Phân tích hơn 1,5 triệu bệnh nhân, phát hiện một yếu tố quen thuộc làm tăng nguy cơ mắc 19 loại ung thư

Ung thư là nhóm bệnh xảy ra khi các tế bào trong cơ thể phát triển bất thường, mất khả năng kiểm soát và tiếp tục phân chia không theo quy luật. Những tế bào này có thể xâm lấn các mô xung quanh hoặc lan sang nhiều cơ quan khác thông qua hệ bạch huyết và đường máu. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, ung thư có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến các cơ quan và đe dọa tính mạng.

Theo các chuyên gia y tế, ung thư không hình thành do một nguyên nhân duy nhất mà là kết quả của sự kết hợp giữa nhiều yếu tố như di truyền, tuổi tác, môi trường sống, chế độ ăn uống, lối sống và các bệnh lý nền. Trong số đó, béo phì ngày càng được xem là một yếu tố nguy cơ quan trọng, không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch hay đái tháo đường mà còn liên quan mật thiết đến nhiều loại ung thư.

Mới đây, một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên tạp chí khoa học Nature Metabolism đã phân tích dữ liệu của hơn 1,5 triệu bệnh nhân ung thư. Kết quả cho thấy tình trạng béo phì có mối liên hệ với nguy cơ mắc tới 19 loại ung thư khác nhau.

Ngoài những loại ung thư vốn đã được ghi nhận có liên quan đến cân nặng như ung thư vú, ung thư nội mạc tử cung hay ung thư đại trực tràng, nghiên cứu còn phát hiện mối liên hệ giữa béo phì với nhiều bệnh ung thư khác như ung thư bàng quang, bệnh bạch cầu, u lympho không Hodgkin và u thần kinh đệm.

Các chuyên gia nhận định quy mô rất lớn của nghiên cứu giúp củng cố thêm bằng chứng cho thấy kiểm soát cân nặng là một trong những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc ung thư.

Vì sao béo phì có thể làm tăng nguy cơ ung thư?

Theo các chuyên gia, mô mỡ không chỉ đơn thuần là nơi dự trữ năng lượng mà còn hoạt động như một cơ quan nội tiết, có khả năng tiết ra nhiều chất sinh học tác động đến cơ thể.

Khi lượng mỡ tích tụ quá mức, đặc biệt là mỡ nội tạng, cơ thể sẽ xuất hiện tình trạng viêm mạn tính kéo dài. Đây được xem là một trong những điều kiện thuận lợi khiến tế bào dễ bị tổn thương và phát sinh đột biến.

Bên cạnh đó, béo phì còn làm thay đổi nồng độ nhiều loại hormone, ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa insulin và làm tăng nồng độ các yếu tố tăng trưởng trong máu. Theo thời gian, những thay đổi này có thể tạo môi trường thuận lợi cho tế bào ung thư hình thành và phát triển.

Các chuyên gia cũng cho biết nguy cơ ung thư ở người béo phì không hoàn toàn giống nhau giữa các nhóm đối tượng. Nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa béo phì và một số loại ung thư có sự khác biệt tùy theo giới tính cũng như đặc điểm dân số.

Ở phụ nữ sau mãn kinh, nguy cơ mắc ung thư vú và ung thư buồng trứng có xu hướng tăng cao hơn khi bị béo phì. Trong khi đó, ở nam giới, mối liên hệ giữa béo phì và ung thư đại trực tràng được ghi nhận rõ rệt hơn.

Theo các chuyên gia, sau thời kỳ mãn kinh, mô mỡ trở thành nguồn sản xuất estrogen chủ yếu của cơ thể. Nồng độ hormone này tăng cao có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các loại ung thư nhạy cảm với hormone.

Ngoài yếu tố giới tính, nguy cơ mắc ung thư còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như di truyền, vị trí tích tụ mỡ trong cơ thể, chế độ dinh dưỡng, mức độ vận động, môi trường sống cũng như khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Điều này đồng nghĩa với việc không phải mọi người bị béo phì đều có nguy cơ mắc ung thư giống nhau nhưng việc duy trì cân nặng ở mức hợp lý vẫn đóng vai trò rất quan trọng trong phòng bệnh.

Làm gì để ngăn ngừa ung thư?

Các chuyên gia cho rằng kiểm soát cân nặng là một phần của chiến lược phòng ngừa ung thư, nhưng không phải yếu tố duy nhất.

Để giảm nguy cơ mắc bệnh, mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh, duy trì chế độ ăn cân đối với nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein ít chất béo.

Song song với đó, cần duy trì hoạt động thể chất thường xuyên, hạn chế tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến, đồ ăn nhiều đường và nước ngọt có đường. Việc không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia cũng là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc nhiều loại ung thư.

Ngoài cân nặng, vòng eo cũng là chỉ số đáng quan tâm. Mỡ tích tụ nhiều ở vùng bụng thường liên quan đến các rối loạn chuyển hóa, làm gia tăng phản ứng viêm và có thể thúc đẩy quá trình hình thành tế bào ung thư.

Theo các chuyên gia, ngay cả khi chỉ giảm được một lượng cân nặng vừa phải, kết hợp với việc cải thiện chế độ ăn uống và tăng cường vận động, sức khỏe chuyển hóa của cơ thể cũng có thể được cải thiện đáng kể. Điều này góp phần làm giảm nguy cơ mắc ung thư cũng như nhiều bệnh mạn tính khác trong tương lai.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng phòng ngừa luôn hiệu quả hơn điều trị. Việc duy trì cân nặng hợp lý, hình thành lối sống khoa học và thực hiện khám sức khỏe định kỳ ngay từ khi còn trẻ sẽ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, từ đó giảm khả năng mắc ung thư và nâng cao chất lượng cuộc sống về lâu dài.