Lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam xây dựng cầu dây văng 2 tầng kết hợp cả đường bộ và đường sắt: Vốn hơn 27.000 tỷ, tọa lạc tại thành phố duy nhất miền Tây

Một công trình giao thông quy mô lớn, kết hợp hai phương thức vận tải trên cùng kết cấu cầu, đang được chuẩn bị đầu tư tại Đồng bằng sông Cửu Long. Không chỉ bổ sung tuyến vượt sông Hậu, cầu Cần Thơ 2 còn được định hướng trở thành điểm kết nối giữa hệ thống cao tốc Bắc - Nam phía Đông và tuyến đường sắt TP. HCM - Cần Thơ theo quy hoạch.

Theo Quyết định số 1872/QĐ-BXD vừa được Bộ Xây dựng ban hành, chủ trương đầu tư dự án cầu Cần Thơ 2 và đường dẫn hai đầu cầu đã được phê duyệt với sơ bộ tổng mức đầu tư 27.050,18 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách Trung ương.

Điểm khác biệt đáng chú ý của dự án nằm ở phương án thiết kế cầu dây văng hai tầng. Thay vì xây dựng các công trình vượt sông riêng biệt cho đường bộ và đường sắt, cầu chính được nghiên cứu sử dụng chung một hệ kết cấu, trong đó tầng trên phục vụ phương tiện đường bộ cao tốc, tầng dưới dành cho vận tải đường sắt. Đây cũng là công trình cầu dây văng 2 tầng kết hợp cả đường bộ và đường sắt đầu tiên được triển khai tại Việt Nam.

Theo phương án được phê duyệt ở bước chủ trương đầu tư, phần cầu chính sử dụng kết cấu dây văng với dầm chủ dạng giàn thép, gồm ba nhịp có chiều dài lần lượt 210m, 450m và 210m. Tổng chiều dài cầu chính dự kiến khoảng 870m.

Ở tầng trên, cầu được bố trí 6 làn xe, mỗi làn rộng 3,75m, đáp ứng tốc độ thiết kế 100km/h. Bề rộng giữa hai mép lan can đạt 27,25m, trong khi tổng bề rộng mặt cắt ngang cầu chính khoảng 30,5m. Khác với các đoạn tuyến và cầu dẫn, phần cầu dây văng chính không bố trí làn dừng khẩn cấp.

Tầng dưới được thiết kế dành cho đường sắt đôi khổ tiêu chuẩn 1.435mm. Tốc độ thiết kế đối với tàu khách đạt 160 km/h và tàu hàng 120km/h, phù hợp với định hướng phát triển tuyến đường sắt kết nối TP. HCM với Cần Thơ.

Ngoài yêu cầu về giao thông đường bộ và đường sắt, công trình còn phải bảo đảm hoạt động vận tải thủy trên sông Hậu. Theo thiết kế sơ bộ, cầu có tổng bề rộng các khoang thông thuyền 300m, gồm luồng chính rộng 110m, cao 40m và hai luồng bên, mỗi luồng rộng 95m, cao 31m.

Về vị trí, cầu Cần Thơ 2 dự kiến vượt sông Hậu tại khu vực cách cầu Cần Thơ hiện hữu khoảng 4,5km về phía hạ lưu. Toàn bộ dự án, bao gồm cầu chính và hệ thống đường dẫn, có chiều dài khoảng 17,6km, triển khai trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long và TP. Cần Thơ.

Tuyến bắt đầu tại khu vực nút giao Chà Và, kết nối với cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ, sau đó đi qua xã Đông Bình, vượt quốc lộ 1, quốc lộ 54, kênh Chà Và và sông Phù Ly trước khi nhập vào hành lang quy hoạch tuyến đường sắt TP. HCM - Cần Thơ để vượt sông Hậu.

Sau khi sang địa phận TP. Cần Thơ, tuyến tiếp tục đi trên cao qua phường Hưng Phú, theo hướng quy hoạch trục đường 1A, vượt khu vực Khu công nghiệp Hưng Phú và đô thị Nam Cần Thơ. Từ đây, phần đường bộ tách khỏi hướng tuyến đường sắt để kết nối với nút giao IC2, liên thông với cao tốc Cần Thơ - Hậu Giang và hướng về Cà Mau.

Đối với các đoạn đường dẫn và cầu trên tuyến, dự án được đầu tư theo quy mô 6 làn xe, kết hợp hai làn dừng khẩn cấp, tốc độ thiết kế 100km/h. Riêng cầu dẫn có mặt cắt ngang rộng 32,25m, sử dụng kết cấu dầm Super T và giàn thép, kết hợp hệ thống mố, trụ bê tông cốt thép và móng cọc khoan nhồi.

Một nội dung đáng chú ý khác là phương án phân chia phạm vi đầu tư giữa dự án cầu Cần Thơ 2 và tuyến đường sắt TP. HCM - Cần Thơ. Cách tổ chức này nhằm bảo đảm khả năng sử dụng chung hạ tầng nhưng vẫn xác định rõ phần việc của từng dự án.

Cụ thể, đối với cầu dây văng chính, dự án cầu Cần Thơ 2 sẽ đầu tư toàn bộ kết cấu chịu lực và các hạng mục liên quan đến hết lớp đá ba lát. Phần đường ray, tà vẹt và các hạng mục thuộc kết cấu tầng trên đường sắt sẽ được thực hiện trong dự án tuyến đường sắt TP. HCM - Cần Thơ.

Tại những đoạn cầu dẫn sử dụng chung, dự án cầu Cần Thơ 2 đảm nhận phần kết cấu dưới, kết cấu trên phục vụ đường bộ và hoàn thiện các hạng mục cao tốc. Trong khi đó, phần dầm cầu dẫn tầng dưới dành cho đường sắt cùng hệ thống đường ray và các công trình liên quan sẽ thuộc phạm vi đầu tư của dự án đường sắt.

Như vậy, việc xây dựng cầu Cần Thơ 2 không đồng nghĩa toàn bộ tuyến đường sắt TP. HCM - Cần Thơ sẽ được triển khai hoặc đưa vào khai thác cùng thời điểm. Các hạng mục đường sắt còn phụ thuộc vào tiến độ và quyết định đầu tư của dự án đường sắt riêng biệt. Về nguồn lực thực hiện, sơ bộ tổng mức đầu tư hơn 27.050 tỷ đồng được phân bổ theo hai giai đoạn. Trong đó, khoảng 21.644 tỷ đồng dự kiến bố trí từ kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030, còn 5.406,18 tỷ đồng được chuyển tiếp sang giai đoạn 2031–2035.

Để thuận lợi trong quá trình triển khai, dự án được chia thành ba dự án thành phần. Phần bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Vĩnh Long có kinh phí dự kiến 2.266,67 tỷ đồng, do UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức thực hiện. Tại TP. Cần Thơ, công tác này được bố trí khoảng 824,15 tỷ đồng và giao chính quyền thành phố triển khai.

Riêng dự án thành phần xây dựng cầu Cần Thơ 2 và đường dẫn hai đầu cầu có sơ bộ tổng mức đầu tư 23.959,36 tỷ đồng, chiếm khoảng 88,6% tổng vốn toàn dự án, do Bộ Xây dựng tổ chức thực hiện.

Theo tiến độ dự kiến, công trình sẽ khởi công vào năm 2027 và hoàn thành sau khoảng 5 năm triển khai. Bên cạnh các hạng mục cầu, đường, dự án còn được định hướng trang bị hệ thống quản lý giao thông thông minh (ITS), thu phí điện tử không dừng (ETC) tại các nút giao ra vào và hệ thống kiểm soát tải trọng phương tiện, phục vụ quản lý, vận hành tuyến cao tốc.

Để chuẩn bị các bước tiếp theo, Bộ Xây dựng giao Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận làm chủ đầu tư trong giai đoạn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, đồng thời tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc công trình theo hình thức rộng rãi.

Đơn vị này cũng có trách nhiệm phối hợp với các địa phương xác định phạm vi giải phóng mặt bằng, hoàn thiện phương án kỹ thuật và cập nhật tiến độ chuẩn bị đầu tư tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ. Trường hợp có thay đổi ảnh hưởng đến phương án kết hợp đường bộ và đường sắt, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận phải kịp thời báo cáo Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh chủ trương đầu tư nếu cần thiết.

Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, việc hình thành thêm một tuyến vượt sông Hậu có ý nghĩa quan trọng trong hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng. Khi đưa vào khai thác, cầu Cần Thơ 2 sẽ góp phần tăng khả năng kết nối giữa các đoạn cao tốc hiện hữu, tạo thêm lựa chọn lưu thông cho phương tiện vận tải và nâng cao hiệu quả khai thác tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Xa hơn, phương án kết hợp đường bộ và đường sắt trên cùng một công trình còn tạo cơ sở hạ tầng cho việc phát triển vận tải đường sắt đến trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong tương lai. Đây được kỳ vọng là bước chuẩn bị quan trọng nhằm đa dạng hóa phương thức vận tải, giảm áp lực cho hệ thống đường bộ và tăng cường kết nối giữa TP. HCM với các địa phương miền Tây.

Với quy mô đầu tư hơn 27.000 tỷ đồng, cầu Cần Thơ 2 không chỉ là dự án xây dựng thêm một cây cầu vượt sông Hậu, mà còn được định hướng trở thành công trình giao thông tích hợp, phục vụ đồng thời nhu cầu phát triển đường bộ cao tốc và đường sắt, tạo nền tảng cho việc hoàn thiện hạ tầng vận tải của vùng trong dài hạn.