HoREA đề nghị khôi phục điều kiện cư trú khi mua, thuê mua nhà ở xã hội

Trong tham luận phục vụ Hội thảo về nhà ở xã hội do Đại học Quốc gia TP. HCM tổ chức ngày 18/9/2026, ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. HCM (HoREA) đã đưa ra một số đề xuất sửa đổi, bổ sung đối với chính sách "nhà ở chính sách" trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Hai nội dung đáng chú ý là khôi phục điều kiện cư trú đối với người mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội và bổ sung chính sách nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước.

Đề nghị khôi phục điều kiện cư trú

HoREA đề nghị bổ sung một điểm mới vào khoản 3 Điều 61 của dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), theo hướng người được mua, mua trả góp, thuê nhà ở xã hội phải có đăng ký thường trú tại tỉnh, thành phố nơi có nhà ở xã hội; trường hợp không có thường trú thì phải có đăng ký tạm trú từ một năm trở lên, trừ trường hợp được quy định riêng trong luật.

Theo HoREA, Luật Nhà ở 2014 từng quy định điều kiện này, nhưng Luật Nhà ở 2023 và dự thảo hiện nay không còn quy định về cư trú trong nhóm điều kiện để mua, thuê mua nhà ở xã hội. Hiệp hội cho rằng thay đổi này đã dẫn tới tình trạng số người đăng ký tại một số dự án vượt xa số lượng căn hộ thực tế.

HoREA dẫn trường hợp dự án nhà ở xã hội tại 324 Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng, TP. HCM có 1.254 căn hộ, trong đó 1.025 căn là nhà ở xã hội gồm 755 căn để bán và 270 căn để cho thuê. Theo tham luận, dự án đã có hơn 12.000 người đăng ký mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội, trong đó có nhiều người đang sinh sống, làm việc tại các tỉnh, thành phố khác.

Hiệp hội cũng cho rằng việc không quy định điều kiện cư trú có thể phát sinh bất cập ngay trong cùng một tỉnh, khi người đang sinh sống, làm việc tại một khu vực lại đăng ký nhà ở xã hội tại khu vực khác. Tham luận lấy ví dụ người sinh sống, làm việc tại phường Phan Thiết đăng ký mua nhà ở xã hội tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, thuộc tỉnh Lâm Đồng.

Một lý do được HoREA đưa ra là việc xác định thông tin cư trú hiện có thể thực hiện thuận lợi hơn nhờ cơ sở dữ liệu dân cư và mã số định danh cá nhân trên VNeID. Từ đó, Hiệp hội đề nghị đưa điều kiện cư trú trở lại nhằm tăng hiệu quả quản lý nhà nước và hỗ trợ chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội.

Đề xuất chính sách nhà ở riêng cho cán bộ, công chức, viên chức

Bên cạnh điều kiện cư trú, HoREA đề nghị bổ sung Mục 5 về nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước vào Chương VI của dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), với một điều luật riêng là Điều 83a.

Theo đề xuất, Nhà nước có chính sách nhà ở cho nhóm đối tượng này; Chính phủ quy định cụ thể về đối tượng, điều kiện, thứ tự ưu tiên và trình tự, thủ tục thực hiện chính sách.

HoREA cho biết các Luật Nhà ở 2005, 2014, 2023 và dự thảo hiện nay đều đề cập cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức. Trong khi đó, Luật Nhà ở 2023 đã có chính sách phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang nhưng chưa quy định riêng về chính sách phát triển nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước.

Theo HoREA, một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức có thu nhập thấp và thuộc nhóm có nhu cầu nhà ở xã hội. Tuy nhiên, nguồn cung còn hạn chế, trong khi nhiều người do đặc thù công việc không có thời gian tham gia các thủ tục đăng ký, bốc thăm. Hiệp hội cho rằng việc bổ sung chính sách riêng sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu nhà ở của đội ngũ này.

Đề xuất này được HoREA nhấn mạnh trong bối cảnh sau hợp nhất địa phương, một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức có nơi ở cách nơi làm việc trên 15-20km hoặc mất hơn 1-1,5 giờ di chuyển. Theo Hiệp hội, đây là nhóm cần được lưu ý khi xây dựng chính sách nhà ở trong giai đoạn mới.

Như vậy, hai đề xuất của HoREA tập trung vào việc xác định rõ hơn nhóm đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội theo yếu tố cư trú và xây dựng một cơ chế nhà ở riêng cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước. Đây là những nội dung được Hiệp hội kiến nghị xem xét trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).