Trước nguy cơ bị Mỹ áp thuế, đại diện 320 doanh nghiệp gửi văn bản kiến nghị lên Bộ Công Thương

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa có văn bản gửi Cục Phòng vệ thương mại (Cục PVTM - Bộ Công Thương), góp ý đối với Báo cáo sơ bộ điều tra theo Mục 301 của Hoa Kỳ liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức.

Động thái này được thực hiện sau khi Cục PVTM có Công văn số 627 ngày 5/6/2026 lấy ý kiến các bên liên quan về nội dung báo cáo điều tra của phía Mỹ khi Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đang đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam.

Tuy nhiên, một số nhóm sản phẩm vẫn có thể được xem xét miễn trừ nếu đáp ứng các điều kiện như Hoa Kỳ không sản xuất đủ để đáp ứng nhu cầu, không có nguồn cung thay thế phù hợp, việc áp thuế có nguy cơ gây gián đoạn chuỗi cung ứng hoặc không đóng góp đáng kể vào mục tiêu loại bỏ lao động cưỡng bức.

Trên cơ sở đó, VASEP đề nghị Cục PVTM tổng hợp và đưa vào hồ sơ làm việc với phía Hoa Kỳ các lập luận liên quan đến những mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như tôm, cá tra, cá ngừ, mực - bạch tuộc, cua ghẹ, nhuyễn thể và nhiều loại hải sản khác.

Thủy sản Việt Nam là nguồn cung bổ sung cho thị trường Hoa Kỳ

Theo VASEP, thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ chủ yếu là các sản phẩm phục vụ tiêu dùng trực tiếp hoặc chế biến sâu, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của các nhà nhập khẩu, nhà phân phối, hệ thống bán lẻ, nhà hàng và ngành dịch vụ thực phẩm tại quốc gia này.

Hoa Kỳ hiện là một trong những thị trường xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch dao động từ 1,8 - 2,1 tỷ USD mỗi năm. VASEP cho rằng nhiều mặt hàng thủy sản của Việt Nam có sự khác biệt đáng kể về chủng loại, đặc điểm sinh học, phương thức nuôi trồng hoặc khai thác, quy cách chế biến cũng như phân khúc tiêu dùng so với các sản phẩm thủy sản nội địa của Hoa Kỳ.

Vì vậy, các mặt hàng này không nên được xem là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm trong nước của Hoa Kỳ mà đóng vai trò nguồn cung bổ sung, góp phần đa dạng hóa và ổn định nguồn thực phẩm cho thị trường này.

Đề nghị miễn áp thuế đối với các mặt hàng thủy sản chủ lực

Từ các phân tích trên, VASEP kiến nghị phía Hoa Kỳ không áp dụng thuế bổ sung theo Mục 301 đối với các nhóm thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, đặc biệt là tôm, cá tra, cá ngừ, mực - bạch tuộc, cua ghẹ, nhuyễn thể và các sản phẩm thủy sản chế biến.

Hiệp hội cũng đề xuất đưa các mặt hàng thủy sản Việt Nam vào diện được xem xét miễn trừ. Theo VASEP, đây là nhóm thực phẩm thiết yếu mà Hoa Kỳ đang phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu, trong khi sản lượng nội địa chưa đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng.

Nếu bị áp thêm thuế, chi phí có thể gia tăng đối với toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nhà nhập khẩu, nhà phân phối, hệ thống bán lẻ cho đến ngành dịch vụ thực phẩm và người tiêu dùng Hoa Kỳ.

Đối với cách tiếp cận chính sách, VASEP cho rằng USTR không nên áp dụng biện pháp thuế theo cách tiếp cận đại trà đối với toàn bộ hàng hóa Việt Nam. Thay vào đó, việc đánh giá cần dựa trên đặc thù từng ngành hàng, mức độ rủi ro thực tế cũng như các bằng chứng cụ thể liên quan đến từng doanh nghiệp và từng chuỗi cung ứng.

VASEP cũng đề nghị phía Hoa Kỳ xem xét đầy đủ những nỗ lực của ngành thủy sản Việt Nam trong việc tuân thủ các tiêu chuẩn về lao động, trách nhiệm xã hội, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và quản lý chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, hiệp hội cũng kiến nghị hai bên tiếp tục thúc đẩy đối thoại kỹ thuật thay vì áp dụng các biện pháp thuế quan bổ sung. Trong trường hợp Hoa Kỳ vẫn xem xét áp thuế, VASEP đề xuất xây dựng cơ chế miễn trừ đối với các nhóm thủy sản chủ lực mà Hoa Kỳ đang phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu.