Từng là thứ rẻ bèo ngoài chợ, hai loại gia vị này vừa mang về hàng chục triệu USD và đưa Việt Nam lên top 3 thế giới

Bữa cơm gia đình người Việt hiếm khi thiếu đi hương vị cay nồng của gừng hay sắc vàng đặc trưng của nghệ. Nhưng vượt ra khỏi không gian căn bếp chật hẹp, cặp đôi củ gia vị này đang định hình lại vị thế của nền nông nghiệp Việt Nam trên bản đồ thương mại quốc tế. Từ những sạp hàng dân dã, gừng và nghệ đã lột xác trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực, mang về nguồn ngoại tệ lớn và giúp Việt Nam củng cố vị thế của một cường quốc nông sản.

Cú nhảy vọt trên thị trường quốc tế

Theo dữ liệu thống kê mới nhất từ Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, bức tranh xuất khẩu gia vị đang ghi nhận những điểm sáng rực rỡ từ gừng và nghệ. Khép lại chu kỳ đánh giá gần nhất, nhóm sản phẩm này đã xuất ngoại thành công 22.314 tấn, đem về kim ngạch 34,6 triệu USD. Mức tăng trưởng này vọt lên tới 48,5% so với cùng kỳ năm trước, một con số đủ sức làm nức lòng giới thương lái và nông dân trồng gia vị.

Thị trường châu Á tiếp tục sắm vai trò bệ phóng vững chắc khi hấp thụ tới 86% tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam. Những quốc gia đông dân như Indonesia, Bangladesh và Ấn Độ đang duy trì sức mua khổng lồ đối với mặt hàng này. Sức nóng của thị trường không chỉ đến từ nhu cầu tiêu dùng nội địa của các nước nhập khẩu, mà còn do nguồn cung toàn cầu đang bị thắt chặt khi nhiều vùng trồng lớn trên thế giới hứng chịu hệ lụy từ biến đổi khí hậu.

Giải mã sức hút từ những hoạt chất quý

Thành công của gừng và nghệ trên thị trường quốc tế không đến từ sự may mắn. Sự chuyển dịch trong xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang đưa những loại củ gia vị này từ gian bếp bước thẳng vào các nhà máy thực phẩm và phòng thí nghiệm dược phẩm.

Thực tế cho thấy, gừng tươi hay gừng sấy khô đang là nguyên liệu không thể thiếu trong ngành chế biến thực phẩm, nước giải khát và trà thảo mộc. Quan trọng hơn, ngành công nghiệp dược phẩm và thực phẩm chức năng đang khao khát nguồn nguyên liệu này bởi chúng chứa lượng lớn gingerol và shogaol. Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh đây là những hợp chất hoạt tính sinh học có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giảm viêm tự nhiên.

Tương tự, củ nghệ đang vươn lên thành nguyên liệu đắt giá nhờ sở hữu hàm lượng curcumin dồi dào. Thế giới đang quay lưng với các loại phụ gia hóa học, mở ra thời hoàng kim cho curcumin sắm vai trò chất tạo màu tự nhiên an toàn tuyệt đối. Không dừng lại ở đó, hoạt chất này còn là thành phần cốt lõi trong vô số dòng thực phẩm bổ sung, đồ uống sức khỏe và mỹ phẩm làm đẹp cao cấp.

Từ mỏ vàng thô đến tham vọng chế biến sâu

Để đáp ứng cơn khát của thị trường toàn cầu, nền nông nghiệp trong nước đang quy hoạch và mở rộng diện tích canh tác một cách bài bản. Hiện tại, cả nước sở hữu khoảng 45.000 ha đất trồng gừng, nghệ và một số loại gia vị khác. Vùng nguyên liệu này tập trung chủ yếu tại các tỉnh Quảng Ngãi, Nghệ An, Lâm Đồng và Gia Lai. Các chuyên gia dự báo sản lượng thu hoạch năm 2025 sẽ chạm mốc 120.000 tấn đối với gừng và 80.000 tấn đối với nghệ, đảm bảo nguồn cung dồi dào cho cả thị trường nội địa lẫn chuỗi cung ứng xuất khẩu.

Tuy nhiên, bài học từ các ngành hàng nông sản khác cho thấy việc bán nguyên liệu thô chưa bao giờ mang lại giá trị bền vững. Nắm bắt được thực tế này, hệ thống doanh nghiệp Việt Nam đang rẽ hướng mạnh mẽ sang sân chơi chế biến sâu. Các dòng sản phẩm mang tính giá trị gia tăng cao như bột gừng, tinh dầu gừng, tinh bột nghệ hay chiết xuất curcumin nguyên chất đang dần thay thế những container củ tươi. Hướng đi này không chỉ giúp biên độ lợi nhuận phình to mà còn là tấm vé thông hành bắt buộc để nông sản Việt vượt qua hàng rào truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khắt khe.

Với nền tảng vùng nguyên liệu rộng lớn và 14 nhà máy chế biến sâu quy mô hiện đại, Việt Nam đã chính thức ghi tên mình vào vị trí cường quốc gia vị thứ ba toàn cầu, chỉ xếp sau Ấn Độ và Trung Quốc. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng thế giới đang tái cơ cấu, ngành gia vị Việt Nam đang nắm trong tay cơ hội vàng để định đoạt lại luật chơi, thâu tóm thêm thị phần và khẳng định vị thế của một ông lớn thực thụ.