 43, 67 và 68 quy định nguyên tắc xác định giá bán, giá thuê, giá thuê mua trên cơ sở tính đúng, tính đủ các chi phí hợp lý, hợp lệ và lợi nhuận định mức, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước vào giá thành.

Đáng chú ý, dự thảo quy định mỗi đối tượng chỉ được mua hoặc thuê một căn nhà ở xã hội, đồng thời hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu nhằm ngăn ngừa đầu cơ, bảo đảm nhà ở xã hội được sử dụng đúng mục đích an sinh.

Những đề xuất này được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý đồng bộ hơn cho phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt là phân khúc nhà cho thuê. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện chính sách, khả năng triển khai các cơ chế ưu đãi và việc bảo đảm nguồn cung phù hợp với khả năng chi trả của người lao động.