Phơi nắng chữa đau xương khớp, trị được bách bệnh?

Những ngày gần đây, trên mạng xã hội "nổ" ra cuộc tranh luận xoay quanh chủ đề phơi nắng. Trên Facebook, nhóm "Hội những người thích phơi nắng" hiện có hơn 85 nghìn thành viên. Tại đây, nhiều người liên tục đăng tải hình ảnh, chia sẻ về những lợi ích mà họ cho là có được từ thói quen này.

Trong đó, không ít thành viên cho biết thường đón nắng vào sáng sớm, kết hợp với các bài tập kéo giãn cơ. Một số người thích phơi nắng để sở hữu làn da nâu khỏe khoắn. Có người còn chia sẻ việc dành khoảng 1 giờ mỗi ngày để phơi nắng giúp sức khỏe cải thiện, ăn ngon, ngủ ngon hơn và hỗ trợ quá trình điều trị bệnh.

Đáng chú ý, một số thành viên cho biết bản thân mắc ung thư giai đoạn cuối cũng cải thiện sức khỏe nhờ kết hợp phương pháp phơi nắng. Nhiều người cũng kể rằng sau một thời gian duy trì thói quen này, tình trạng đau cổ vai gáy, đau lưng, nhức mỏi xương khớp có dấu hiệu thuyên giảm.

Một số ý kiến còn cho rằng phơi nắng mang lại hiệu quả tích cực đối với người bị thoát vị đĩa đệm, thoái hóa đốt sống cổ và mắc các bệnh lý về phổi. Từ những trải nghiệm được chia sẻ, nhiều người xem đây là một hình thức dưỡng sinh đơn giản, dễ thực hiện và ít tốn kém.

Tuy nhiên, những quan điểm trên cũng nhận về nhiều ý kiến trái chiều. Không ít người cho rằng phơi nắng không có tác dụng chữa bệnh như những chia sẻ trong hội nhóm. Cuộc tranh luận từ đó thu hút sự chú ý, khiến nhiều người tò mò về lợi ích thực sự cũng như những rủi ro có thể gặp phải khi phơi nắng.

Phơi nắng là thói quen khá phổ biến trong đời sống, từ việc ngồi đón nắng buổi sáng đến nằm thư giãn dưới ánh mặt trời. Trên thực tế, ánh nắng có một số lợi ích đối với sức khỏe đã được khoa học ghi nhận. Cụ thể, tia UVB kích thích da tổng hợp vitamin D, dưỡng chất cần thiết cho quá trình chuyển hóa canxi, phospho và duy trì hệ xương khỏe mạnh.

Bên cạnh đó, ánh sáng tự nhiên còn giúp điều hòa đồng hồ sinh học, duy trì chu kỳ thức - ngủ ổn định và góp phần cải thiện tâm trạng. Các hoạt động ngoài trời kết hợp vận động nhẹ nhàng, thư giãn cũng có thể mang lại lợi ích tích cực cho sức khỏe tinh thần.

Trong da liễu, liệu pháp ánh sáng được ứng dụng để điều trị một số bệnh lý như vảy nến, bạch biến và viêm da cơ địa. Nhưng phương pháp quang trị liệu được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ, với bước sóng và liều chiếu được kiểm soát chặt chẽ, đồng thời người bệnh được theo dõi trong quá trình điều trị. Phương pháp này hoàn toàn khác với việc tự ý phơi nắng ngoài trời.

Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh ánh nắng có thể chữa khỏi hoặc phục hồi những tổn thương cấu trúc do các bệnh lý như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa đốt sống cổ. Nguyên nhân là tia UV chỉ tác động đến các lớp ngoài của da, không thể xuyên qua những lớp cơ và xương để tiếp cận các cấu trúc nằm sâu bên trong như đĩa đệm hay tủy sống.

Thoát vị đĩa đệm là tình trạng lớp bao xơ bên ngoài của đĩa đệm cột sống bị rách hoặc suy yếu, khiến phần nhân nhầy mềm bên trong trượt ra ngoài và chèn ép vào các rễ thần kinh hoặc ống sống. Trong khi đó, thoái hóa đốt sống cổ là quá trình lão hóa của sụn và đĩa đệm, thường đi kèm sự hình thành các gai xương. Vì vậy, ánh nắng không thể làm khối thoát vị co lại hay khiến gai xương biến mất.

Ngay cả những kỹ thuật y học tái tạo như tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) hoặc ứng dụng tế bào gốc cũng chủ yếu hướng đến mục tiêu giảm viêm, giảm đau và cải thiện khả năng vận động, chứ chưa thể phục hồi hoàn toàn đĩa đệm đã bị thoái hóa.

Theo các chuyên gia, khi tiếp xúc với tia UV, cơ thể có thể tăng tiết beta-endorphin - chất giảm đau tự nhiên giúp tạo cảm giác dễ chịu. Nhờ đó, người phơi nắng có thể cảm thấy cơn đau dịu đi nhưng tổn thương ở đĩa đệm hay khớp vẫn không thay đổi.

Bên cạnh đó, nhiệt từ ánh nắng có thể tạo hiệu ứng tương tự chườm ấm, giúp mạch máu dưới da giãn nở, cơ bắp thư giãn và giảm co cứng ở vùng cổ, vai, gáy, thắt lưng.

Ngoài ra, thời gian phơi nắng cũng thường đi kèm với việc nằm nghỉ, hạn chế vận động mạnh, tránh cúi gập cổ và hít thở sâu. Những thay đổi này góp phần giảm áp lực lên cột sống, giúp cơ thể thư giãn và tạo cảm giác dễ chịu hơn khi hô hấp.

Như vậy, cảm giác khỏe hơn sau khi phơi nắng chủ yếu đến từ tác động giảm đau, nhiệt và thời gian được nghỉ ngơi. Đây chỉ là sự cải thiện triệu chứng tạm thời, không đồng nghĩa với việc bệnh được chữa khỏi.

Trước trào lưu này, chuyên gia sức khỏe khuyến cáo người dân không nên tùy tiện thực hiện, nhất là vào khoảng giữa trưa. Đây là khoảng thời gian tia UVB có cường độ mạnh do mặt trời ở vị trí cao nên gây nguy cơ tổn thương da nếu tiếp xúc quá lâu.

Khi hấp thụ quá nhiều tia cực tím, da có thể xuất hiện tình trạng đỏ rát, sạm màu, thậm chí phồng rộp. Về lâu dài, những tổn thương tích tụ do tia UV còn đẩy nhanh quá trình lão hóa, gây tăng sắc tố và làm tăng nguy cơ ung thư da.

Ngoài ra, việc nằm phơi nắng trong thời gian dài giữa trời nắng gắt có thể khiến cơ thể mất nước, kiệt sức do nóng. Người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch là những nhóm cần đặc biệt thận trọng trước nguy cơ này.

Một điều đáng lưu ý là cơ thể không sản xuất vitamin D theo tỷ lệ thuận với thời gian phơi nắng. Khi tiếp xúc với tia UV kéo dài, các phản ứng quang hóa tại da có thể chuyển hóa một phần tiền chất và sản phẩm vitamin D thành những hợp chất không còn hoạt tính sinh học. Vì vậy, kéo dài thời gian phơi nắng không đồng nghĩa với việc tạo ra nhiều vitamin D hơn.

Để hạn chế những tác động bất lợi, chuyên gia nhấn mạnh người khỏe mạnh nên ưu tiên tiếp xúc với ánh nắng vào buổi sáng trước 9h hoặc buổi chiều sau 15-16h. Mọi người không nên phơi nắng vào thời điểm nắng gắt. Khả năng tổng hợp vitamin D và mức độ nhạy cảm với tia cực tím còn phụ thuộc vào màu da, độ tuổi, diện tích da tiếp xúc, thời tiết, mùa, vị trí địa lý, chỉ số UV cũng như tình trạng sức khỏe của từng người.

Các chuyên gia cũng lưu ý người dân cần chủ động kiểm tra chỉ số UV để lựa chọn biện pháp bảo vệ phù hợp. Khi chỉ số này từ 3 trở lên, nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng, tìm nơi có bóng râm, mặc quần áo che chắn, đội mũ rộng vành và sử dụng kem chống nắng phổ rộng có chỉ số SPF từ 30 trở lên.