Cách tính lương hưu khi nghỉ trước tuổi theo quy định mới

Theo phản ánh của giáo viên N.M.C (Nghệ An), bà bắt đầu công tác giảng dạy tại một trường mầm non bán công từ năm 1988. Trong quá trình làm việc, từ tháng 9/1999 đến năm 2002, bà tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện, sau đó chuyển sang đóng BHXH bắt buộc từ năm 2002 đến nay.

Do sức khỏe suy giảm và hoàn cảnh cá nhân, bà mong muốn được nghỉ hưu trước tuổi nhưng băn khoăn về điều kiện cũng như cách tính mức lương hưu trong trường hợp của mình.

Trả lời vấn đề này, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết Luật BHXH năm 2024 đã quy định khá rõ ràng về điều kiện hưởng lương hưu cũng như cách tính mức hưởng đối với người lao động nghỉ hưu đúng tuổi và nghỉ hưu trước tuổi.

Về điều kiện hưởng lương hưu, theo khoản 1 Điều 64 Luật BHXH năm 2024, người lao động tham gia BHXH bắt buộc khi nghỉ việc, nếu có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên, sẽ được hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của Bộ luật Lao động.

Trường hợp người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành, có thể nghỉ hưu ở độ tuổi thấp hơn so với điều kiện lao động bình thường.

Quy định này cho thấy, người lao động không còn bắt buộc phải đủ 20 năm đóng BHXH như trước đây mà chỉ cần từ đủ 15 năm trở lên nếu đáp ứng điều kiện về tuổi.

Liên quan đến nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động, Điều 65 Luật BHXH năm 2024 quy định người lao động tham gia BHXH bắt buộc, khi nghỉ việc có thời gian đóng BHXH từ đủ 20 năm trở lên, sẽ được hưởng lương hưu với mức thấp hơn nếu bị suy giảm khả năng lao động.

Cụ thể, người lao động có thể nghỉ hưu sớm hơn tối đa 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu thông thường nếu mức suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%. Trường hợp suy giảm từ 81% trở lên, người lao động được nghỉ hưu sớm hơn tối đa 10 tuổi.

Đối với năm 2026, BHXH Việt Nam cho biết tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình của Bộ luật Lao động.

Về độ tuổi nghỉ hưu năm 2026 trong điều kiện lao động bình thường được quy định như sau, lao động nam nghỉ hưu trong năm 2026 khi đủ 61 tuổi 6 tháng, tăng 3 tháng so với năm 2025, tiến tới mốc 62 tuổi từ năm 2028.

Đối với lao động nữ, năm 2026 là lần đầu tiên tuổi nghỉ hưu đạt mốc 57 tuổi, tăng 4 tháng so với năm trước, và sẽ tiếp tục tăng dần cho đến khi đạt 60 tuổi vào năm 2035.

Việc điều chỉnh được thực hiện theo từng bước nhằm hạn chế tác động đột ngột đến thị trường lao động và đời sống người lao động.

Về cách tính mức lương hưu hằng tháng, Điều 66 Luật BHXH năm 2024 quy định lương hưu được tính trên cơ sở mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.

Đối với lao động nữ, mức hưởng bằng 45% mức bình quân tiền lương tương ứng với 15 năm đóng BHXH, sau đó mỗi năm đóng thêm được cộng 2%, mức tối đa không quá 75%.

Đối với lao động nam, mức 45% tương ứng với 20 năm đóng BHXH, mỗi năm đóng thêm được cộng 2%, tối đa 75%. Trường hợp lao động nam có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm, mức hưởng ban đầu là 40%, sau đó mỗi năm đóng thêm được cộng 1%.

Riêng với trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động, sau khi tính mức lương hưu theo công thức chung, cứ mỗi năm nghỉ hưu sớm hơn so với tuổi quy định, người lao động sẽ bị giảm thêm 2% lương hưu.

BHXH Việt Nam cho biết, do các câu hỏi chưa cung cấp đầy đủ thông tin như tuổi nghỉ hưu dự kiến, tổng thời gian đóng BHXH bắt buộc, tình trạng sức khỏe và mức suy giảm khả năng lao động nên cơ quan BHXH chưa có căn cứ để tính cụ thể mức lương hưu.

Người lao động cần đối chiếu các quy định hiện hành hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan BHXH nơi cư trú, cung cấp đầy đủ hồ sơ, thông tin để được tư vấn và giải đáp chính xác quyền lợi của mình.