Nvidia và Qualcomm đồng loạt 'đổ bộ', Việt Nam đứng trước vận hội bứt phá chưa từng có trong cuộc đua mới

Việt Nam đặt cược vào AI, bán dẫn và 11 ngành công nghệ chiến lược

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ dựa trên nền tảng tri thức, Việt Nam đã xác định một lộ trình chiến lược đầy tham vọng nhưng cũng vô cùng cấp thiết cho giai đoạn đến năm 2030 và tầm nhìn xa hơn.

Để đạt được mục tiêu bứt phá, nhiều chuyên gia cho rằng, không thể duy trì mãi mô hình phát triển cũ mà phải kiên quyết thay đổi, chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Chia sẻ tại Diễn đàn "Đồng hành cùng Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo" diễn ra sáng nay (13/8), ông Nguyễn Chí Dũng - Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ cho rằng, việc nâng cao năng lực cạnh tranh để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu là điều kiện tiên quyết để Việt Nam có thể vươn mình mạnh mẽ, và đây cũng chính là cam kết mà Chính phủ đang nỗ lực thực hiện đồng hành cùng các đối tác quốc tế.

Một trong những bước đi cụ thể hóa khát vọng đó là sự hình thành và phát triển của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC). Ý tưởng về một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nơi hội tụ các phòng thí nghiệm dùng chung và các trung tâm hỗ trợ công nghệ đã được nhen nhóm và nghiên cứu từ lâu với sự phối hợp của các đơn vị tư vấn hàng đầu. Hiện nay, những ước mơ đó đang dần trở thành hiện thực với những bước tiến rõ rệt trong lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo ông, Việt Nam không chỉ xây dựng chiến lược quốc gia về bán dẫn và AI mà còn triển khai các chương trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, mục tiêu đến năm 2030 sẽ hình thành đội ngũ kỹ sư bán dẫn hùng hậu. Đồng thời, ngân sách nhà nước cũng được huy động để hỗ trợ 20 trường đại học trọng điểm xây dựng các phòng thí nghiệm hiện đại, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Sự tập trung của quốc gia hiện đang dồn vào 11 ngành công nghệ chiến lược, trong đó bán dẫn và công nghệ sinh học đóng vai trò nòng cốt. Đây là sự lựa chọn có tính toán, trùng khớp với xu thế chung của thế giới.

Ông Nguyễn Chí Dũng cho biết, những nỗ lực hiện tại chính là sự hiện thực hóa những điều mà trước đây chúng ta trăn trở nhưng chưa đủ điều kiện thực hiện.

Từ NVIDIA, Qualcomm đến tham vọng hình thành những trung tâm R&D tầm cỡ

Đặc biệt, trong bối cảnh mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Hoa Kỳ được xác lập vào năm 2023 đã mở ra một chương mới, trong đó hợp tác về khoa học công nghệ và bán dẫn được xác định là một trụ cột quan trọng. Sự ký kết này không chỉ mang tính ngoại giao mà còn là cam kết từ phía Hoa Kỳ nhằm hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới giá trị công nghệ cao toàn cầu.

Thực tế triển khai đã mang lại những kết quả đáng khích lệ khi có khoảng 2000 giáo viên và học sinh tại Việt Nam được đào tạo về các lĩnh vực liên quan đến bán dẫn thông qua sự hợp tác với các trường đại học quốc tế. Đặc biệt, sự hiện diện của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới từ Hoa Kỳ như Nvidia, Qualcomm tại Việt Nam là minh chứng cho sức hút và tiềm năng của thị trường này.

Ông Nguyễn Chí Dũng đặc biệt đánh giá cao sự đồng hành của các giám đốc, giáo sư từ các tập đoàn lớn không chỉ vì mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn mà vì tinh thần hỗ trợ Việt Nam phát triển dài hạn thông qua việc đầu tư vào các phòng thí nghiệm dùng chung. Những khoản đầu tư này tuy có thể mang lại lợi nhuận chậm nhưng giá trị lan tỏa và khả năng tạo ra kết nối trong hệ sinh thái là vô cùng to lớn.

Việc lựa chọn đặt các phòng thí nghiệm và trung tâm nghiên cứu tại NIC Hòa Lạc được khẳng định là một quyết định chính xác và mang tính chiến lược. Với cơ chế thể chế riêng biệt, hạ tầng sẵn có và khả năng kết nối nguồn lực cả trong lẫn ngoài nước, NIC đang trở thành nơi hội tụ lý tưởng cho các viện nghiên cứu, trường đại học và các tập đoàn công nghệ phát triển. Không chỉ dừng lại ở hạ tầng vật lý, NIC còn sở hữu một mạng lưới trí thức rộng lớn với hơn 2500 nhà khoa học và chuyên gia Việt Nam hàng đầu tại 10 quốc gia trên thế giới.

Đây là nguồn tài nguyên vô giá, và điều còn thiếu hiện nay theo ông chính là các hạ tầng dùng chung hiện đại để kết nối các nguồn lực này với thực tiễn sản xuất và nghiên cứu tại Việt Nam.

Tuy nhiên, từ những bản ghi nhớ ban đầu, ông Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh yêu cầu phải nhanh chóng triển khai thực hiện hóa các dự án cụ thể, sớm đưa chuyên gia vào vận hành và tổ chức các hoạt động nghiên cứu thực tế.

Các trung tâm này cần được xây dựng theo mô hình "trung tâm mở", cho phép các trường đại học, doanh nghiệp và cả các địa phương có thể kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu và hạ tầng nghiên cứu. Mục tiêu cuối cùng không chỉ dừng lại ở các phòng thí nghiệm mà phải tiến tới hình thành các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tầm cỡ, tương tự như mô hình thành công của Singapore.

Hơn nữa, Việt Nam cũng kỳ vọng các đối tác sẽ sớm dịch chuyển cơ sở sản xuất sang trong nước, tận dụng các điều kiện thuận lợi hiện nay để biến Việt Nam thành trung tâm sản xuất các sản phẩm công nghệ giá trị cao.

Một kiến nghị đáng chú ý của ông Dũng là việc linh hoạt trong mô hình đầu tư. Thay vì chỉ tập trung toàn bộ vào khu vực Hòa Lạc, cần xem xét triển khai các mô hình trung tâm nhỏ hơn tại các khu vực nội đô để tận dụng nguồn lực sẵn có, giúp các viện nghiên cứu và trường đại học tiếp cận nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Hành trình đổi mới sáng tạo của Việt Nam đang đứng trước những cơ hội vàng nhưng cũng không ít thách thức. Ông Dũng nhấn mạnh, với sự đồng hành của các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới, sự nỗ lực của Chính phủ và khát vọng của đội ngũ tri thức trong và ngoài nước chính là chìa khóa để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược.