Còn hơn 22.700 tỷ đồng vốn đầu tư công chưa phân bổ, vướng ở đâu?

Giải ngân gần 220.000 tỷ đồng sau 5 tháng

Theo Bộ Tài chính, Quốc hội đã giao kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 ở mức hơn 1,08 triệu tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay và tăng khoảng 175.000 tỷ đồng so với năm 2025.

Trong số này, Thủ tướng Chính phủ đã giao chi tiết khoảng 1,01 triệu tỷ đồng cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương. Đến hết tháng 5, tổng số vốn được phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án đạt hơn 1.004.000 tỷ đồng.

Nếu loại trừ phần vốn cân đối ngân sách địa phương tự giao tăng thêm, số vốn đã phân bổ đạt khoảng 990.700 tỷ đồng, tương đương 97,8% kế hoạch Thủ tướng giao.

Tuy nhiên, vẫn còn 22.732 tỷ đồng, tương đương 2,2% kế hoạch vốn, chưa được phân bổ. Khoản vốn này thuộc 12 bộ, cơ quan trung ương và 12 địa phương.

Theo Bộ Tài chính, nguyên nhân chủ yếu là nhiều dự án vẫn đang hoàn thiện thủ tục đầu tư nên chưa đủ điều kiện bố trí vốn. Một số bộ, ngành cũng đề xuất cắt giảm hoặc điều chuyển vốn sang những đơn vị có khả năng giải ngân tốt hơn.

Về tiến độ giải ngân, tính đến ngày 31/5, cả nước đã giải ngân hơn 219.358 tỷ đồng, đạt 21,6% kế hoạch Thủ tướng giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân hơn 70.643 tỷ đồng, đạt 19,4%; vốn ngân sách địa phương đạt hơn 148.715 tỷ đồng, tương đương 22,9%.

So với cùng kỳ năm trước, tỷ lệ giải ngân gần như tương đương nhưng giá trị tuyệt đối tăng thêm khoảng 34.800 tỷ đồng.

Bộ Tài chính chỉ rõ 4 "lực cản" lớn

Từ báo cáo của các bộ, ngành và địa phương, Bộ Tài chính cho biết tiến độ giải ngân vẫn bị ảnh hưởng bởi nhiều khó khăn kéo dài trong nhiều năm.

Thứ nhất, nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp nhu cầu tăng mạnh từ các dự án đầu tư công. Giá nguyên vật liệu leo thang khiến nhiều gói thầu phải điều chỉnh chi phí, kéo theo tiến độ thực hiện bị ảnh hưởng.

Cùng với đó, công tác giải phóng mặt bằng vẫn gặp nhiều vướng mắc liên quan đến xác định nguồn gốc đất, đơn giá và phương án bồi thường.

Thứ hai, những tháng đầu năm thường là giai đoạn các chủ đầu tư tập trung hoàn thiện thiết kế, lập và phê duyệt dự toán, tổ chức đấu thầu nên khối lượng nghiệm thu và thanh toán chưa phát sinh nhiều.

Thứ ba, công tác lập kế hoạch ở một số nơi chưa sát thực tế, chất lượng chuẩn bị đầu tư còn hạn chế. Nhiều dự án phải điều chỉnh chủ trương đầu tư hoặc đề xuất trả lại vốn, làm chậm tiến độ triển khai.

Thứ tư, năng lực và trách nhiệm của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Một số địa phương, đặc biệt ở cấp xã, phường, còn thiếu cán bộ chuyên trách về đầu tư công, trong khi nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ cùng lúc.

Tăng tốc tháo gỡ điểm nghẽn

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân trong thời gian tới, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành và địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng tại Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Trong đó, cơ quan này nhấn mạnh yêu cầu phát huy trách nhiệm người đứng đầu, chủ động xử lý hoặc kiến nghị tháo gỡ ngay các khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu xây dựng, các địa phương cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện, đồng thời phối hợp với Bộ Xây dựng theo dõi sát diễn biến thị trường, kiểm soát giá vật liệu và bảo đảm nguồn cung cho các dự án trọng điểm.

Bộ Tài chính cũng yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư công; xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm hoặc gây cản trở tiến độ dự án. Đồng thời, các địa phương cần rà soát, bổ sung nguồn nhân lực phục vụ công tác quản lý dự án, đặc biệt tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Ngoài ra, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu cập nhật đầy đủ dữ liệu giải ngân trên hệ thống thông tin của Bộ Tài chính nhằm phục vụ công tác giám sát, đánh giá và vận hành bộ chỉ số KPI theo dõi tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trên phạm vi cả nước.