Ông Đậu Anh Tuấn: Cải cách rất mạnh nhưng doanh nghiệp vẫn phản ánh 900 'điểm nghẽn' nằm ở khâu thực thi
Dù Chính phủ đã ban hành hàng loạt nghị quyết cắt giảm điều kiện kinh doanh, số ngành nghề kinh doanh có điều kiện dự kiến giảm từ 227 xuống còn 142, cộng đồng doanh nghiệp vẫn đang phản ánh khoảng 900 khó khăn, vướng mắc.
Doanh nghiệp vẫn phản ánh gần 900 vướng mắc
Phát biểu tại Hội thảo "Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp", ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI, đánh giá, sau khi sửa đổi Luật Đầu tư, số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện đã giảm từ 227 xuống còn 198. Chính phủ hiện tiếp tục đặt mục tiêu cắt giảm thêm 56 ngành nghề, đưa tổng số xuống còn 142. Chỉ trong thời gian ngắn, đã có 11 nghị quyết liên quan đến cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính được ban hành.
Đáng chú ý, theo ông Tuấn, Chính phủ cũng kiên quyết chấn chỉnh những biểu hiện cải cách mang tính hình thức, như việc gộp cơ học các ngành nghề kinh doanh có điều kiện để giảm số lượng trên giấy tờ.
“Tuy nhiên, khoảng cách giữa chủ trương và thực tế vẫn còn rất lớn. Theo tổng hợp của VCCI, doanh nghiệp hiện vẫn phản ánh khoảng 900 khó khăn, vướng mắc trong quá trình hoạt động”, ông Tuấn cho hay.
Những rào cản không chỉ đến từ việc cắt giảm chưa triệt để mà còn xuất hiện dưới nhiều hình thức mới như khoảng trống pháp lý khi quy định cũ đã bãi bỏ nhưng quy định mới chưa ban hành; sự thiếu thống nhất trong cách hiểu pháp luật giữa các địa phương; hay tình trạng chồng chéo giữa các văn bản quy phạm pháp luật.
Đặc biệt, không ít điều kiện kinh doanh sau khi được bãi bỏ lại được "chuyển hóa" thành các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật với yêu cầu phức tạp hơn, khiến chi phí tuân thủ của doanh nghiệp tiếp tục gia tăng.
Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khâu thực thi
Theo ông Đậu Anh Tuấn, quyết tâm cải cách từ Trung ương đã rất rõ ràng, song quá trình tổ chức thực hiện ở các cấp vẫn chưa theo kịp.
Ông dẫn chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu chỉ tổ chức đối thoại với doanh nghiệp khi các bộ, ngành đã chuẩn bị đầy đủ phương án giải quyết, coi hiệu quả xử lý kiến nghị là thước đo thay vì chỉ dừng ở hình thức.
"Điều quan trọng hiện nay là cải cách phải được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương thì chủ trương mới thực sự đi vào cuộc sống", ông nói.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, đại diện VCCI cho rằng cần tập trung vào hai nhóm giải pháp. Thứ nhất là tiếp tục nâng cao chất lượng thể chế, đổi mới tư duy xây dựng pháp luật.
Theo ông, đơn vị trực tiếp soạn thảo chính sách hiện chủ yếu vẫn là các cục, vụ thuộc cơ quan quản lý nhà nước. Điều này khiến việc đề xuất các giải pháp cắt giảm quyền quản lý hoặc tăng trách nhiệm của chính cơ quan quản lý không dễ được chủ động đưa ra.
Vì vậy, cần nâng cao tính độc lập trong quá trình xây dựng chính sách, bảo đảm các quyết sách được thiết kế trên cơ sở lợi ích chung của nền kinh tế thay vì lợi ích quản lý của từng ngành.
Bên cạnh đó, ông đề nghị tiếp tục cải cách mạnh hoạt động quản lý chuyên ngành, đặc biệt là kiểm tra chuyên ngành trong thông quan, nơi hiện nhiều bộ, ngành cùng tham gia kiểm tra, gây phân tán nguồn lực và làm tăng đáng kể chi phí tuân thủ của doanh nghiệp.
Cần cơ chế xử lý kiến nghị độc lập thay vì "đá bóng" trách nhiệm
Nhóm giải pháp thứ hai được ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh là đổi mới cơ chế thực thi và tiếp nhận phản ánh của doanh nghiệp. Theo ông, thực tế hiện nay nhiều doanh nghiệp không biết phải phản ánh khó khăn tới cơ quan nào hoặc quá trình xử lý kéo dài, thiếu hiệu quả.
Có trường hợp doanh nghiệp gửi kiến nghị lên lãnh đạo địa phương nhưng cuối cùng hồ sơ lại được chuyển về chính sở, ngành hoặc cán bộ đang trực tiếp giải quyết vụ việc xem xét.
"Cách làm này rất khó bảo đảm tính khách quan, đồng thời khiến doanh nghiệp mất thêm thời gian, chi phí và cơ hội phát triển", ông nhận định.
Đại diện VCCI đề xuất xây dựng cơ chế tiếp nhận và xử lý thông tin độc lập, minh bạch, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong việc tiếp nhận, xử lý và phản hồi kiến nghị của doanh nghiệp.
Ông cũng gợi mở việc nhân rộng mô hình "Bác sĩ doanh nghiệp" từng được triển khai tại Bắc Ninh, nơi các chuyên gia trực tiếp lắng nghe, phân tích và đồng hành tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp ngay từ cơ sở.
Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế khuyến khích đội ngũ thực thi công vụ theo hướng khi doanh nghiệp, ngành hàng phát triển thì cán bộ thực thi cũng được đánh giá, ghi nhận xứng đáng.
"Nếu vẫn tồn tại cơ chế mà việc gây khó khăn cho doanh nghiệp không bị xử lý, thậm chí còn tạo lợi ích cho người thực thi thì rất khó xây dựng được môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch", ông cảnh báo.
Kết luận, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ phụ thuộc vào cải cách thể chế mà còn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng tổ chức thực thi. Chỉ khi bộ máy thực thi thực sự đồng hành với doanh nghiệp, các nguồn lực phát triển mới được khơi thông và chuyển hóa thành động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.
