Ông Đậu Anh Tuấn: Nhiều địa phương đã chuyển trạng thái từ ‘giải quyết thủ tục’ sang chủ động tìm nhà đầu tư

Chính sách tăng tốc, nhưng thủ tục vẫn là điểm nghẽn

Ngày 3/10, tại Hà Nội, Diễn đàn Kinh tế mới thường niên 2026 (Vietnam New Economy Forum – VNEF 2026) diễn ra với chủ đề “Chính sách đột phá & Sức bật của địa phương, doanh nghiệp”.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI, nhấn mạnh chất lượng thực thi của bộ máy chính quyền địa phương và doanh nghiệp sẽ đóng vai trò rất quan trọng đối với mục tiêu tăng trưởng trong thời gian tới.

Theo ông Tuấn, khối lượng và tốc độ thay đổi của hệ thống pháp luật Việt Nam thời gian qua rất lớn.

Ông dẫn thống kê cho biết năm 2025 có tới 89 luật được ban hành; năm 2026, theo tinh thần cuộc họp thường kỳ Chính phủ sáng 3/10, con số này có thể tối thiểu khoảng 80 luật.

Đáng chú ý, thời gian để xây dựng một đạo luật cũng được rút ngắn đáng kể. Nếu trước đây quy trình có thể kéo dài khoảng 2 năm thì hiện nay, theo thống kê của VCCI, thời gian bình quân chỉ còn khoảng 126 ngày.

Cùng với đó, một số cơ chế đặc biệt như việc Quốc hội ủy quyền lập pháp cho Chính phủ đã giúp xử lý nhanh nhiều vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

“Tốc độ thay đổi của pháp luật rất nhanh”, ông Tuấn nói.

Tuy nhiên, theo đại diện VCCI, tốc độ ban hành chính sách mới chỉ là một phần của câu chuyện. Điều quyết định chính sách có thực sự tạo ra tăng trưởng hay không nằm ở khâu triển khai.

Khảo sát của VCCI cho thấy mức độ hài lòng của doanh nghiệp đối với việc sử dụng dịch vụ hành chính có sự cải thiện, đặc biệt trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Nhưng ở chiều ngược lại, thủ tục hành chính vẫn là một điểm nghẽn khiến dòng vốn chưa thể vận động nhanh như kỳ vọng.

Ông Tuấn cho biết nhiều nhà đầu tư, doanh nghiệp vẫn sốt ruột khi chính sách đã tương đối thông thoáng nhưng quá trình thực hiện thủ tục tại một số địa phương vẫn chậm.

“Làm sao cho dòng vốn phải chạy nhanh hơn” là vấn đề ông cho rằng cần được đặc biệt chú ý trong giai đoạn hiện nay.

“Chuyển trạng thái” từ chính quyền địa phương

Một thay đổi đáng chú ý mà ông Tuấn quan sát được trong quá trình đi thực tế tại các địa phương là cách chính quyền tiếp cận doanh nghiệp đang thay đổi.

Ông kể về một doanh nghiệp quy mô không lớn nhưng chủ doanh nghiệp đã rất bất ngờ khi nhận được cuộc gọi từ Bí thư, Chủ tịch địa phương để hỏi về ý định đối với một dự án từng dự kiến đầu tư tại địa bàn.

“Điều này chưa bao giờ xảy ra trước đây”, ông Tuấn chia sẻ.

Theo ông, trước đây, thông thường nhà đầu tư phải tìm đến Bí thư, Chủ tịch để hỏi thăm, tìm hiểu và thực hiện các thủ tục liên quan đến dự án. Nhưng hiện nay, ông đã nhìn thấy nhiều địa phương chủ động liên hệ với doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Đây chính là biểu hiện của một “chuyển trạng thái” mà ông Tuấn đánh giá đáng chú ý: từ chỗ chính quyền chủ yếu giải quyết các thủ tục khi doanh nghiệp tìm đến, sang chủ động tìm kiếm, kết nối và thúc đẩy nhà đầu tư.

“Rõ ràng đấy là một cái chúng ta nói chính quyền kiến tạo để thúc đẩy phát triển”, ông Tuấn nói.

Theo ông, sức ép đạt mục tiêu tăng trưởng cao đang khiến các địa phương phải tìm những cách làm mới. Muốn tăng trưởng, nhà đầu tư phải rót vốn vào dự án; dự án phải được triển khai nhanh; thủ tục phải được xử lý gọn gàng.

Vì vậy, giai đoạn hiện nay sẽ cho thấy sự khác biệt giữa các địa phương trong cách tổ chức thực thi.

“Địa phương nào có cách làm tốt, địa phương nào có lãnh đạo quyết liệt, địa phương nào thể hiện qua những thực chất”, theo ông Tuấn, sẽ là những yếu tố đáng chú ý trong cuộc đua tăng trưởng thời gian tới.

Khoảng cách giữa các địa phương vẫn là vấn đề

Ông Tuấn cho rằng mỗi địa phương có điều kiện phát triển khác nhau, do đó dư địa tăng trưởng cũng không giống nhau.

Những địa phương có thế mạnh công nghiệp, dịch vụ hay đô thị có thể có những động lực khác; trong khi các khu vực còn phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp như Đồng bằng sông Cửu Long hoặc một số tỉnh miền núi phía Bắc cũng vẫn có dư địa, nhưng cần thêm nỗ lực để khai thác.

Điểm đáng chú ý, theo ông Tuấn, nằm ở mức độ chủ động và năng động của chính quyền địa phương.

Trong hệ thống chỉ số PCI, ông cho biết nhóm chỉ số liên quan đến chi phí tuân thủ thủ tục hành chính có khoảng cách giữa các tỉnh tương đối nhỏ. Trong khi đó, với những chỉ số khó hơn, chẳng hạn “chính quyền kiến tạo”, điểm bình quân còn thấp và khoảng cách giữa các địa phương còn lớn.

Do đó, nếu các địa phương ở nhóm sau thu hẹp khoảng cách bằng việc chủ động và năng động hơn, nhiều vấn đề về thủ tục và môi trường kinh doanh có thể được cải thiện.

Cải cách hôm nay, 2-3 năm nữa mới thấy rõ

Một điểm ông Tuấn lưu ý là tác động của cải cách thể chế không xuất hiện ngay lập tức trong kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Phân tích của VCCI cho thấy có độ trễ trong sự phát triển của khu vực doanh nghiệp tư nhân và mức độ thuận lợi của môi trường kinh doanh. Theo ông, những cải cách thể chế đang được thực hiện hiện nay có thể cần thêm 2-3 năm để được phản ánh đầy đủ vào thực tiễn.

Điều này có nghĩa, những thay đổi về chính sách dù đang diễn ra nhanh và mạnh vẫn cần thời gian để chuyển hóa thành dự án, vốn đầu tư và hoạt động kinh doanh cụ thể.

Vì vậy, theo ông Tuấn, tăng tốc chính sách phải đi cùng tăng tốc thực thi.

Ông cũng kỳ vọng trong một năm tới sẽ nhìn thấy bước chuyển mạnh mẽ hơn từ các địa phương, đặc biệt trong việc giảm phiền hà, rút ngắn thủ tục và tạo thuận lợi để dòng vốn được đưa nhanh vào nền kinh tế.

“Điều mà doanh nghiệp ấn tượng và doanh nghiệp cảm nhận được đấy là sự chuyển trạng thái và một cái không khí phát triển đang rất mạnh mẽ tại các địa phương”, ông Tuấn nói.

Theo ông, điều quan trọng tiếp theo là biến không khí đó thành những dự án cụ thể, những hoạt động kinh doanh thuận lợi và cuối cùng là kết quả tăng trưởng thực chất.