Phó tổng giám đốc EVNSPC: Có đơn vị không muốn doanh nghiệp lắp điện mặt trời vì sợ giảm doanh thu

Phát biểu tại hội thảo "Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc", ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), cho rằng dư luận nhiều khi đang hiểu chưa đầy đủ về những khó khăn trong phát triển điện mặt trời mái nhà.

Theo ông Hoan, sau hơn 20 năm cải cách ngành điện, cơ cấu nguồn điện của Việt Nam đã thay đổi đáng kể. Tỷ trọng nguồn điện thuộc EVN hiện chỉ còn khoảng 36-37%, trong khi các doanh nghiệp nhà nước cộng lại cũng chỉ chiếm chưa tới 50% tổng nguồn điện của hệ thống.

Phần còn lại thuộc về các nhà máy điện tư nhân, các nhà máy phát điện độc lập (IPP) cùng hàng trăm nghìn hệ thống điện mặt trời mái nhà đã được phát triển trong nhiều năm qua.

"Đến nay có thể khẳng định EVN không còn chi phối khâu phát điện nữa", ông Hoan nhấn mạnh.

Điểm nghẽn nằm ở các đơn vị bán lẻ điện trong khu công nghiệp

Đáng chú ý, lãnh đạo EVNSPC đề cập tới những rào cản thực tế trong phát triển điện mặt trời mái nhà. Ông cho biết hiện cả nước có hơn 700 đơn vị bán lẻ điện ngoài EVN. Các đơn vị này mua điện theo giá bán buôn rồi bán lại cho khách hàng cuối cùng.

"Tại các khu công nghiệp, các khu dân cư do những đơn vị này quản lý, họ không chịu áp lực cân bằng cung cầu như EVN. Họ chỉ mua điện rồi bán lại và lợi nhuận đã được đảm bảo", ông nói.

Theo ông Hoan, chính điều này tạo ra xung đột lợi ích. "Người ta luôn có xu hướng không muốn người dân và doanh nghiệp trong địa bàn lắp đặt điện mặt trời vì điều đó sẽ làm giảm doanh thu, giảm lợi nhuận của họ", ông thẳng thắn chia sẻ.

Đáng chú ý, khu công nghiệp lại chính là nơi có tiềm năng lớn nhất về phát triển điện mặt trời mái nhà nhờ diện tích mái rộng, nhu cầu điện lớn và khả năng đầu tư cao.

"Đây cũng là khu vực đang vướng nhất", ông Hoan nhận định.

Ông cho rằng cơ chế hiện nay mới dừng ở mức khuyến khích, trong khi cần có những quy định mang tính bắt buộc đối với các đơn vị bán lẻ điện tại khu công nghiệp nhằm bảo đảm quyền tiếp cận và quyền đầu tư điện mặt trời của doanh nghiệp.

"Nếu giải phóng được nguồn lực này thì quy mô phát triển sẽ rất lớn", ông nói.

Kiến nghị đơn giản hóa thủ tục và có chính sách mạnh hơn

Theo lãnh đạo EVNSPC, ngoài các quy định về điện lực, doanh nghiệp đầu tư điện mặt trời hiện còn phải thực hiện nhiều thủ tục liên quan đến xây dựng, phòng cháy chữa cháy và môi trường.

Ông đề xuất cần có cơ chế "một cửa", giao một đầu mối tiếp nhận và xử lý toàn bộ thủ tục hoặc đưa các quy trình lên cổng dịch vụ công trực tuyến để giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Đối với hộ gia đình, ông cho rằng cần những chính sách mạnh hơn thay vì chỉ dừng ở khuyến khích. Ông dẫn kinh nghiệm một số quốc gia khi yêu cầu các công trình xây dựng mới phải tích hợp điện mặt trời trên mái nhà.

"Chúng ta cũng cần nghiên cứu những cơ chế mang tính ràng buộc cao hơn, đồng thời phải đi kèm với các chính sách hỗ trợ vốn để người dân và doanh nghiệp có thể đầu tư", ông đề xuất.

Ông Bùi Quốc Hoan khẳng định ngành điện đang chịu áp lực rất lớn về bảo đảm cung ứng điện trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới tăng trưởng hai con số. Chính vì vậy, EVN và các đơn vị thành viên luôn có động lực tạo điều kiện tối đa cho các nguồn điện mới phát triển.

"Chúng tôi chịu áp lực cân bằng cung cầu và trách nhiệm đảm bảo cung cấp điện nên luôn mong muốn huy động tối đa các nguồn điện", ông nói.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý việc phát triển điện mặt trời mái nhà cần tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành. Việc lắp đặt tự phát, không thông báo cho cơ quan quản lý và ngành điện có thể ảnh hưởng đến công tác dự báo phụ tải, vận hành hệ thống và bảo đảm an ninh năng lượng.

"Thông báo rất đơn giản, không có gì khó khăn. Nhưng nếu không có dữ liệu đầy đủ thì sẽ gây khó cho việc vận hành và tối ưu hệ thống điện", ông nhấn mạnh.