Một người dùng AI có thể làm việc bằng 10 người: 'Đường tắt' cho doanh nghiệp Việt vươn ra thế giới

AI mở “đường tắt” cho doanh nghiệp vùng núi

Chia sẻ tại Diễn đàn Kinh doanh 2026 với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên phát triển mới”, ông Nguyễn Hữu Thập, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang, cho rằng chuyển đổi số và AI đang tạo ra một “đường tắt” đáng kể cho doanh nghiệp, đặc biệt tại những địa phương còn hạn chế về nguồn lực.

Theo ông Thập, nếu vẫn duy trì cách làm truyền thống, một công việc phải trải qua nhiều công đoạn, giống như sản xuất lúa từ làm đất, gieo mạ, thu hoạch, vận chuyển, xay xát rồi mới thành cơm.

Trong khi đó, khi chuyển đổi số và ứng dụng AI được triển khai đồng bộ, các công đoạn có thể kết nối thành một quy trình liên hoàn, giúp rút ngắn đáng kể thời gian và nhân lực.

Ông Thập cho rằng chuyển đổi số là nền tảng để doanh nghiệp có thể khai thác hiệu quả AI. Công nghệ hiện nay không chỉ dừng ở việc trả lời câu hỏi mà đã có khả năng tự động thực hiện nhiều nhiệm vụ.

Chẳng hạn, với hệ thống Gmail được tích hợp AI, người dùng có thể đưa văn bản đến vào hệ thống để AI hỗ trợ soạn thảo văn bản trả lời, sau đó con người kiểm tra và gửi đi.

Theo ông, chi phí không còn là rào cản lớn nhất đối với việc ứng dụng AI. Điện thoại thông minh, máy tính và Internet đã phổ biến, trong khi nhiều công cụ AI có phiên bản miễn phí hoặc mức phí khoảng 500.000 đồng/tháng, đủ đáp ứng nhiều nhu cầu cơ bản của doanh nghiệp và cơ quan cấp cơ sở.

Điểm nghẽn lớn hơn nằm ở khả năng tiếp nhận và thay đổi cách làm.

Ông Thập cho biết một bộ phận người lao động, đặc biệt những người trên 40 tuổi, vẫn có tâm lý cho rằng mình đã lớn tuổi và không còn cần thiết phải học hay ứng dụng AI. Điều này có thể khiến quá trình chuyển đổi số tại doanh nghiệp và địa phương bị chậm lại.

AI hiện có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, từ đánh giá tác động môi trường, lập dự án, thiết kế cơ sở đến pháp luật và soạn thảo văn bản hành chính.

“Đối với doanh nghiệp, một người biết ứng dụng AI có thể có năng lực tương đương 10 người không sử dụng công nghệ này”, ông Thập nhận định.

Thương mại điện tử xóa nhòa khoảng cách địa lý

Cùng nhìn nhận về cơ hội từ công nghệ số, ông Bùi Quang Cường, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cho rằng thương mại điện tử đang làm thay đổi căn bản giới hạn thị trường của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo ông Cường, chưa bao giờ ranh giới giữa các thị trường bị xóa nhòa như hiện nay. Một sản phẩm được sản xuất tại một vùng quê Việt Nam vẫn có thể tiếp cận trực tiếp khách hàng nước ngoài thông qua các nền tảng số.

“Chợ” giờ đây không nhất thiết phải là một địa điểm cố định. Nó có thể bắt đầu ngay từ một khu vườn, một xưởng sản xuất nhỏ ở vùng quê, nơi doanh nghiệp đưa sản phẩm lên nền tảng số và tiếp cận khách hàng trên toàn cầu.

Thương mại điện tử xuyên biên giới cũng rút ngắn đáng kể các bước tiếp cận thị trường quốc tế. Ngay cả những sản phẩm thủ công mỹ nghệ quy mô nhỏ cũng có thể được đưa trực tiếp tới người tiêu dùng nước ngoài.

Theo ông Cường, đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ mô hình OEM, chủ yếu gia công theo đơn hàng của đối tác, sang làm chủ giá trị sản phẩm và thương hiệu.

Thay vì chỉ dừng ở “Made in Vietnam”, doanh nghiệp có thể hướng tới xây dựng “Brand of Vietnam”, trực tiếp đưa thương hiệu Việt ra thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, cơ hội này cũng kéo theo sức ép cạnh tranh lớn hơn. Người tiêu dùng Việt Nam hiện có thể dễ dàng mua hàng từ các nhà bán hàng nước ngoài trên Shopee, TikTok hay Lazada, với thời gian giao hàng chỉ khoảng 2-3 ngày.

“Khoảng cách địa lý không còn, nhưng khoảng cách về năng lực đang tăng lên”, ông Cường nói.

Theo ông, thương mại điện tử Việt Nam vẫn thuộc nhóm tăng trưởng nhanh tại Đông Nam Á, nhưng số lượng nhà bán hàng trên các sàn có xu hướng giảm trong 3 năm qua. Đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn thanh lọc, khi doanh số tập trung ngày càng nhiều vào những nhà bán hàng có quy mô, kinh nghiệm và khả năng đầu tư.

Trong khi đó, nhiều nhà bán hàng nhỏ lẻ, thiếu đơn hàng và năng lực cạnh tranh có xu hướng rời thị trường.

AI vì thế có thể trở thành công cụ giúp doanh nghiệp nhỏ thu hẹp khoảng cách này. Nếu được sử dụng đúng cách, AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp từ nghiên cứu thị trường, quảng cáo, chăm sóc khách hàng đến vận hành và mở rộng thị trường.

Ông Cường dẫn lại một ví dụ từ năm 2015, khi nhiều người Việt đã ngồi tại nhà, nhập hàng từ Trung Quốc rồi bán sang Mỹ và châu Âu thông qua Facebook. Có người chi hàng tỷ đồng mỗi ngày cho quảng cáo, thậm chí sẵn sàng bỏ 2-3 tỷ đồng để mua một tài khoản quảng cáo phục vụ hoạt động kinh doanh quốc tế.

Những câu chuyện này cho thấy công nghệ đang làm thay đổi căn bản cách doanh nghiệp tiếp cận thị trường. Với AI và thương mại điện tử, doanh nghiệp nhỏ không nhất thiết phải có nhà máy lớn, mạng lưới phân phối rộng hay đội ngũ nhân sự đông mới có thể vươn ra thế giới.

Vấn đề còn lại là doanh nghiệp có đủ nhanh để thay đổi cách làm, khai thác công nghệ và biến lợi thế số thành năng lực cạnh tranh thực sự hay không.