828 sự kiện mua bán cổ phiếu của người nội bộ và câu chuyện 'tiền của người trong cuộc'

Một trong những tín hiệu thường được nhà đầu tư chú ý trên thị trường chứng khoán là giao dịch của cổ đông nội bộ. Khi lãnh đạo doanh nghiệp mua vào cổ phiếu của chính công ty mình, thị trường thường xem đây là dấu hiệu cho thấy người trong cuộc tin tưởng vào triển vọng dài hạn. Ngược lại, các giao dịch bán ra thường được nhìn nhận với sự thận trọng.

Tuy nhiên, dữ liệu thực tế trong nhóm doanh nghiệp xây dựng và vật liệu xây dựng cho thấy câu chuyện thú vị hơn nhiều.

Chứng khoán Techcom (TCBS Research) đã thống kê được 828 sự kiện cổ đông nội bộ và người liên quan đăng ký hoặc hoàn tất mua bán cổ phiếu tại 39 doanh nghiệp xây dựng và vật liệu xây dựng niêm yết trong giai đoạn từ năm 2018 đến tháng 9/2026.

Bộ dữ liệu bao gồm 139 sự kiện đăng ký mua và 290 sự kiện đăng ký bán, với tổng giá trị giao dịch đăng ký mua khoảng 4.400 tỷ đồng và đăng ký bán khoảng 10.400 tỷ đồng.

Kết quả cho thấy, ở chiều mua vào, giao dịch của lãnh đạo chưa tạo ra tín hiệu đủ mạnh để dự báo xu hướng giá cổ phiếu. Trong khi đó, ở chiều bán ra, khả năng cảnh báo lại rõ ràng hơn.

828 sự kiện giao dịch nội bộ và câu chuyện “tiền của người trong cuộc”

Dữ liệu TCBS cho thấy sau khi lãnh đạo đăng ký mua cổ phiếu, sau 20 phiên giao dịch, cổ phiếu tăng trung vị 2,2%, với xác suất tăng 58%. Sau 3 tháng, mức tăng trung vị chỉ còn 1,8%, xác suất tăng 51%.

Ở các khung thời gian dài hơn, kết quả có cải thiện nhưng không quá vượt trội. Sau 1 năm, mức tăng trung vị đạt 1,3%, xác suất tăng 52%. Sau 2 năm, mức tăng trung vị đạt 10,8%, xác suất tăng 55%.

Điểm đáng chú ý là kết quả sau các thông báo mua thay đổi rõ theo trạng thái thị trường. Khi VN-Index nằm dưới đường trung bình 200 phiên, mức tăng trung vị sau một năm đạt 16%, tỷ lệ tăng giá 63%; sau hai năm, các con số tương ứng là 37,6% và 63%.

Ngược lại, khi VN-Index nằm trên đường trung bình 200 phiên, tín hiệu mua kém hiệu quả hơn. Trong mẫu nghiên cứu của TCBS, các thông báo mua khi thị trường chịu áp lực cho kết quả tích cực hơn.

Ngược lại, khi VN-Index đang nằm trên đường trung bình 200 phiên, hiệu quả của tín hiệu mua suy giảm đáng kể.

Điều này cho thấy việc lãnh đạo mua cổ phiếu thường có ý nghĩa hơn khi diễn ra trong giai đoạn thị trường chịu áp lực, thay vì khi xu hướng tăng đã hình thành.

Ở chiều ngược lại, dữ liệu cho thấy giao dịch bán của cổ đông nội bộ có mối liên hệ rõ hơn với diễn biến giảm giá sau đó.

Sau khi lãnh đạo đăng ký bán cổ phiếu, sau 20 phiên, giá cổ phiếu giảm trung vị 1%, xác suất giảm 57%; sau 6 tháng, mức giảm trung vị đạt 6,2%, xác suất giảm 57%. Còn sau 2 năm, mức giảm trung vị đạt 5,2%, xác suất giảm 55%.

Đáng chú ý, với nhóm giao dịch bán của Chủ tịch HĐQT hoặc Tổng giám đốc, mức giảm trung vị sau 2 năm lên tới 30%, với xác suất giảm 67%.

TCBS đánh giá ở chiều bán, lãnh đạo doanh nghiệp nhìn chung có xu hướng đưa ra quyết định chính xác hơn so với chiều mua.

Chủ tịch PC1 mua đúng đáy, lãnh đạo Hòa Bình mua rồi giá vẫn giảm

Khi tách theo từng nhóm ngành, sự khác biệt trở nên rõ hơn.

Tại nhóm vật liệu xây dựng, giao dịch mua của lãnh đạo cho kết quả tích cực hơn. Sau 1 năm, mức tăng trung vị đạt 21,7%, với xác suất tăng 76%.

Tại Nhựa Tiền Phong (NTP), lãnh đạo và người liên quan có xu hướng đăng ký mua ở vùng đáy. Bốn lần đăng ký mua từ tháng 11/2019 đến tháng 3/2020 diễn ra sau khi giá giảm 7–12% trong 60 phiên; cổ phiếu tăng 40–72% sau một năm. Qua 11 lần đăng ký mua, TCBS ghi nhận mức tăng trung vị sau một năm đạt 23,6%, tỷ lệ tăng giá 73%, vượt VN-Index 11 điểm phần trăm.

Tại PC1, Chủ tịch Trịnh Văn Tuấn mua đúng hai vùng đáy lớn. Tháng 3/2020, ông đăng ký mua sau khi cổ phiếu giảm 35% trong 60 phiên; giá tăng 213% sau một năm. Tháng 11/2022, ông cùng Phó Tổng Giám đốc Vũ Ánh Dương mua sau nhịp giảm 53–54%, cổ phiếu tăng 91–100% sau một năm.

Ngược lại, thành viên HĐQT Phan Ngọc Hiếu đăng ký mua 8 triệu cổ phiếu tháng 8/2025 khi giá đã tăng 42%; một năm sau, cổ phiếu giảm 25%. Qua 6 sự kiện mua tại PC1, TCBS ghi nhận mức tăng trung vị sau một năm đạt 91,4%, tỷ lệ tăng giá 80%, song mẫu thống kê còn nhỏ.

Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp xây dựng lại cho kết quả kém khả quan hơn. Mức giảm trung vị sau 1 năm là 2,8%, trong khi xác suất tăng chỉ đạt 43%.

Tại Xây dựng Hòa Bình (HBC), dù lãnh đạo mua khi giá đã giảm, nhưng cổ phiếu thường giảm tiếp. Gia đình Chủ tịch Lê Viết Hải và ban điều hành đăng ký mua 13 lần, thường sau khi giá đã giảm (trung vị 21,5% trong 60 phiên), nhưng các đợt 2018–2019 và 2022 đều giảm tiếp 29–49% sau 1 năm.

Tại FECON (FCN), giao dịch bán của lãnh đạo trùng với vùng giá cao của cổ phiếu.

Mảnh ghép giao dịch nội bộ trên thị trường chứng khoán

Trên thị trường, thông báo lãnh đạo đăng ký mua thường được đón nhận như tín hiệu củng cố niềm tin, còn đăng ký bán có thể khiến nhà đầu tư thận trọng hơn. Tuy nhiên, phía sau mỗi giao dịch còn có nhu cầu tài chính cá nhân, cơ cấu sở hữu hoặc nghĩa vụ liên quan đến cổ phiếu thế chấp.

Gần đây, PNJ liên tiếp công bố giao dịch bán của Phó Chủ tịch HĐQT Trần Phương Ngọc Thảo cùng người thân trong tháng 9/2026. Tại DIG, các báo cáo giao dịch của Chủ tịch Nguyễn Hùng Cường lại ghi nhận việc bán giải chấp, cho thấy lượng cổ phiếu bán ra có thể xuất phát từ áp lực tài chính thay vì quyết định chủ động giảm đầu tư. Hay tại Novaland (NVL), là các giao dịch của tổ chức liên quan tân Chủ tịch Bùi Cao Nhật Quân...

Những trường hợp này cho thấy cần đọc giao dịch nội bộ cùng mục đích, phương thức và kết quả thực hiện. Một thông báo mua có thể hỗ trợ tâm lý trước khi tiền thực sự được giải ngân; một giao dịch bán cũng chưa đủ để kết luận người trong cuộc đánh giá tiêu cực về doanh nghiệp.

Thông báo mua bán của lãnh đạo có thể tác động đến tâm lý ngay khi xuất hiện, nhưng diễn biến giá sau đó còn phụ thuộc vào kết quả kinh doanh, dòng tiền, định giá và xu hướng thị trường. Giá trị của tín hiệu nằm ở cả việc người trong cuộc mua bán lúc nào, vì sao và thực hiện được bao nhiêu.