Doanh nghiệp xuất khẩu 'mất lãi' vì chi phí logistics

Chi phí vận chuyển cao gấp nhiều lần biên lợi nhuận

Ngày 22/9, Bộ Công Thương tổ chức hội nghị trao đổi giải pháp giảm chi phí logistics nhằm thúc đẩy xuất khẩu.

Theo Bộ Công Thương, năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 930 tỷ USD. Trong 8 tháng qua, con số này đã lên tới 770 tỷ USD, tăng 28,7%; trong đó xuất khẩu đạt 374,8 tỷ USD, nhập khẩu 395,3 tỷ USD.

Nhu cầu vận chuyển, lưu kho và tổ chức chuỗi cung ứng theo đó cũng tăng mạnh. Hiện, phí logistics của Việt Nam được ước tính tương đương khoảng 16-17% GDP. Tuy nhiên, mức độ tác động giữa từng ngành hàng rất khác nhau.

Chia sẻ về sức ép doanh nghiệp đang phải gánh chịu, ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam - cho biết, năm 2025 ngành dệt may đạt kim ngạch xuất nhập khẩu 71,6 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 46,2 tỷ USD.

Điều đáng chú ý, chi phí logistics trong nước tính từ nhà máy đến cảng hiện chiếm khoảng 9-10% giá trị hàng hóa, trong khi biên lợi nhuận của ngành dệt may chỉ khoảng 3-5%. Điều này đồng nghĩa chi phí logistics có thể cao gấp 2-3 lần phần lợi nhuận doanh nghiệp thu được.

Theo ông Cẩm, việc giảm chi phí logistics vì vậy tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh. Hiệp hội Dệt may Việt Nam kiến nghị tiếp tục cải thiện hoạt động cảng, thủ tục hải quan, mở rộng diện doanh nghiệp được hưởng chế độ ưu tiên hải quan; tăng kết nối đường sắt, đường sông và đường biển để giảm phụ thuộc vào vận tải đường bộ.

Đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết, 8 tháng qua, Việt Nam xuất khẩu khoảng 6 triệu tấn gạo, trị giá khoảng 3 tỷ USD. Phần lớn nhà máy, vùng sản xuất nằm tại Đồng bằng sông Cửu Long, nhưng khu vực còn thiếu cảng chuyên dụng nước sâu cho tàu lớn. Doanh nghiệp phải vận chuyển gạo lên TPHCM để xuất khẩu, khiến chi phí đội lên.

70% thời gian thông quan nằm ngoài khâu hải quan

Ở góc độ doanh nghiệp logistics, ông Nguyễn Duy Minh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam - cho rằng, “cần nhìn chi phí logistics từ nhiều mắt xích”, trong đó thời gian thông quan là yếu tố quan trọng. Hàng hóa được giải phóng nhanh sẽ giúp doanh nghiệp chủ động tổ chức vận tải, giảm thời gian chờ và chi phí phát sinh.

Theo đại diện Cục Hải quan, hiện tại, khoảng 70% thời gian thông quan nằm ở các thủ tục khác, gồm xin giấy phép, vận chuyển, kiểm tra, thử nghiệm; thời gian xử lý trực tiếp tại cơ quan hải quan chỉ chiếm một phần trong tổng thời gian giải phóng hàng hóa.

Điểm nghẽn hiện nay còn nằm ở kết nối giữa thủ tục hải quan và kiểm tra chuyên ngành. Một số giấy phép, chứng nhận hoặc kết quả kiểm tra vẫn yêu cầu bản chính; một số thủ tục dù đã lên cơ chế một cửa quốc gia nhưng chưa hoàn toàn điện tử hoặc còn chạy trên các hệ thống riêng.

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cho biết, quy mô xuất nhập khẩu ngày càng lớn, khiến yêu cầu tiết giảm chi phí logistics trở nên cấp thiếtTheo lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu, muốn giảm thực chất chi phí logistics không thể chỉ xử lý từng khoản phí mà phải tổ chức lại cả chuỗi. Giải pháp được đặt ra gồm tăng vận tải đa phương thức; giảm thời gian tại cảng, sân bay, cửa khẩu; loại bỏ chứng từ trùng lặp; thực hiện nguyên tắc doanh nghiệp cung cấp dữ liệu một lần và tăng quản lý rủi ro, hậu kiểm.