Hàng loạt quốc gia ồ ạt đưa vàng về nước, chuyện gì đã xảy ra?

Các Ngân hàng Trung ương trên thế giới đang rút vàng khỏi các kho lưu trữ tại London và New York khi ngày càng lo ngại về việc cất giữ kim loại quý này ngoài lãnh thổ quốc gia, theo một cuộc khảo sát mới được công bố.

Ngân hàng Trung ương của Ấn Độ và Pháp nằm trong số những tổ chức đã chuyển khối lượng lớn vàng từ Mỹ và Anh về nước trong năm qua nhằm gia tăng tỷ trọng lưu trữ trong nước.

Đây là một phần của xu hướng rộng lớn hơn, trong đó các Ngân hàng Trung ương vừa đưa vàng hồi hương, vừa đa dạng hóa địa điểm cất giữ dự trữ.

Trong nhiều năm qua, các Ngân hàng Trung ương liên tục tăng nắm giữ vàng. Gần đây, vàng đã vượt trái phiếu kho bạc Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, khi nhiều quốc gia tìm kiếm các lựa chọn thay thế cho đồng USD - đồng tiền dự trữ chủ chốt của hệ thống tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, những căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng, các cơ chế trừng phạt và sự suy giảm niềm tin giữa các quốc gia đã gây áp lực lên hệ thống giao dịch vàng toàn cầu.

Hệ thống này từ lâu phụ thuộc mạnh vào London - nơi Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đang lưu trữ hơn 700 tỷ USD vàng trong các kho dự trữ khổng lồ - cũng như New York, trung tâm giao dịch hợp đồng tương lai vàng lớn nhất thế giới.

Theo khảo sát thường niên được Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council - WGC) công bố hôm thứ Ba (16/6), số lượng Ngân hàng Trung ương cho biết đang lưu trữ vàng tại London và New York đã giảm so với một năm trước.

Trong khi đó, 19% số tổ chức được khảo sát cho biết họ đã tăng tỷ lệ lưu trữ vàng trong nước hoặc đa dạng hóa địa điểm lưu trữ ở nước ngoài trong vòng 12 tháng qua, cao hơn đáng kể so với mức 7% của năm trước.

Ông Shaokai Fan, Giám đốc phụ trách Ngân hàng Trung ương toàn cầu tại WGC, cho biết những lo ngại về địa chính trị và nỗi sợ mất khả năng tiếp cận đầy đủ với lượng vàng dự trữ trong mọi tình huống đang thúc đẩy xu hướng hồi hương vàng và đa dạng hóa địa điểm lưu trữ.

“Những lo ngại này đã tồn tại âm ỉ từ lâu. Nhưng hiện nay, các Ngân hàng Trung ương đang thực sự xem xét nghiêm túc hơn việc họ nên cất giữ vàng ở đâu”, ông Fan nhận định. “Họ muốn giảm thiểu rủi ro, ngay cả khi điều đó không nhất thiết đồng nghĩa với việc phải đưa toàn bộ vàng về nước”, ông cho biết.

Singapore và Hồng Kông nổi lên như những điểm lưu trữ mới

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh Singapore và Hồng Kông (Trung Quốc) đang tích cực phát triển các dịch vụ lưu ký vàng nhằm phục vụ những Ngân hàng Trung ương muốn đa dạng hóa địa điểm cất giữ dự trữ.

Phó Thủ tướng Singapore mới đây cho biết quốc đảo này sẽ triển khai hệ thống thanh toán bù trừ phi tập trung (OTC) trong năm nay, đồng thời cung cấp dịch vụ kho lưu trữ dành riêng cho các Ngân hàng Trung ương.

Pháp đưa toàn bộ vàng về nước

Một trong những chương trình hồi hương vàng lớn nhất gần đây thuộc về Pháp.

Từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026, Pháp đã rút 129 tấn vàng khỏi kho của Cục Dự trữ Liên bang New York (New York Fed) và hiện lưu trữ toàn bộ dự trữ vàng trong nước.

Ngân hàng Trung ương Pháp đã đã bán số vàng thỏi tại Mỹ rồi mua lại lượng vàng tương đương tại châu Âu. Giao dịch này mang về khoản lợi nhuận khoảng 11 tỷ euro, một phần nhờ giá vàng tại Mỹ được đẩy lên cao bởi tác động của các mức thuế quan.

Ngân hàng Trung ương Pháp cho biết động thái này nằm trong chương trình nâng cấp chất lượng tiêu chuẩn của kho dự trữ vàng quốc gia.

Ấn Độ cũng đẩy mạnh hồi hương vàng

Trong ba năm qua, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) cũng đã đưa về nước phần lớn lượng vàng từng được lưu trữ tại Ngân hàng Trung ương Anh và Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS).

Theo dữ liệu của RBI, tỷ lệ vàng được lưu giữ ở nước ngoài đã giảm từ 55% vào tháng 3/2023 xuống còn 22% vào tháng 3/2026.

RBI hiện chưa đưa ra bình luận chính thức về vấn đề này.

Các Ngân hàng Trung ương đang đánh giá lại vai trò của vàng

Bà Junlu Liang, chuyên gia phân tích cấp cao tại công ty tư vấn Metals Focus, cho rằng những động thái trên phản ánh việc các Ngân hàng Trung ương đang xem xét lại vai trò của vàng trong chiến lược quản lý dự trữ ngoại hối.

“Tại một số quốc gia, các yếu tố chính trị trong nước còn khiến yêu cầu đưa vàng về gần lãnh thổ quốc gia trở nên mạnh mẽ hơn”, bà nói.

Theo bà Liang, Áo, Hà Lan và Đức đều đã hồi hương một phần lượng vàng dự trữ trong những năm gần đây.

Dù vị thế trung tâm giao dịch vàng của Anh khó có thể bị lung lay trong ngắn hạn - thị trường vàng London ghi nhận khối lượng giao dịch hơn 200 tỷ USD mỗi ngày trong tháng trước, cao nhất thế giới - song khảo sát cho thấy ngày càng ít ngân hàng trung ương lựa chọn lưu trữ vàng tại đây.

Trong số các tổ chức trả lời câu hỏi về địa điểm lưu trữ vàng, 57% cho biết họ đang gửi vàng tại Ngân hàng Trung ương Anh, giảm từ mức 64% của năm ngoái.

Tỷ lệ lưu trữ tại New York Fed cũng giảm từ 17% xuống còn 14%. Ngược lại, số Ngân hàng Trung ương lưu trữ vàng tại BIS tăng nhẹ.

Dù vậy, BoE vẫn là nơi lưu giữ vàng của các Ngân hàng Trung ương lớn nhất thế giới. Tổng lượng vàng được lưu trữ tại đây tính đến cuối tháng 5 cao hơn 8,6% so với cùng kỳ năm trước.

Các quan chức BoE trước đó cho biết ngân hàng hiện đang lưu giữ vàng cho khoảng 70 quốc gia.

Áp lực chính trị gia tăng tại châu Âu

Theo nghiên cứu của Metals Focus, các Ngân hàng Trung ương Đức, Italy, Hà Lan, Hy Lạp và Thụy Điển hiện vẫn lưu trữ một phần vàng dự trữ tại New York Fed.

Tuy nhiên, áp lực chính trị tại Đức và Italy đang gia tăng.

Năm ngoái, các chính trị gia ở cả hai quốc gia đã kêu gọi xem xét lại chiến lược lưu trữ vàng ở nước ngoài do lo ngại nguy cơ can thiệp chính trị từ phía Mỹ.

Dữ liệu chính thức của Fed cũng cho thấy lượng vàng dự trữ chính thức của nước ngoài được lưu giữ tại Mỹ đã giảm nhẹ khoảng 2% trong giai đoạn từ cuối năm 2024 đến tháng 4/2026.

Những lo ngại này càng gia tăng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần công khai chỉ trích cựu Chủ tịch Fed Jerome Powell, làm dấy lên các câu hỏi về mức độ độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.

Ông Ross Norman, Giám đốc điều hành trang thông tin Metals Daily và là một nhà giao dịch vàng kỳ cựu, cho rằng trong bối cảnh hiện nay, nhiều Ngân hàng Trung ương có thể đặt câu hỏi liệu có còn cần thiết phải lưu giữ lượng lớn vàng tại Mỹ hay không.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng thanh khoản vượt trội của thị trường London vẫn là lợi thế rất khó thay thế.

“Đây vừa là một vấn đề chính trị, vừa là một vấn đề kinh tế quan trọng. Ở một mức độ nào đó, việc lựa chọn nơi cất giữ vàng cũng mang tính biểu tượng và thể hiện thông điệp chính trị”, ông Norman nói.