Sau đề xuất của Vingroup, phương án di dời ga Hà Nội về Ngọc Hồi có thêm bước tiến mới

Đề xuất giao Hà Nội đầu tư hai dự án đường sắt hơn 37.000 tỷ đồng, tạo tiền đề di dời ga Hà Nội

Bộ Xây dựng vừa báo cáo Thủ tướng Chính phủ, đề xuất giao UBND TP Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư hai dự án đường sắt quốc gia khu vực phía Nam Thủ đô, gồm dự án đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn và dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi kết hợp xây dựng mới ga Thường Tín cùng Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia.

Theo đề xuất, nguồn vốn thực hiện các dự án sẽ được bố trí từ ngân sách trung ương theo kế hoạch đầu tư công trung hạn, triển khai theo quy định của Luật Đầu tư công, Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội và các quy định pháp luật có liên quan. Tổng mức đầu tư sơ bộ của hai dự án lên tới hơn 37.000 tỷ đồng.

Đối với dự án đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn, tuyến có điểm đầu tại Tổ hợp ga Ngọc Hồi và điểm cuối tại ga Kim Sơn, đi qua địa phận TP Hà Nội, tỉnh Hưng Yên và tỉnh Bắc Ninh. Tuyến chính dài khoảng 31,3 km, cùng với khoảng 10,3 km tuyến nhánh.

Trong giai đoạn I, dự án được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi gồm một tuyến đường sắt khổ 1.435 mm và một tuyến đường sắt khổ 1.000 mm, với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 25.675 tỷ đồng. Hiện Ban Quản lý dự án Đường sắt đã hoàn thành báo cáo đầu kỳ và đang hoàn thiện báo cáo giữa kỳ của Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi. Dự kiến chủ trương đầu tư sẽ được trình cấp có thẩm quyền xem xét trong năm 2026, khởi công vào năm 2028 và hoàn thành vào năm 2032.

Trong khi đó, dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi có chiều dài khoảng 26,5 km, được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đơn khổ 1.000 mm. Dự án kết hợp xây dựng mới ga Thường Tín và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia.

Công trình gồm hai ga mới là ga Thường Tín và ga Phú Xuyên; một xí nghiệp toa xe hàng; một xí nghiệp đầu máy; cùng Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia được di dời từ ga Hà Nội về ga Thường Tín mới. Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án khoảng 11.523 tỷ đồng.

Theo Bộ Xây dựng, việc triển khai hai dự án này là điều kiện quan trọng để tổ chức lại mạng lưới đường sắt quốc gia khu vực phía Nam Hà Nội, đồng thời tạo tiền đề di dời chức năng ga đầu mối quốc gia từ ga Hà Nội về Tổ hợp ga Ngọc Hồi.

Để bảo đảm hoạt động vận tải đường sắt quốc gia không bị gián đoạn trong quá trình triển khai, Bộ Xây dựng đề xuất giao UBND TP Hà Nội chủ trì phối hợp với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và các đơn vị liên quan xây dựng phương án tổ chức vận tải phù hợp, bảo đảm không làm đứt gãy chuỗi vận tải đường sắt quốc gia, không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp cũng như đời sống, việc làm của người lao động.

Hà Nội cũng sẽ phối hợp với các bộ, ngành và địa phương liên quan xác định hướng tuyến, vị trí ga, nhu cầu sử dụng đất, đánh giá hiệu quả đầu tư, bảo đảm sự đồng bộ với các quy hoạch có liên quan, đồng thời xây dựng kế hoạch triển khai dự án bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Bộ Xây dựng đề xuất giao Bộ Tài chính điều chuyển nguồn vốn ngân sách trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn của Bộ Xây dựng để bố trí cho UBND TP Hà Nội và các cơ quan liên quan triển khai các dự án theo yêu cầu tiến độ.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đề xuất chỉ bàn giao đoạn tuyến đường sắt hiện hữu Ngọc Hồi - Yên Viên cho TP Hà Nội sau khi hoàn thành đầu tư hai dự án nêu trên. Theo cơ quan này, đây là điều kiện tiên quyết nhằm bảo đảm hoạt động vận tải đường sắt quốc gia không bị gián đoạn và không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.

Các dự án đường sắt được thúc đẩy để mở đường cho loạt dự án tại khu vực Ngọc Hồi

Bộ Xây dựng đánh giá việc sớm triển khai các dự án đường sắt quốc gia khu vực phía Nam Hà Nội không chỉ phục vụ yêu cầu phát triển mạng lưới đường sắt quốc gia mà còn gắn trực tiếp với tiến độ thực hiện hàng loạt công trình trọng điểm của Thủ đô.

Hiện Hà Nội đang quyết tâm triển khai tuyến đường sắt đô thị số 1 đoạn Ngọc Hồi - Yên Viên và tuyến đường sắt đô thị số 6 đoạn Ngọc Hồi - Nội Bài theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Chính phủ.

Tuy nhiên, cả hai tuyến metro này đều sử dụng chung hành lang với các tuyến đường sắt quốc gia hiện hữu, gồm đoạn Ngọc Hồi - Yên Viên thuộc tuyến đường sắt Bắc - Nam, tuyến Hà Nội - Lạng Sơn và tuyến Bắc Hồng - Văn Điển.

Bên cạnh đó, việc chậm triển khai các công trình đường sắt quốc gia thay thế cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ một số dự án trọng điểm mà Hà Nội đang triển khai, trong đó có Dự án Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội quy mô 9.171 ha khởi công từ tháng 12/2025 và Dự án Trục không gian Quốc lộ 1A quy mô 16 làn xe khởi công từ ngày 19/5/2026, dự kiến hoàn thành năm 2027.

Theo Bộ Xây dựng, việc sớm đầu tư tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn; cải dịch tuyến đường sắt Bắc - Nam hiện hữu đoạn ga Phú Xuyên - ga Ngọc Hồi; xây dựng mới ga Thường Tín và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia là yêu cầu cấp thiết.

Cơ quan này tính toán rằng việc hoàn thành các công trình trong giai đoạn 2027 - 2028 sẽ tạo điều kiện để Hà Nội triển khai đồng bộ Dự án Trục không gian Quốc lộ 1A, Dự án Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, đồng thời chuẩn bị mặt bằng và hạ tầng cần thiết để khởi công các tuyến đường sắt đô thị số 1 và số 6. Nếu hoàn thành đúng tiến độ, các dự án cũng sẽ góp phần tháo gỡ nút thắt hạ tầng đường sắt khu vực phía Nam Hà Nội, tạo điều kiện phát triển đồng bộ mạng lưới đường sắt và tái thiết đô thị.

Liên quan đến định hướng phát triển hạ tầng đường sắt khu vực Ngọc Hồi, cuối tháng 5 vừa qua, Tập đoàn Vingroup đã có văn bản gửi Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng và Chủ tịch UBND TP Hà Nội đề xuất việc di dời đoạn đường sắt quốc gia ga Hà Nội - Ngọc Hồi, phục vụ triển khai dự án Trục không gian quốc lộ 1A gắn với chỉnh trang và tái thiết đô thị.

Doanh nghiệp cho biết dự án mở rộng quốc lộ 1A đã được khởi công từ ngày 19/5. Để bảo đảm mục tiêu hoàn thành đúng tiến độ, việc thu hồi mặt bằng, đặc biệt là khu vực tuyến đường sắt hiện hữu từ ga Hà Nội đến Ngọc Hồi, cần được hoàn tất trong năm 2026.

Doanh nghiệp của tỷ phú Phạm Nhật Vượng cũng đề xuất cơ quan chức năng chấp thuận cho nghiên cứu, thực hiện đầu tư xây dựng các dự án khác theo phương thức đối tác công tư (PPP): dự án đầu tư xây dựng ga hàng hóa và hành khách tạm tại Ngọc Hồi để phục vụ việc di dời ga Hà Nội; cải dịch tuyến đường sắt khổ 1.000 mm đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên theo hành lang đi chung với đường sắt tốc độ cao, bàn giao mặt bằng tuyến đường sắt Bắc Nam hiện hữu để phục vụ dự án mở rộng quốc lộ 1.

Doanh nghiệp này cũng đề xuất đầu tư tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn với hai khổ đường 1.435 mm và 1.000 mm nhằm thay thế tuyến Ngọc Hồi - Yên Viên hiện nay.

Trước đó, ngày 19/5, liên danh gồm Vingroup và ba doanh nghiệp khác đã đề xuất đầu tư dự án Trục không gian Quốc lộ 1 gắn với chỉnh trang, tái thiết đô thị theo hình thức PPP, hợp đồng BT. Dự án có chiều dài 36,3 km, mặt cắt ngang tối đa 90 m, tổng mức đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng và dự kiến hoàn thành vào năm 2027.