Xây dựng hầm đường sắt trị giá hơn 250 tỷ đồng, tránh giải tỏa hơn 500 ngôi nhà
Mặc dù chỉ dài 780 m, đường hầm được xem là mắt xích quan trọng giúp duy trì tính liên tục của toàn tuyến mà không cần mở một hành lang đường sắt trên mặt đất xuyên qua khu dân cư với nhiều tuyến phố, nhà ở và công trình hiện hữu.
Brazil đã xây dựng đường hầm đường sắt Jequié dài 780 m tại khu phố Mandacaru, thành phố Jequié, bang Bahia, nhằm giúp tuyến Đường sắt Hội nhập Đông - Tây (FIOL) đi qua khu vực đô thị đông dân cư mà không phải giải tỏa hàng trăm hộ dân.
Đường hầm là một hạng mục thuộc FIOL 1 - đoạn đầu tiên của tuyến đường sắt Hội nhập Đông - Tây, dài khoảng 537 km, nối Caetité với thành phố cảng Ilhéus. Tuyến đường có vai trò kết nối các khu vực sản xuất ở nội địa bang Bahia với bờ biển Đại Tây Dương, tạo thêm lựa chọn vận tải hàng hóa ra cảng biển.
Mặc dù chỉ dài 780 m, đường hầm được xem là mắt xích quan trọng giúp duy trì tính liên tục của toàn tuyến mà không cần mở một hành lang đường sắt trên mặt đất xuyên qua khu dân cư với nhiều tuyến phố, nhà ở và công trình hiện hữu.
Thay vì đặt đường ray trên mặt đất, dự án đưa tuyến đường sắt đi ngầm dưới một phần khu phố Mandacaru, qua đó thay đổi hoàn toàn phương án vượt qua khu vực đô thị đã được xây dựng ổn định của thành phố Jequié.
Theo Bộ Giao thông Vận tải Brazil, phương án này giúp tập trung tác động xây dựng xuống dưới lòng đất, giảm đáng kể nhu cầu giải tỏa nhà cửa và công trình dọc tuyến. Con số hơn 500 ngôi nhà có nguy cơ bị thu hồi cho thấy quy mô ảnh hưởng nếu tuyến đường sắt được triển khai theo phương án nổi.
Do có yêu cầu kỹ thuật đặc thù, đường hầm Jequié được tách thành một gói thầu riêng trong dự án FIOL. Việc triển khai theo hợp đồng độc lập cho phép tập trung thiết kế kỹ thuật và thi công công trình chuyên biệt này.
Tổng kinh phí xây dựng đường hầm ước tính khoảng 50 triệu real Brazil (hơn 250 tỷ đồng).
Đường hầm Jequié chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng chiều dài 537 km của đoạn FIOL 1, song giữ vai trò quyết định đối với việc duy trì tính liên tục của hành lang vận tải khi đi qua một trong những khu vực nhạy cảm nhất trên toàn tuyến.
Sau khi rời Jequié, tuyến đường sắt sẽ đi qua tổng cộng 19 đô thị của bang Bahia, trong đó có Brumado, Tanhaçu, Manoel Vitorino, Itagi, Itagibá, Ubaitaba, Uruçuca trước khi đến Ilhéus bên bờ Đại Tây Dương.
Điểm cuối tại Ilhéus sẽ kết nối tuyến đường sắt với hệ thống cảng biển, mở rộng năng lực vận chuyển quặng sắt cùng nhiều loại hàng hóa khác từ khu vực nội địa ra thị trường quốc tế.
Theo Bộ Giao thông Vận tải Brazil, FIOL được quy hoạch chủ yếu để vận chuyển quặng sắt, đồng thời phục vụ nhiều chuỗi sản xuất và hoạt động logistics đường dài của bang Bahia.
Theo các kỹ sư, việc xây dựng đường sắt chở hàng nặng qua khu vực đô thị luôn là thách thức lớn do yêu cầu nghiêm ngặt về bán kính đường cong, độ dốc và điều kiện khai thác. Trong các thành phố đã phát triển, việc lựa chọn giữa điều chỉnh hướng tuyến, giải tỏa mặt bằng hoặc xây dựng đường hầm đều tạo ra những tác động rất khác nhau.
Đối với Jequié, cơ quan chức năng xác định việc đào hầm là phương án tối ưu nhằm tránh giải tỏa hơn 500 bất động sản, qua đó bảo vệ các khu dân cư, cơ sở kinh doanh và dịch vụ hiện hữu.
Chính vì vậy, đường hầm Jequié khác với nhiều đường hầm đường sắt truyền thống vốn được xây dựng để vượt qua núi hoặc địa hình đá phức tạp. Trong trường hợp này, trở ngại lớn nhất không phải yếu tố địa chất mà là mật độ đô thị dày đặc tại khu phố Mandacaru.
