Các biện pháp hạn chế nhập khẩu gạo, sự bấp bênh về thuế quan và tình trạng mất cân bằng thương mại kéo dài của Manila đang thử thách mối quan hệ thương mại song phương giữa 2 nước.
Trong bối cảnh lượng gạo dự trữ của Cơ quan Lương thực Quốc gia Philippines đủ để nuôi sống người dân trong hơn 9 ngày, đảo quốc này đã đón 40 chuyến tàu chở “hạt ngọc trời” đến từ 2 cảng của Việt Nam. Tuy nhiên, đất nước nhập khẩu gạo Việt nhiều nhất thế giới cũng đang phải đối mặt một nỗi lo lớn.
Các doanh nghiệp Việt Nam tức tốc hành động trong bối cảnh Philippines chỉ chấp nhận gạo nhập khẩu từ nước ngoài phải cập cảng trước hoặc chậm nhất vào cuối tháng 2 năm nay.
Sự lạc quan đó được hậu thuẫn bởi hoạt động trồng lúa của nông dân nước này trong giai đoạn tháng 10 - tháng 12 năm ngoái với diện tích ước tính từ 400.000 - 500.000 ha.
Sau thời gian áp dụng các biện pháp hạn chế, việc nối lại nhập khẩu gạo của một thị trường trọng điểm đang làm dấy lên nhiều lo ngại về áp lực giá và đầu ra cho nông dân.
Với mức tiêu thụ gạo bình quân hằng tháng ước khoảng 2,591 triệu tấn, riêng lượng tồn kho hiện tại đã có thể đáp ứng gần 5 tháng nhu cầu của người dân Indonesia.
Lệnh cấm nhập khẩu gạo của Indonesia đã kéo giá gạo toàn cầu giảm, nhưng các doanh nghiệp Việt Nam vẫn nhận được tín hiệu tích cực khi cạnh tranh với đối thủ sừng sỏ Thái Lan.
Cú sốc từ thị trường Philippines buộc các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam tăng tốc chuyển sang khai thác thị trường giá trị cao và hướng đi này bắt đầu đem lại kết quả tích cực.
Indonesia và Philippines – hai quốc gia nằm chung khu vực Đông Nam Á với Việt Nam đang có những động thái mới nhằm tự chủ nguồn cung lúa gạo và ngừng nhập khẩu mặt hàng này từ “quốc gia hình chữ S”. Dù vậy, nước ta đã có những sự chuẩn bị chủ động và tích cực để giải quyết vấn đề này.
Hàn Quốc sẽ rút một phần gạo khỏi thị trường để bình ổn giá giữa bối cảnh quốc gia siêu cường châu Á này dành hạn ngạch thuế quan đặc biệt cho loại nông sản này khi nhập khẩu từ Việt Nam.
Việc Indonesia dừng nhập khẩu có thể làm giảm nhu cầu và gây áp lực lên giá gạo xuất khẩu của Việt Nam. Nhưng về dài hạn, tác động không quá lớn vì chúng ta vẫn còn nhiều thị trường tiềm năng khác có thể thay thế "xứ sở vạn đảo".
Philippines hiện vẫn là thị trường nhập khẩu gạo lớn của Việt Nam. Theo đánh giá, nhu cầu của họ sẽ tiếp tục ổn định, việc tạm ngừng nhập khẩu chỉ mang tính ngắn hạn.
Trước thông tin giá lúa giảm sâu do Philippines ngừng nhập khẩu, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, doanh nghiệp khẩn trương vào cuộc, tổ chức thu mua tạm trữ, tìm kiếm thị trường mới, ổn định giá lúa, hỗ trợ kịp thời cho nông dân.
Việt Nam hiện chiếm gần 80% thị phần gạo nhập khẩu của Philippines. Việc Philippines bất ngờ tuyên bố tạm dừng nhập khẩu có thể tạo áp lực lớn lên ngành gạo Việt Nam.
Quốc gia vạn đảo đặt mục tiêu sản xuất 32 triệu tấn gạo trong năm nay, tăng 3% so với năm ngoái. Tuy nhiên, số lượng nông dân giảm sút đe dọa tính bền vững của vị thế nước sản xuất gạo số 1 Đông Nam Á.
Chính phủ nước này cũng sẽ tăng cường giám sát để đảm bảo gạo được phân phối theo chương trình bình ổn giá gạo quốc gia không bị trộn lẫn với các loại gạo chất lượng cao hơn, trong nỗ lực ngăn chặn hành vi gian lận trên thị trường.
Indonesia đang đẩy mạnh việc làm trong sạch thị trường kinh doanh gạo trong nước khi họ sẽ sớm ký thỏa thuận về việc nhập khẩu mặt hàng này từ Việt Nam.
Indonesia sẵn sàng xuất khẩu 2.000 tấn gạo mỗi tháng sang Malaysia khi nguồn gạo này sẽ lấy từ kho dự trữ quốc gia mà không ảnh hưởng đến nguồn cung trong nước.
Chính phủ Nhật Bản - nền kinh tế lớn thứ tư thế giới tuyên bố sẽ không hy sinh ngành nông nghiệp của mình sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phàn nàn về vấn đề gạo của cường quốc Đông Á này.
Indonesia - nền kinh tế số 1 khu vực Đông Nam Á đang tự tin vào khả năng tự cung tự cấp lúa gạo của họ trong năm nay, nhưng Đại sứ Việt Nam tại "xứ sở vạn đảo" đã đưa ra lý do để khẳng định kế hoạch đó không bền vững.
Gạo nhập khẩu từ Việt Nam đã và đang trở thành “cứu cánh” cho Nhật Bản giữa lúc nền kinh tế lớn thứ tư thế giới khốn đốn vì mặt hàng lương thực thiết yếu này.
Chính phủ Indonesia tuyên bố sẵn sàng xuất khẩu gạo sang các quốc gia ASEAN khác, trong đó có Malaysia, nhằm hỗ trợ những nước láng giềng đang gặp khó khăn về nguồn cung lương thực.
