Huy động 25.000 người xây dựng đập thủy điện có sức chứa gấp 8 lần thủy điện Hòa Bình, vốn đầu tư 128.000 tỷ đồng

Đập thủy điện Đại Phục Hưng (Grand Ethiopian Renaissance Dam - GERD) được xây dựng trên sông Blue Nile, thuộc vùng Benishangul-Gumuz của Ethiopia. Đây là công trình thủy điện có quy mô lớn nhất châu Phi, được kỳ vọng tạo động lực phát triển kinh tế và công nghiệp cho quốc gia Đông Phi này.

Dự án do Tập đoàn Điện lực Ethiopia (EEP) làm chủ đầu tư, trong khi Webuild Group, tiền thân là Salini Impregilo, phụ trách các hạng mục xây dựng chủ chốt. Công trình được triển khai nhằm nâng cao năng lực sản xuất điện, đáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước và từng bước giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài.

Được khởi công năm 2011, dự án trải qua hơn 14 năm xây dựng trước khi chính thức khánh thành vào ngày 9/9/2025. Tuy nhiên, hoạt động phát điện đã bắt đầu từ tháng 2/2022, khi tổ máy đầu tiên được đưa vào vận hành.

Về quy mô, đập thủy điện được thiết kế theo dạng đập trọng lực bê tông đầm lăn, cao khoảng 170 m và kéo dài 1,8 km. Bên cạnh đó là hệ thống đập phụ có chiều dài khoảng 5 km.

Hồ chứa phía thượng lưu có khả năng tích trữ khoảng 74 tỷ m3 nước, tương đương lớn gấp gần 8 lần so với hồ chứa của Đập thủy điện Hòa Bình (khoảng 9,45 tỷ m3).

Công trình có hai nhà máy điện bố trí ở hai bên bờ sông, sử dụng tổng cộng 13 tuabin Francis. Tổng công suất lắp đặt đạt khoảng 5.150 MW, với sản lượng điện kỳ vọng vào khoảng 15,7 tỷ kWh mỗi năm trong điều kiện thủy văn thông thường.

Quá trình thi công đòi hỏi nguồn lực nhân sự và hậu cần rất lớn. Theo Webuild, có thời điểm công trường huy động tới 10.000 lao động trực tiếp. Tính trong toàn bộ quá trình triển khai, khoảng 25.000 người đã tham gia xây dựng công trình.

Để bảo đảm hoạt động thi công tại khu vực có điều kiện hạ tầng hạn chế, đơn vị xây dựng phải phát triển một hệ thống phục vụ riêng, từ đường giao thông nội bộ, nhà ở công nhân, cầu vượt sông đến sân bay quy mô nhỏ và các cơ sở chăm sóc y tế.

Một trong những bài toán kỹ thuật phức tạp nhất là kiểm soát dòng nước sông Blue Nile, nơi lưu lượng thay đổi đáng kể giữa mùa mưa và mùa khô. Các đơn vị thi công phải sử dụng hệ thống đường hầm chuyển dòng, đập tạm và công trình điều tiết lũ nhằm duy trì điều kiện làm việc an toàn trong suốt quá trình xây dựng.

Điểm đặc biệt của GERD nằm ở phương án huy động vốn. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các khoản vay quốc tế, Ethiopia lựa chọn sử dụng nguồn lực trong nước thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ và huy động sự đóng góp của người dân.

Với tổng mức đầu tư ước tính khoảng 5 tỷ USD, tương đương 128.000 tỷ đồng, dự án trở thành một trong những chương trình phát triển hạ tầng quy mô lớn nhất từng được Ethiopia thực hiện bằng nguồn lực tài chính nội địa.

Sự xuất hiện của GERD được kỳ vọng làm thay đổi đáng kể năng lực cung ứng điện tại Ethiopia, nơi tình trạng thiếu điện và gián đoạn cấp điện từng ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất cũng như đời sống người dân.

Khi vận hành ổn định, nhà máy có thể góp phần đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng, hỗ trợ mở rộng mạng lưới truyền tải và cung cấp nguồn năng lượng phục vụ các ngành công nghiệp.

Không chỉ hướng đến thị trường nội địa, Ethiopia còn đặt mục tiêu mở rộng xuất khẩu điện sang các nước láng giềng, trong đó có Sudan, Kenya, Djibouti và Tanzania. Hoạt động này được kỳ vọng mang lại nguồn thu ngoại tệ, đồng thời thúc đẩy liên kết năng lượng giữa các quốc gia Đông Phi.