Từ 70-75% xuống còn 50% giá cước: Thu nhập của tài xế Grab giảm bao nhiêu?

Sáng 12/9, anh Tuyền, một tài xế Grab ở Tây Mỗ, Hà Nội, nhận cuốc xe đầu tiên lúc 8h, muộn gần 2 giờ so với lịch chạy thông thường. Trước đó, anh từng tính nghỉ để hưởng ứng lời kêu gọi tài xế “tắt app”, nhưng cuối cùng vẫn quyết định chạy vì cho rằng cuốc xe đầu tiên có mức thu nhập khá.

Cuốc xe chỉ dài khoảng 2 km nhưng do rơi vào giờ cao điểm, lượng tài xế trên đường ít nên giá khách trả lên tới 44.000 đồng. Sau khi nền tảng phân bổ doanh thu, anh Tuyền nhận về 28.000 đồng, tương đương khoảng 64% tổng cước.

Tuy nhiên, theo anh và nhiều tài xế khác, mức thực nhận phổ biến trong thời gian gần đây chỉ khoảng 50-60%.

Khảo sát dữ liệu từ phần mềm tài xế trên 26 cuốc GrabBike và GrabCar trong các ngày 10-12/9, với quãng đường từ 2 đến 18,5 km, cho thấy tỷ lệ tiền tài xế thực nhận dao động khá rộng. Với xe hai bánh, tỷ lệ này khoảng 50-75%, trong khi tài xế xe bốn bánh nhận khoảng 55-75% tổng cước khách thanh toán.

Đáng chú ý, khoảng một nửa số cuốc GrabBike được khảo sát có tỷ lệ thực nhận chỉ 50-60%, chủ yếu là các chuyến ngắn từ 2-4 km. Tính bình quân, tài xế xe hai bánh nhận khoảng 62% giá cước, còn xe bốn bánh là gần 66%.

Grab chưa đưa ra bình luận về tỷ lệ thực nhận 50-75% được tính toán từ dữ liệu do các tài xế cung cấp.

Phí “linh hoạt” khiến thu nhập tài xế khó cố định

Sự thay đổi về tỷ lệ tiền tài xế nhận được gắn với việc Grab không còn áp dụng một mức khấu trừ cố định như trước. Từ năm 2024, nền tảng chuyển sang cơ chế “phí sử dụng ứng dụng linh động”.

Theo giải thích của Grab, mức phí này có thể thay đổi theo từng chuyến, từng thời điểm và một số yếu tố vận hành. Vì vậy, tỷ lệ tiền tài xế nhận được trên tổng số tiền khách trả có thể cao hoặc thấp tùy từng cuốc.

Tuy nhiên, nhiều tài xế GrabBike và GrabCar cho biết thu nhập thực nhận trên phần lớn cuốc xe hiện thấp hơn so với trước đây.

Một yếu tố khác là phí nền tảng được điều chỉnh tăng. Khoảng hai tháng trước, Grab tăng phí nền tảng thêm 1.000 đồng đối với xe hai bánh và 1.000-5.000 đồng đối với xe bốn bánh. Mức tăng không quá lớn nhưng ảnh hưởng đáng kể đến tỷ trọng thu nhập của tài xế, nhất là với các cuốc ngắn do khoản phí này được loại khỏi công thức khi tính phí sử dụng ứng dụng.

Trong ba năm qua, phí nền tảng đối với các cuốc GrabCar cũng liên tục tăng, từ khoảng 4.000 đồng lên 5.000-19.000 đồng. Như vậy, mức phí tối đa đã tăng gần 5 lần.

Về nguyên tắc, phí nền tảng được tính trên khoản tiền khách hàng chi trả. Tuy nhiên, ông Sana Ur Rehman, chuyên viên phân tích thị trường cấp cao tại EBC Financial Group, cho rằng Grab đang chịu sức ép cạnh tranh lớn từ các đối thủ, đặc biệt là Green SM, nên không dễ tăng giá cước với khách hàng.

Theo ông, trong bối cảnh đó, việc nền tảng điều chỉnh tỷ lệ phân chia doanh thu có thể đã tác động trực tiếp đến phần thu nhập mà tài xế nhận được.

Cơ cấu giá của mỗi cuốc xe cũng trở nên phức tạp hơn bởi nhiều khoản phí và phụ phí như phụ phí thời tiết xấu, phí chờ quá 5 phút, phí bảo hiểm và trung hòa carbon mang tính tự nguyện, phí thêm điểm dừng hoặc thay đổi điểm đến.

Nhiều tài xế cho biết họ không phải lúc nào cũng xác định được khoản phụ phí nào được phân bổ cho mình và khoản nào được nền tảng giữ lại.

Tài xế khó đoán thu nhập, mong giảm chiết khấu

Điều khiến nhiều tài xế lo ngại không chỉ là tỷ lệ thực nhận giảm mà còn nằm ở việc họ khó dự đoán mình sẽ nhận được bao nhiêu tiền sau mỗi cuốc.

Anh Duy Nam, một tài xế Grab ở phường Hoàng Liệt, Hà Nội, cho biết với những cuốc xe ngắn, phần tiền anh nhận được đôi khi chỉ còn khoảng một nửa giá khách trả.

Chẳng hạn, một cuốc GrabBike trong khu vực phố cổ có giá 18.000 đồng, anh chỉ nhận về 9.630 đồng, tương đương khoảng 53,5%. Một cuốc khác dài 2,5 km ở khu vực vùng ven có giá khách trả 21.000 đồng nhưng phần tài xế nhận được là 12.000 đồng.

Ở chiều ngược lại, những cuốc xe mà ít tài xế muốn nhận đôi khi lại có tỷ lệ thực nhận cao hơn do giá cước được điều chỉnh.

Anh Tuyền dẫn chứng một cuốc xe khách đặt tại Xuân Phương, Hà Nội, từng bị ba tài xế trước đó từ chối vì quãng đường khá xa và khó tìm được khách chiều về. Sau đó, giá cước phía khách được tăng lên, đồng thời tỷ lệ phân bổ cho tài xế cũng được điều chỉnh.

Nhờ vậy, với cuốc xe dài 8 km này, anh nhận được 84.000 đồng, tương đương khoảng 83% giá trị cuốc xe.

Theo chuyên viên cấp cao của EBC Financial Group, vấn đề lớn nhất đối với tài xế trong cơ chế hiện nay là sự bất cân xứng về khả năng dự báo. Trong khi tài xế phải tự gánh phần lớn chi phí vận hành như mua xe, nhiên liệu, bảo dưỡng và sửa chữa, giá cước, cách phân bổ chuyến và khoản doanh thu nền tảng giữ lại lại có thể được điều chỉnh linh hoạt bằng thuật toán.

Khi mức biến động thu nhập lớn và cơ chế tính toán khó hiểu, tài xế phải gánh thêm một dạng “rủi ro thu nhập”, đặc biệt trong bối cảnh chi phí nhiên liệu và các chi phí vận hành khác tăng.

Theo ông Sana Ur Rehman, giải pháp phù hợp không nhất thiết là áp một mức giá cước hoặc tỷ lệ chiết khấu cố định, mà trước hết cần tăng tính minh bạch và khả năng giải trình của nền tảng.

Ông đề xuất các nền tảng cung cấp cho tài xế một bảng đối soát chuẩn cho từng chuyến, trong đó thể hiện rõ tổng số tiền khách trả, từng khoản phụ phí, thuế, số tiền nền tảng giữ lại và số tiền thực tế tài xế nhận được. Khi đó, tài xế có thể chủ động tính toán thu nhập và chi phí thay vì phải tự suy đoán cách nền tảng phân bổ doanh thu.

Trong khi đó, nhiều tài xế tại Việt Nam vẫn mong muốn Grab giảm mức chiết khấu để cải thiện thu nhập.

“Tài xế cái gì cũng tự chịu, từ mua xe tới xăng, dầu, rồi sửa chữa. Chiết khấu hiện tại cao quá, tài xế không trụ được lâu nữa”, anh Trí nói.

Anh cho biết đang tính đến phương án quay trở lại làm công nhân bởi nếu mức chiết khấu không thay đổi, tài xế chỉ còn cách đổi nghề khi thu nhập không còn đủ bù chi phí và công sức bỏ ra.

Về cơ chế tính phí linh hoạt đang khiến nhiều tài xế băn khoăn, Grab hiện chưa đưa ra bình luận thêm.